Leanne Wood
Leanne Wood fydd y ferch gynta’ i annerch cynhadledd Plaid Cymru fel Arweinydd y prynhawn yma. Anna Glyn sy’n edrych yn fanylach ar y stori hyd yma…

Mae’r ffaith fod y Comiwnyddion wedi croesawu etholiad Leanne Wood fel arweinydd y Blaid yn adrodd cyfrolau, ac mi fydd sawl larwm yn canu ym mhenau’r Aelodau Cynulliad mwy cymhedrol hynny sy’ dan ei phawen.

Yn amlwg mae ei neges wedi taro deuddeg mewn cyfnod pan mae bancars barus a chyfalafiaeth yn y doc, ond mae ethol gweriniaethwraig ronc sydd i’r chwith o’r Blaid Lafur yn dipyn o gambl. Gobaith aelodau cyffredin yw y bydd Leanne Wood yn denu fôts yn y Cymoedd, ond mae rhai’n amau a oes yna wir alw am blaid sy’n ffyrnicach ei Sosialaeth na Llafur.

Y gwir ydy nad oes neb yn gwybod eto a fydd yr Arweinydd newydd yn llwyddo neu’n suddo, ond mae’r ffaith iddi ennill er gwaetha’ profiad helaethach Elin Jones a Dafydd Elis-Thomas yn haeddu clod.

           Pwy fyddai wedi darogan pan roddodd Ieuan Wyn Jones y ffidil yn to, mae’r ddysgwraig o’r Rhondda fyddai’n camu i’w ‘sgidiau? Hyd yn oed ar ddiwrnod y cyhoeddi wythnos yn ôl mi gafodd ambell i byndit dipyn fraw bod Leanne Wood wedi ennill buddugoliaeth gyfforddus. Y gred oedd bod cefnogaeth y to iau yn y bag. Ond mi gafodd hi 3, 326 o bledleisiau ar ôl dwy rownd, o’i gymharu â’r 2,494 i Elin Jones – prawf pendant bod apêl y ferch o’r Cymoedd wedi cael croeso yn y Fro Gymraeg.

Does yna ddim peryg y bydd Leanne Wood yn carbon copy o’i rhagflaenydd, a beryg mai dyna ran o’r apêl. Fel Tony Blair a David Cameron, daeth o unman i gipio’r awenau’n annisgwyl.

Os yw’r Blaid yn gyfuniad o ddaliadau gwahanol gyda rhai yn fwy ceidwadol nag eraill, mae’n bosib bod bygythiad i’w dyfodol. A fydd ffermwyr cefnog Môn, er enghraifft, yn fodlon gydag Arweinydd sy’ eisiau i’r mwya’ breintiedig mewn cymdeithas dalu trethi uwch?

 Mae’r sylwebydd Gareth Hughes wedi dweud mai camgymeriad fyddai hi i Blaid Cymru fynd i’r chwith o Lafur, gan nad oes yna fawr o gefnogaeth gan etholwyr yn y tir anial hwnnw, meddai.

A fydd hi’n parhau i fynegi safbwynt gref ar wleidyddiaeth ryngwladol mewn llefydd fel Iran?

A fydd Leanne Wood yn cymedroli rhywfaint ar ei daliadau gwrth-Frenhinol? Mi gafodd hi ei hel o’r Senedd am alw Brenhines Lloegr yn ‘Mrs Windsor’, ond ers ei hethol mae’n addo bod fymryn yn fwy parchus.

A faint o ddylanwad fydd gan y dyn sy’n llechu dros y dŵr yn America? Yn bendant bu cefnogaeth Adam Price yn hwb i’w hymgyrch. Ond beth fydd ei rôl o hyn allan?

           Wrth ganfasio mae’n amlwg bod gan Leanne Wood y gallu i gynhesu calonau’r Cymry cyffredin. Mae’n wleidydd y daliadau cryf ac nid yw’n ofni mynegi ei barn yn glir a chroyw – peth prin mewn byd gwleidyddol lle mae troedio’r tir canol yn fantra dyddiol.

‘Student politician’ yw’r farn ymysg Llafurwyr, a ‘rhamantwraig’ yw’r label dilornus arall sy’n cael ei bedlera. Mi fydd angen iddi ddarbwyllo llawer bod ganddi’r clowt gwleidyddol. Nid yw’n cael unrhyw fath o fis mêl yn y byd, gyda chynhadledd y Blaid y penwythnos hwn a phawb yn gwylio, gwrando a cheisio dadansoddi pob sill o enau’r ddynes gynta’ i fod yn ben ar y Blaid.

Jean Dujardin yw seren 'The Artist'
Y ffilm byff Owain Llŷr sy’n rhoi blas ar y ceffylau sy’n y ras am wobr fawreddog dros y penwythnos…

Rwy’n gobeithio’n fawr fod ‘The Artist’ yn mynd i gipio pentwr o Oscars eleni.

Bydd Gwobrau’r Academi yn digwydd nos Sul, ac mae ‘The Artist’ yn ffefryn mawr yn dilyn ei llwyddiant ysgubol yng ngwobrau BAFTA ar Chwefror 12fed.

Felly dyma fi’n rhoi’r cart o flaen y ceffyl er mwyn cynnig pwy dw i’n feddwl dylai ennill rhai o’r prif wobrau, a pwy dw i’n feddwl (poeni) fydd yn ennill y prif wobrau.

Mae croeso i unrhyw un arall ymuno yn y gêm fach hwylus hon, a baswn i yn cynnig prynu peint i unrhyw un sy’n cael mwy yn iawn na fi. Ond dw i’n sgint. Felly fydd rhaid i chi gymryd rhan yn yr ‘ornest’ ar gyfer y bri yn unig, neu fod ddim byd gwell i’w wneud yn y gwaith ar b’nawn dydd Gwener glawiog.

Mae gan ‘Hugo’ 11 enwebiad, a ‘The Artist’ 10, ond ‘The Artist’ yw’r ffefryn i gipio’r brif wobr yn dilyn ei lwyddiant ysgubol yn BAFTAS 2012.

Ac os dw i’n cael nhw i gyd yn iawn, rwy’n disgwyl galwad gan Harvey Weinstein peth cyntaf fore Llun.

Ac mae’r Oscar yn mynd i…

Dyma ddetholiad o’r prif gategorïau, a rhyw fath o arwydd o bwy fydd yn llefain ar y llwyfan, a phwy fydd yn crio ar eu pennau eu hunain yn y limo ar y ffordd adref.

Ffilm orau

‘The Artist’ neu ‘The Help.’ Y farn gyffredinol yw mai dyma un o’r rhestrau mwyaf diflas ar gyfer ffilm orau yn hanes yr Oscars. Ond rwy’n gobeithio’n fawr fydd y ffilm dawel gan y cyfarwyddwr Ffrengig yn cipio’r brif wobr. Mae’r ffaith iddi gael ei gwneud o gwbl yn syndod, a bydd hi ddim at ddant pawb. Ond mae hi’n ddigon mentrus i gael ei hystyried yn ddarn o athrylith clyweledol, a bydd Harvey Weinstein yna i wneud yn siŵr mai ‘The Artist’ fydd yn cipio’r wobr – neu bydd yna drwbl ym mharadwys…

Rhowch eich arian ar: The Artist

Gweddïaf am: The Artist

Cyfarwyddwr gorau

Michel Hazanavicius am ‘The Artist’ neu Martin Scorsese am ‘Hugo’. Kathryn Bigelow oedd y fenyw gyntaf i ennill y categori yma yn 2009, am ei ffilm gwych ‘The Hurt Locker’. Scorsese yw’r ffefryn amlwg, am fod Hazanivicius yn ‘rhy newydd’ i ennill. Mae Terence Malick yn haeddu rhywbeth am ‘The Tree of Life’, ond mae honno’n ffilm llawer rhy ryfedd i ennill y wobr yma iddo. Mae Terence Malick yn dduw.

Rhowch eich arian ar: Martin Scorsese

Gweddïaf am: Michel Hazanivicius

Prif actor

George Clooney yw’r ffefryn am ei berfformiad yn ‘The Descendants’. Ond er mai dyma’r tro cyntaf i Gary Oldman gael ei enwebu ar gyfer y wobr, mae ei berfformiad yn ‘Tinker, Tailor, Soldier, Spy’ yn golygu fod ganddo siawns gweddol o faeddu’r ‘schmoozemeister’.

Rhowch eich arian ar: George Clooney

Gweddïaf am: Gary Oldman

Prif actores

Bydd hi’n sioc aruthrol os nad yw Meryl Streep yn cymryd hon. Dyma hi’n cael ei henwebu eto, sy’n golygu 17 enwebiad hyd hyn, yn bell o flaen Jack Nicholson a Katharine Hepburn ar 12.

Serch hynny, dim ond dwywaith mae hi wedi cipio’r Oscar, ac mae’n anodd gweld unrhyw actores arall yn dod yn agos ar hon. Pob lwc i Glenn Close, Viola Davis, Rooney Mara a Michelle Williams. Ond fydd angen mwy na lwc i gipio’r wobr o ddwylo ‘Y Ddynes Haearn’. Pliers efallai?

Rhowch eich arian ar: Meryl Streep

Gweddïwch am: peidio cael breuddwydion am Margaret Thatcher

Actor cynorthwyol

Christopher Plummer yw’r ffefryn, am ei rôl yn ‘Beginners’. Mae Kenneth Branagh hefyd yn bosibilrwydd am ei berfformiad yn ‘My Week with Marilyn’, a byddai Max Von Sydow ddim yn ormod o sioc am ei berfformiad yn ‘Extremely Loud And Incredibly Close’. 

Rhowch eich arian ar: Christopher Plummer  

Gweddïwch am: Uggi y ci  (The Artist) yn dwyn y wobr allan o ddwylo Kenneth Branagh.

Actores gynorthwyol

Jessica Chastain yw’r un amlwg, am ei gwaith yn ‘The Help’, ond hefyd am ei bod hi wedi dwyn edmygedd am ei pherfformiadau yn ‘The Tree of Life’ a ‘Take Shelter’. Os yw Bérénice Bejo yn cipio hon hefyd, fydd hi’n noson fawreddog iawn iddi hi a’i gŵr, y cyfarwyddwr Michel Hazanavicius.

Rhowch eich arian ar: Jessica Chastain

Gweddïaf am: Bérénice Bejo

Dilyn y BAFTAs bendigedig

Roedd gwylio noson wobrwyo’r BAFTAs  yn ddigwyddiad eithaf arbennig i fi eleni.

Ac nid lleiaf am fod ‘The Artist’ wedi cipio cynifer o wobrau, gan gynnwys Ffilm y flwyddyn.

Ymysg yr enillwyr cafodd John Hurt wobr am gyfraniad oes i sinema Brydeinig. Yr unig syndod oedd ei fod e heb dderbyn y wobr cyn nawr.

Ond y ffilm o Ffrainc fu’n serennu ar y noson yn Llundain, gyda’r ffilm dawel du a gwyn ‘The Artist’ yn cipio saith gwobr, gan gynnwys ffilm orau a chyfarwyddwr gorau.

Gan dderbyn ei wobr am ‘sgript orau’, dywedodd Hazanivicius fod hyn yn syndod mawr, yn enwedig gan fod nifer yn meddwl fod ddim sgript i gael i ffilm heb eiriau.

 Adnabyddiaeth o’r auteur

Brad Pitt oedd yn cyflwyno’r wobr am gyfarwyddwr y flwyddyn, ac unwaith yn rhagor camodd y Ffrancwr i’r llwyfan.

Roedd y gefnogaeth ymysg y dorf yn amlwg, wrth i Hazanivicius ddiolch i’r Academi Brydeinig am ‘adnabyddiaeth o’r auteur’ mewn sinema.

Ennillodd Jean Dujardin y wobr am actor gorau yn ‘The Artist’, a chafodd Meryl Streep y wobr prif actores.

Roedd Dujardin hefyd wedi paratoi i swyno’r dorf Brydeinig, yn canmol traddodiad sinema Prydain, ac yn diolch i’r rhai oedd wedi cymryd risg anferth i ariannu ffilm dawel du a gwyn.

 A dywedodd y llinell anfarwol:

“Fel base Buster Keaton yn ddweud…”

Ffilm orau’r Oscars?

Wrth i ‘The Artist’ ennill Ffilm Orau, roedd George Clooney yn gwenu o glust i glust.

A gyda’r cynhyrchydd yn diolch i Harvey Weinstein am ei weledigaeth a’i gefnogaeth, roedd hi’n anodd peidio â gweld ymateb dyn sy’n disgwyl Oscar yn ei lygaid craff ef.

Mae’r BAFTAs yn cael eu gweld fel arwyddbyst pwysig ar gyfer yr Oscars, ac mae’n anodd gweld unrhyw ffilm arall yn cipio’r bri o ffilm y foment, a gostiodd £16 miliwn, sef tua 10% o’r cyllid arferol am ffilm fawr Hollywood.

Cast Llwyth
 Aeth Non Tudur draw i’r Galeri yng Nghaernarfon i weld y ddrama Llwyth. Ac er iddi fwynhau’r arlwy yn arw, roedd hi’n poeni braidd fod pobol yn gorymateb…

Does dim byd yn well na theatr dan ei sang. O gofio’r sylw a’r ymateb da y cafodd taith gyntaf drama Dafydd James, Llwyth, yn 2010 o dan faner Sherman Cymru, does ryfedd yn y byd bod y theatr yn orlawn.

 Erbyn 2011, mae’r Theatr Genedlaethol yn gyfrifol am y cynhyrchiad ar y cyd â’r Sherman. Dyma ddrama gynta’r Chyfarwyddwr Artistig newydd, Arwel Gruffydd i’r cwmni cenedlaethol, wedi dod â’r ddrama gydag fe o’i hen swydd yn y Sherman.

 Fe fuodd nhw â hi lan i ŵyl Caeredin fis Awst, ac roedd yr Albanwyr wedi mopio â hi, yn ôl ymateb y wasg yno:

 ‘Llwyth is a brilliant, powerful, enigmatic production…’ ‘It’s messy, it’s wordy, it’s over the top and sometimes all over the place; but still, there’s no resisting the indiscreet charm of [this] show…’ ‘Welsh Theatre of this quality should get up to Scotland more – it would be welcomed with open arms…’

 Felly mae yna ddisgwyliadau uchel ar gyfer ei hail daith. Ond oherwydd y canmol, yr ‘o, mae hi’n wych!’ oedd i’w glywed ar y stryd, ar Facebook, yn y dafarn, roedd rhywun yn fwy petrus nag arfer cyn mynd i’w gweld. Ai dim ond sioe llawn camp a rhemp fyddai hi? A oedd y busnes côr ar lwyfan yn mynd dros ben llestri? A fyddai hi, mewn gwirionedd, yn dysgu rhywbeth i ni am gyflwr y ddynoliaeth?

Mae’r ddrama yn cydio ynoch o’r munud cyntaf. Mae’n eich llusgo gerfydd eich garddwrn i ganol miri gwyllt ar noson gêm rygbi ryngwladol yng Nghaerdydd yng nghwmni pedwar dyn hoyw. Mae’r cymeriadu yn gryf, fel y mae’r disgrifiad o fywyd hoyw dinesig a’r actorion wedi eu canmol droeon yn y wasg, yn enwedig Simon Watts fel Aneurin. Mae’r berthynas rhwng y prif gymeriadau – Aneurin, Rhys, Gareth, Dada a Gavin, y bachgen ysgol diniwed sy’n dod i’w plith – yn taro deuddeg.

Mae’r sgript yn tynnu blewyn o drwyn sawl agwedd ar y diwylliant Cymraeg dosbarth canol, a wastad yn codi gwên:

 Aneurin: Ti moyn mynd i X, yn dwyt ti?

Rhys: Odw.

Dada: Oh shame. Mae’r cabaret ar fin dechre.

Aneurin: If you want to see bad make-up and miming, tro’r volume lawr ar ‘Dechrau Canu, Dechrau Canmol’.

 Mae’r theatr yn morio chwerthin ar rai llinellau:

 Gareth: Who’s Iolo Morgannwg.

Dada: Ti’n gwbod. Y boi nath greu’r Orsedd.

Gareth: What? Mr Urdd?

 Ond mae hiwmor a pharch Dafydd James tuag at y diwylliant yn achub ei hun rhag bod yn rhy ymosodol. Dyna’r olygfa lle mae Aneurin, yn llawn cwrw a chyffuriau, yn lladd ar yr Urdd.

 Aneurin: … I mean mae’r cystadleuthau adrodd ’na dan ddeg – they’re the ugliest things I’ve ever seen. It’s like watching robots having a spaz out… And that cerdd dant stuff. U-GLY! And all those parents, cheering for their offspring, their devil’s spawn. It’s just like a fascist rally…’

Gavin: Ha, ha, wyt. Ges di cam yr yr Eisteddfod?

 Dyna’r llinell ddenodd y chwerthin mwyaf, diolch i amseru perffaith yr actor ifanc Joshua Price.

 Mae yna lawer iawn o Saesneg. Debyg mai dyma’r ffordd y bydd pobol yn siarad gyda ffrindiau mas yng Nghaerdydd. Ond rhaid ei gwestiynu ar brydiau, er gwaetha’r peryg o swnio’n hen ffash. Cymerwch yr olygfa dyner yma rhwng Aneurin a Dada:

 Aneurin: I can be who I want to be.

Dada: Dyw hynny ddim yn fater o ddewis, Aneurin. Enjoy the contradictions. Enjoy the mess.

Aneurin: Or rewrite who I am. I can do that.

Dada: Ti ddim yn special, Aneurin. Fi wastad ’di meddwl bod ti. Achos mi o’t ti’n exciting! O’t ti fel chwa o awyr iach bob tro o’t ti’n dod nôl drwy’r drws ’na. Ond nid awyr iach wyt ti, ti’n ddim byd ond hen ddrafft. Ti’n fachgen bach sy’n gwrthod tyfu lan. You’re just fucking as many holes as you can, to try and avoid thinking about the gaping one in your life, and you’re fucking up everything else in the process.

 Dim ond hen gonyn fyddai’n mentro beirniadu Llwyth. Mae hi’n eich cadw ar flaen eich sedd am bron i ddwyawr. Mae’n eich taro’n fud tua’r diwedd, ar draws y chwerthin, a ninnau’n dyst i wewyr meddwl Aneurin. Rhoddir lle parchus – ond dim gormod – i gerddoriaeth boblogaidd Gymraeg, fel ‘Y Cwm’, ‘Ysbryd y Nos,’ a ‘Dy Garu Di o Bell’, y gân serch o’r ffilm Ibiza Ibiza, ar lwyfan. Bydd hi’n anodd anghofio perfformiad Danny Grehan fel Margaret Williams yn morio canu ‘O’r Fan Acw’, na’r pedwar yn rêfio yn Club X.

 Mae hi’n hen ystrydeb, ond mae hi yn torri tir newydd. Yn dod â themâu cyfoes i lwyfan Gymraeg, a hen bryd. Yr hyn sy’n eich taro yw bod dramau safonol Cymraeg fel hyn yn brin, a bod angen rhagor yn ymwneud â phob agwedd ar fywyd yng Nghymru.

 Tybed a fuodd yna organmol? A yw’r gair ‘gwych’ yn cael ei chamddefnyddio wrth ddisgrifio perfformiad? Dyw hi ddim yn ddarn o theatr aruchel, treiddgar nag yn ceisio bod. Yn wir, efallai mai’r darnau gwannaf yw’r sylwebaeth farddonol gan Aneurin mewn Cymraeg coeth.

 Nid eithriad ddylai theatr Gymraeg o safon fod, ond arferiad. Mae hi’n reiat o ddrama dda; fel llythyr caru i Gymru gan hen gariad y buodd hi’n frwnt ag e. Efallai mai dyna pam mae pobol wedi gor-ganmol – am unwaith, maen nhw wedi mynd i’r theatr ac wedi mwynhau mas draw.

Scott Sinclair yw ymosodwr Abertawe
Gohebydd clwb CPD Abertawe, Guto Llewelyn sy’n edrych ymlaen i gêm fawr yr Elyrch yn erbyn Chelsea…

Tymor diwethaf, Hull, Norwich a Leeds oedd gêmau oddi cartref cyntaf yr Elyrch.  Eleni mae Abertawe eisoes wedi teithio i Man City ac Arsenal, ac yfory bydd yn rhaid chwarae yng nghartref un arall o gewri Ewrop. Chelsea fydd ein gwrthwynebwyr; y tro cynta i’r ddau glwb gyfarfod yn y brif gynghrair yn Lloegr ers 1983.

Mae gan Chelsea rai o chwaraewyr enwocaf y byd pêl-droed, un o hyfforddwyr mwyaf addawol Ewrop a pherchennog sydd â  £13.4 biliwn yn y banc.

Yn rhyfedd ddigon,  dechreuodd llwybr  llwyddiannus  Chelsea yn  yr un wythnos ag y daeth tro ar fyd yn  hanes tymhestlog  Abertawe.   Ar y 3ydd o Fai 2003 enillodd Abertawe o bedair gol i ddwy yn erbyn Hull City i aros yn y gynghrair Saesneg.  Y fuddigoliaeth wyrthiol hon, ar brynhawn gwlyb ar gae’r Vetch, sbardunodd dwf y clwb dros y saith mlynedd nesaf. Yn dilyn gwaith sylfaenol Brian Flynn, dyrchafwyd yr Elyrch yn 2005 o dan arweiniad Kenny Jackett. Sgleiniodd y tim yn eu tymor cyntaf yn League 1 ac oni bai am ddau gic sâl o’r smotyn mewn gêm ail-gyfle yn Stadiwm y Mileniwm, buasai Abertawe wedi cael eu dyrchafu i’r bencampwriaeth yn lle Barnsley . Dau dymor yn hwyrach, tim Abertawe, dan Roberto Martinez, oedd pencampwyr League 1, ac yn dilyn dau dymor o gynnydd dan reolaeth Martinez a Paulo Sousa, penodwyd Brendan Rodgers yn reolwr. Ysbrydolodd Rodgers y tim i ennill dyrchafiad yn Wembley fis Mai diwethaf, yn benllanw  tymor cyfan o bêl-droed bendigedig. Nawr, rydym ni fel cefnogwyr yn mwynhau bywyd yn yr Uwchgynhgrair.

Wythnos ar ôl buddigoliaeth Abertawe yn erbyn Hull, curodd Chelsea Lerpwl ar ddiwrnod ola’r tymor -  diolch i berfformiad gwych gan Jasper Gronkjær. Serch dyledion enfawr y clwb, cipiodd Chelsea le Lerpwl yn y Champions League y diwrnod hwnnw.   Fis yn ddiweddarach prynwyd y clwb gan Roman Abramovich; un o ddynion cyfoethocaf Rwsia. Newidiwyd trywydd y clwb yn llwyr gan y perchennog newydd. Llwyddodd arian Abramovich i ddenu rhai o chwaraewyr gorau’r byd i Lundain, ac yn 2004 ymunodd José Mourinho âr clwb o bencampwyr Ewrop, Porto. Y tymor canlynol chwalwyd bron pob record wrth i Chelsea ennill yr Uwchgynghrair yn hawdd.   Ers 2005 maent wedi ennill y bencampwriaeth ddwywaith ac wedi herio’n gyson yn Ewrop. Erbyn hyn mae ganddynt filiynau o gefnogwyr ym mhedwar ban byd a rhai o sêr mwyaf y gem.

Mae tîm presennol Chelsea yn brofiadol, corfforol ac uchelgeisiol, ac mae’n anodd gweld Abertawe’n dwyn pwyntiau oddi ar y  Gleision yn Stamford Bridge.

Ar y llaw arall ni fydd y chwaraewyr yn ei gweld fel gêm anobeithiol yn dilyn y perfformiad gwych yn erbyn West Brom penwythnos diwetha. Mae’r hyfforddwr Brendan Rodgers a’r asgellwr Scott Sinclair yn hen gyfarwydd  â’r clwb, yn dilyn blynyddoedd yn gweithio yn Stamfford Bridge, ac maen nhw’n hyderus eu bod yn gallu adnabod gwendidau eu cyn-gydweithwyr.

Tra bod Abertawe’n ceisio adeiladu ar ôl eu buddigoliaeth gyntaf, bydd Chelsea am ddanfon neges at weddill y gynghrair eu bod dal yn gallu cystadlu yn erbyn Man Utd ar ôl colli yn Old Trafford wythnos ddiwethaf.

Mae Neil Taylor yn holliach i’r Elyrch er y bu’n rhaid iddo adael y cae yn gynnar ddydd Sadwrn gydag anaf i’w ben.  Serch hynny, ni fydd Caulker, Augustien na Tate ar gael oherwydd anafiadau. Mae Brendan Rodgers yn debygol o gadw’r un tîm a gurodd West Brom, sy’n golygu na fydd Danny Graham yn dechrau, er bod ei goes wedi gwella ar ôl anaf.

Mae Alex wedi ei wahardd i Chelsea wedi iddo dderbyn  carden goch yn erbyn Fulham nos Fercher.  Ni ddylai hynny effeithio’n ormodol ar baratoadau’r rheolwr André Villas-Boas gan nad oedd yr amddiffynwr yn debygol o ddechrau taw beth.   Disgwylir i Fernando Torres ddechrau er iddo wastraffu cyfle euraidd yn Old Trafford.

Rhaid i ni gefnogwyr ymweld â stadiymau megis Stamfford Bridge gyda disgwyliadau isel. Gwyddwn y bydd bob pwynt a dderbyniwn yn erbyn y timau mwyaf yn fonws.  Ar y llaw arall credaf bod gan ein chwaraewyr ddigon o ddawn i synnu  a sugo ambell dim mawr. Gobeithiaf am berfformiad tebyg i’r un welsom yn erbyn West Brom, ac efallai, gyda pheth lwc, gallwn ddychwelyd o Lundain gyda phwynt neu dri.

Siân James (Llun o wefan swyddogol Siân James)
Y diweddaraf o hunangofiannau Cyfres y Cewri yw Siân James. Owain Schiavone fu’n darllen y gyfrol yn ddiweddar…

Cefais fy siomi ar yr ochr orau gan yr hunangofiant diweddaraf yng Nghyfres y Cewri, Gwasg Gwynedd mae’n rhaid dweud. Er na ydw i wedi bod yn ddilynwr brwd o yrfa gerddorol Siân James, dwi’n ymwybodol iawn o’r hyn mae wedi’i gyflawni’n gerddorol.

Er bod cerddoriaeth yn rhan ganolog o’i bywyd, ac yn thema gyson trwy dudalennau ei hunangofiant, nid dyma sy’n aros yn y cof ar ddiwedd darlleniad o hanes ei bywyd.

Mae’r disgrifiad ar gefn y clawr yn dechrau gyda’r geiriau ‘hunangofiant eithriadol onest’ a phrin y gellid dadlau gyda’r datganiad hwnnw. Mae’r gantores yn agored iawn ac yn ddigon di-flewyn-ar-dafod mewn rhannau o’r gyfrol hon.

Trafod teulu

Mae’n hunangofiant ddigon traddodiadol o ran yr arddull – gan ddilyn trefn gronolegol. Cyn dechrau sôn am ei bywyd hi, mae Siân yn gosod ei hun mewn cyd-destun teuluol trwy adrodd peth o hanes teulu ochr ei mam a’i thad.

Mae’n amlwg bod ymchwilio i’r hanes hwnnw wedi bod yn brofiad diddorol iddi, a’i bod wedi gwneud cryn feddwl a gofyn cwestiynau am yr hyn a ddarganfu. Yn wir mae’n deimladwy ac emosiynol iawn  wrth drafod ei theulu o’r cychwyn cyntaf ac mae hyn yn nodwedd amlwg sy’n parhau trwy gydol y gyfrol.

Wrth fynd ymlaen i adrodd hanes ei phlentyndod, mae’n dod yn amlwg yn fuan iawn bod ei mam wedi bod yn ddylanwad mawr ar Siân. Mae’n sôn llawer am y profiadau a gafodd wrth deithio gyda’i mam wrth iddi hi fynd o gwmpas ei gwaith fel nyrs ardal, ac mae’n siŵr mai oddi wrth ei mam mae hi wedi etifeddu ei gonestrwydd gan ei bod hithau’n strêt iawn ac yn ei dweud hi fel y mae hi. Wrth i’r gyfrol fynd ymlaen mae sawl cymal teimladwy iawn wrth iddi drafod ei mam a dirywiad ei hiechyd.

Ar y cyfan mae’n amlwg ei bod wedi cael plentyndod hapus iawn, ond dwi’n cael y teimlad bod un tristwch mawr mae’n teimlo hyd heddiw sef y profiad o weld ei brawd yn cael ei yrru i ysgol breswyl oherwydd dyslecsia. Mae’n anodd i mi, a sawl darllenydd arall mae’n siŵr amgyffred sut deimlad fyddai hynny i frawd a chwaer ifanc iawn.

Gyrfa

Mae’n ddifyr gweld sut y datblygodd gyrfa Siân o oedran cynnar iawn, dechrau fel llawer o berfformwyr Cymreig ar lwyfan eisteddfodau lleol, arbrofi gydag offerynnau amrywiol, ffurfio grŵp canu gyda chriw o ffrindiau cyn dechrau perfformio ar ei phen ei hun.

Yna mae hanes bywyd coleg a’i phrofiadau gyda’r grŵp Bwchadanas ac mae’n siŵr fod rhai o’r rhain yn taro tant gyda nifer o grwpiau roc heddiw, yn ogystal â phreswylwyr JMJ dros y blynyddoedd.

Ysbrydol

Mae datblygiad gyrfa gerddorol ac actio Siân yn gwneud darllen difyr, ond efallai mai’r peth mwyaf diddorol trwy gydol y gyfrol yw’r profiadau ysbrydol  mae hi wedi eu cael. Bydd llawer yn diystyru’r math yma o beth mae’n siŵr, ond heb os mae’n gwbl ddiffuant wrth adrodd am y digwyddiadau rhyfedd yma ac yn amlwg yn credu’n gryf bod pethau wedi digwydd am reswm.

Dyma hunangofiant darllenadwy iawn felly ac mae’n ticio’r bocs pwysicaf un gydag unrhyw hunangofiant i ddarllenwr, sef y teimlad eich bod yn mynd o dan y croen ac yn dod i adnabod y person go iawn.

Al Lewis a'r Band
Wedi llwyddiant eu halbwm poblogaidd, Sawl Ffordd Allan, mae Al Lewis Band wedi rhyddhau albwm newydd ar label Rasal yn ddiweddar. Owain Schiavone sy’n crynhoi ei deimladau am Ar Gof a Chadw…

Tydi cynnig diweddaraf Al Lewis Band ddim yn albwm gwael o bell ffordd. I ddweud y gwir, mewn sawl ystyr mae’n albwm arbennig o dda, ond dwi’n methu peidio â theimlo ychydig yn siomedig gydag ‘Ar Gof a Chadw’.

Wedi gwrando ar y casgliad droeon bellach, dwi o’r diwedd wedi dod i ganlyniad ynglŷn â pham ym mod i’n siomedig – yn syml iawn, disgwyliadau rhy uchel!

Mae ‘na ddau reswm am y disgwyliadau uchel yma, neu ddau albwm i fod yn fanwl gywir. Yn gyntaf, roedd albwm diwethaf Al Lewis Band, Sawl Ffordd Allan, yn un arbennig o dda gyda nifer o ganeuon ‘mawr’ y byddai rhywun yn eu hystyried yn hits yn y cyd-destun cerddoriaeth Cymraeg.

Ac wedyn mae albwm cyntaf Gildas, Nos Da, a ryddhawyd llynedd.

Nos Da’n rhy dda

I’r rhai ohonoch chi sydd ddim yn gwybod, prosiect unigol boi o’r enw Arwel Lloyd ydy Gildas – Arwel ydy prif gitarydd a chyfaill oes neb llai na Mr Al Lewis. O’m safbwynt i, roedd Nos Da yn un o albyms Cymraeg gorau 2010, os nad y gorau ohonyn nhw, ac mae’n dipyn gwell albwm nac Ar Gof a Chadw.

Mae’n annheg cymharu gwaith gan ddau brosiect gwahanol fel hyn efallai, ond pryd mae cysylltiad mor agos rhwng y ddau mae’n anochel.

Gormod o sglein

Fel gyda gwaith blaenorol Al Lewis Band, mae Ar Gof a Chadw yn ddarn proffesiynol o waith gyda sglein ar y gwaith cyfansoddi a chynhyrchu. Prin fod nodyn o’i le ar y casgliad, ond efallai bod ychydig bach gormod o bolish os rhywbeth. Mae hyn wedi bod yn nodwedd amlwg o waith Al erioed, a chwarae teg iddo am hynny, ond yn bersonol buaswn yn hoffi gweld rhywbeth bach mwy amrwd weithiau.

Does ‘na ddim yr un ‘hits’ arni ag oedd ar Sawl Ffordd Allan, mae hynny’n sicr. Does ‘na ddim caneuon sy’n sefyll allan gymaint ag yr oedd ‘Doed a Ddêl’ a ‘Lle Hoffwn fod’ i enwi dim ond dwy ar honno. Wedi dweud hynny, mae yna ganeuon sy’n sticio yn eich pen ar Ar Gof a Chadw – caneuon fel ‘Clustiau March’ a ‘Dŵr yn y Gwaed’ er enghraifft – ond yn anffodus nid rhain ydy’r caneuon gorau ar yr albwm ac efallai mai dyma ydy rhan o’r broblem.

Diweddglo da

Mae ail hanner yr albwm yn well na’r hanner cyntaf, a’r tair cân olaf yn creu diweddglo da. Ar yr albwm diwethaf fe wahoddwyd Meic Stevens i gyfrannu ei lais i ‘Gwenwyn’ ac unwaith eto mae lleisydd gwadd ar ffurf Elin Fflur yn canu ar ‘Hafan’ sy’n enghraifft o adeiladwaith da iawn mewn cân – rhinwedd amlwg arall o lawer o waith Al Lewis Band.

Y ddwy gân orau ydy Colli’r Cyfle a’r trac teitl sy’n cloi’r casgliad. Dyma ble mae Al Lewis Band ar eu gorau i mi – wedi ei stripio lawr ac yn syml ond effeithiol. Mae llais arbennig Al ei hun yn arf cryf ac ar y math yma o ganeuon mae’r arf hwnnw’n cael ei ddefnyddio’n fwyaf effeithiol.

Mae’n anodd crynhoi gan fod Ar Gof a Chadw yn albwm ddigon da, ond braidd yn siomedig ar yr un pryd. Fe fydd yr albwm yn gwerthu, ac fe fydd rhai o’r caneuon yn cael eu chwarae’n rheolaidd ar y radio…ond y caneuon anghywir mae’n siŵr.

Gwir y gair, mae disgwyliadau’n gallu bod yn faich.

Sied Sbecian
Mae’n braf gweld S4C yn ceisio gwneud rhaglen gomedi sydd ddim yn cynnwys Tudur Owen. Peidiwch â fy nghamddeall i – mae Tudur Owen yn dda iawn. Roedd ei sioe neithiwr gyda’r gorau eto ac roeddwn i’n chwerthin yn aflafar. Ond mae yna berygl bod Tudur Owen yn meddiannu comedi ar S4C fel y mae Dai Jones wedi ei wneud â ffermio, ac Iolo Williams â rhaglenni natur. Mae yna fformat reit benodol i sioeau Tudur Owen, sydd wedi parhau o PC Leslie Wynne, drwy Tudur Owen a’r Doc, ac i’r sioe bresennol. Yr unig beth mawr sydd wedi newid ydi’r teitl. Felly er nad ydi Tudur Owen yn beth drwg, dyw ambell i sioe gomedi heb Tudur Owen ddim yn beth drwg, chwaith.

Tu hwnt i Tudur Owen does yna ddim rhaglen gomedi gwerth chweil wedi bod ers blynyddoedd lawer. Roedd Con Passionate yn ddoniol, ond drama nid rhaglen gomedi oedd o yn ei hanfod. Fel arall mae’n rhaid mynd yn ôl i C’mon Midffild am raglen y tu allan i stiwdio â chynulleidfa oedd yn ceisio bod yn ddoniol ac yn llwyddo. Mae S4C wedi bod yn trio yn galetach yn ddiweddar – ond heb lwyddiant mawr eto. Mae comedi yn anoddach i’w wneud nag unrhyw fath arall o raglen. Ac ar ôl trychineb .Cym (y rhaglen waethaf ar S4C erioed™) rhaid cyfaddef fy mod i’n paratoi am y gwaethaf pan ddechreuodd Ddoe am Ddeg.

Ond mae Ddoe am Ddeg yn gallu bod yn ddoniol iawn. Roedd rhaid darnau ymysg y pethau doniolaf ar y sianel ers tro byd, os nad erioed, e.e. y sgetsh agoriadol am y dyn oedd am ladd ei hun, hysbyseb y rhaglen Swopio, Bro yn Antartica a Bêbs S4C, a Syr Wymff a Plwmpsan.

Serch hynny, digon cymysglyd oedd safon weddill yr awr. Doedd yna ddim cysylltiad amlwg rhwng y gwahanol eitemau. e.e.  Roedd y ‘sgetsh’ Gwlad yr Astra Gwyn yn wych, ond doedd o ddim yn arbennig o ddoniol. Bron a bod ei fod yn teimlo fel rhaglen wahanol ar ei ben ei hun.

Gwendid mwyaf y rhaglen oedd unrhyw beth o’r stiwdio. Roedd ‘Sied Sbecian’ yn ddoniol am ychydig eiliadau, ond doedd ‘Sbeisdref’ ddim yn gwneud unrhyw synnwyr o gwbl, a ddim hyd yn oed yn ddoniol mewn ffordd swrrealaidd.

Roedd ymateb llugoer y gynulleidfa i rai o’r jôcs yn awgrymu nad oedden nhw i fod yn ddoniol, ac mai ryw arbrawf ôl-fodernaidd oedd y cwbl. Ond roedd hi’n anodd gwybod pa jôcs oedd ddim i fod yn ddoniol, a pa rai oedd i fod yn ddoniol ond oedd ddim. Os yw hynny’n gwneud synnwyr.

Roedd cymaint o amrywiaeth o ran safon a naws yr arlwy ei fod o bron fel cyfres o raglenni peilot wedi eu cymysgu’n un gybolfa anniben. Efallai mai’r nod oedd gweld beth oedd yn gweithio, o ran y sgript, y sgetshys, a’r actorion, fel ryw fath o weithdy mawr, a datblygu ar hynny ar gyfer y dyfodol.

Dim ond rhaglen gyntaf oedd hon wrth gwrs ac mae’n amhosib rhagweld sut y bydd pethau’n datblygu dros yr wythnosau nesaf. Fy mhryder pennaf ydi eu bod nhw’n ailadrodd yr un sgetshys hyd syrffed, nes bod hyd yn oed y syniadau da yn cael eu gor-ddefnyddio. (Os ydi Sied Sbecian a Sbeisdref yn ôl, fydda’i ddim yn trafferthu.) Y sgetshys a’r hysbysebion ffug oedd y pethau doniolaf o lawer felly dyna’r ffordd ymlaen yn fy marn i.

Fel y mae hi, alla i ddychmygu y byddai rhai pobol yn hoffi rhai pethau, a rhai pobol eraill yn hoffi pethau eraill, ond alla i ddim dychmygu y byddai unrhyw un yn hoffi popeth. Efallai fod Ddoe am Ddeg yn drosiad ar gyfer S4C yn ei chyfanrwydd a dweud y gwir!

Owain Schiavone sy’n adolygu albwm newydd Cowbois Rhos Botwnnog…

Lle’r oedd eu halbwm cyntaf, Dawns y Trychfilod, yn lot fawr o hwyl, mae albwm newydd Cowbois Rhos Botwnnog yn awgrymu eu bod nhw o ddifri y tro yma.

Yn ei gyfweliad diweddar yng nghylchgrawn Y Selar, mae cyfansoddwr y Cowbois, Iwan Hughes wedi bod yn sôn am y pum mlynedd rhwng cyfansoddi caneuon y ddau albwm a’r gwahaniaeth ym mhersonoliaeth rhywun 15 oed o’i gymharu â rhywun 20 oed. Lle’r oedd Dawns y Trychfilod yn gweithio gan ei fod yn ffresh i’r sîn Gymraeg, ac yn wahanol i bob band arall, mae Dyddiau Du Dyddiau Gwyn yn cynnig rhywbeth llawnach, mwy gonest ac yn fwy na dim, yn fwy aeddfed.

Y peth arall sy’n amlwg iawn yw’r offerynnau, ac offerynwyr newydd sydd wedi eu cyflwyno i’r band gan greu sŵn llawer llawnach.

Efallai mai’r ychwanegiad mwyaf trawiadol ydy sŵn y gitâr bedal ddur Euron ‘Jôs’ sy’n cael ei gyflwyno’n effeithiol iawn ar drac cyntaf yr albwm, Y Ffenast. Beth sydd hefyd yn cael ei gyflwyno o’r cychwyn cyntaf ydy sŵn newydd y Cowbois, fydd efallai’n dod fel ychydig bach o sioc … ac o bosib siom i ffans arddull Dawns y Trychfilod.

Yn bersonol, mae’n well gen i’r sŵn llawnach, mwy taclus yma ac mae ‘na naws fach neis i’r albwm. Dwi’n meddwl bod cyfweliadau diweddar efo’r grŵp, a’r holl sôn am ganeuon ‘lleddf’ am ‘dor cariad’  ychydig yn gamarweiniol achos mae o’n albwm tipyn mwy bywiog nag y mae’r band wedi’i awgrymu.

Mae’r trac teitl ‘Dyddiau Du, Dyddiau Gwyn’ ac yna ‘O! Nansi’ yn rhoi ffics o’r ‘Hill Billy roc/pync’ poblogaidd a gafwyd ar Dawns y Trychfilod. Mae ‘Celwydd Golau ydy Cariad’ ac ‘Os ti’n dod nôl’ yn bell iawn o fod yn faledi diflas hefyd, ac i’r rhai oedd yn mwynhau stompiau gwallgof y Cowbois nôl tua 2007, mae ‘na hen ddigon o sgôp am setiau byw bywiog.

Ond efallai mai’r caneuon  llai ‘bywiog’ ydy’r rhai mwyaf trawiadol a chofiadwy. Be dwi ddim yn siŵr amdano ydy’r rheswm am hyn – ydy’r rhain ddim ond yn sefyll allan gan eu bod nhw’n annisgwyl gan y grŵp penodol yma ynteu a’i nhw ydy’r caneuon gorau? Wedi tri neu bedwar gwrandawiad, dwi’n tueddu i ffafrio’r ail reswm

Mae’r albwm yn cynnwys dwy gân wedi eu sgwennu gan eraill. Y gyntaf o’r rhain ydy fersiwn o ‘Gan fy Mod i’ gan Nia Morgan a dyma chi fesur o sut mae’r grŵp wedi esblygu eu harddull. Mae’r tair munud a hanner cyntaf yn adeiladwaith torcalonnus sy’n arwain at uchafbwynt epig y byddai  Dilwyn Llwyd a Yucatan yn falch ohono!

Yr ail addasiad ydy hwnnw o’r gân werin draddodiadol ‘Ffarwel i Langyfelach Lon’ ac mae hon yn uchafbwynt arall o’r albwm. Eto, mae Iwan wedi sôn am ddylanwad grwpiau fel Bob Delyn a’r Ebillion arno dros gyfnod sgwennu’r albwm (mae o’r farn y dylai cerddoriaeth Bob Delyn fod ar y cwricwlwm cenedlaethol), ac mae’r dylanwad hwnnw’n amlwg iawn yma. Mae’r gân yn wyth munud a hanner mewn hyd, sy’n swnio braidd fel ‘indulgence’ gan y grŵp, ond mae’n gweithio i’r dim fel gweddill yr albwm.