Gohebydd chwaraeon Golwg360, Euros Lloyd, sy’n eich gwahodd i enwi chwaraewyr gorau Uwch Gynghrair pêl-droed Cymru eleni…

Mae tymor yr Uwch Gynghrair ar ben wedi diweddglo cyffrous dros y penwythnos.

Fe gipiodd y Seintiau Newydd y bencampwriaeth er gwaethaf ymdrechion Llanelli i gau’r bwlch ar frig y tabl dros yr wythnosau diwethaf.

Mae yna nifer o chwaraewyr wedi creu argraff yn yr Uwch Gynghrair y tymor hwn, gyda’r adran yn gystadleuol iawn wrth i glybiau anelu at orffen yn y deg uchaf.

Fe helpodd goliau Rhys Griffiths Lanelli i wthio’r Seintiau Newydd hyd at y gêm olaf un o’r tymor. Dyma’r pumed tymor yn olynol iddo ennill gwobr prif sgoriwr Uwch Gynghrair Cymru.

Sefyll yn y bwlch

Beth am golwr y Seintiau Newydd? Dydi Paul Harrison ddim ond wedi gadael 13 gôl i mewn trwy gydol y tymor.

Neu ai i amddiffynwyr y clwb y mae’r diolch mwyaf am record amddiffynnol y Seintiau Newydd? Mae cyn-chwaraewr rhyngwladol Cymru, Steve Evans, wedi bod yn allweddol ym mherfformiadau amddiffynnol cadarn y pencampwyr y tymor hwn.

Mae’n siŵr bod diolch hefyd i’r chwaraewr canol cae, Barry Hogan am warchod amddiffyn y Seintiau Newydd.

Mae ymosodwr Bangor, Jamie Reed a orffennodd yn ail ar restr prif sgorwyr yr adran hefyd wedi cael tymor da iawn. Mae ei goliau wedi helpu tîm Nev Powell i orffen yn bumed yn y Uwch Gynghrair, yn ogystal â chyrraedd rownd derfynol Cwpan Cymru.

Creu argraff

Chwaraewyr eraill sydd wedi creu argraff y tymor hwn yw Lee Hunt (Bangor), Mark Connolly (Rhyl) a John Leah (Rhyl), Scott Ruscoe (Seintiau Newydd), Neil Thomas (Port Talbot) a Chris Venables (Llanelli).

Beth am eich barn chi?

Pwy yw’r chwaraewyr sydd wedi sefyll allan y tymor hwn, yn eich barn chi?

Mae Golwg360 yn galw am eich enwebiadau ar gyfer Tîm y Flwyddyn Uwch Gynghrair Cymru 2009/10.

Anfonwch enwebiadau am golwyr, amddiffynwyr, chwaraewyr canol cae ac ymosodwyr at euroslloyd@golwg.com.

Fe fydd Tîm y Flwyddyn Golwg 360 yn cael ei gyhoeddi’r wythnos nesaf yn dilyn rownd derfynol Cwpan Cymru.

Euros Lloyd sy’n dweud fod rhaid i Gavin Henson ddewis rhwng rygbi a bywyd y seleb…

Teg dweud fod gen i deimladau cymysg iawn wrth glywed bod Gavin Henson yn bwriadu dychwelyd i chwarae rygbi’r tymor nesaf.

Ers i Gavin Henson ddod i’r amlwg ar y lefel rhyngwladol yn 2005 – yn dilyn y dacl yna ar Matthew Tait, ac wrth gwrs y gic holl bwysig i ennill y gêm – mae wedi tyfu’n un o sêr mwyaf rygbi Cymru.

Dim ond un gêm mae Cymru wedi ei cholli ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad gyda Henson yn dechrau ac fe wnaeth o chwarae rhan allweddol yng Nghamp Lawn 2005 a 2008.

Pan mae o’n chwarae ar ei orau, Henson yw canolwr gorau’r byd. Y broblem fawr i’r Gweilch ac i Gymru yw nad yw Henson bob tro ar ei orau, ac yn anffodus mae ei berfformiadau disglair wedi prinhau dros y blynyddoedd diwethaf.

Mae yna ddiffyg cysondeb yn safon ei chwarae ac mae gweld cymaint o ddawn yn mynd ar goll yn beth rhwystredig iawn i gefnogwyr y Gweilch a Chymru.

Wrth gwrs mae o wedi bod yn anffodus o ran anafiadau, ac mae nhw wedi effeithio ar ei yrfa. Byddai hyn yn broblem i unrhyw chwaraewr sy’n gyson anlwcus gyda’i ffitrwydd.

Ond nid yr anafiadau yw’r broblem fwyaf – tu hwnt i’r cae rygbi mae Gavin Henson yn troi’n Mr Church.

Y bywyd seleb hwnnw sydd wedi ei atal rhag bod yn un o chwaraewyr mwyaf dylanwadol ei genhedlaeth.

Gobeithion Gatland

Mae pawb yn gwybod bod Gatland yn awyddus iawn i weld Henson yn dychwelyd i greu  partneriaeth yn y canol gyda Jamie Roberts.

Mae’n rhaid i mi gyfaddef, mewn byd delfrydol, dyna fyddai fy newis i Gymru hefyd.  Ar eu gorau,  fe fyddai’r ddau yn dychryn unrhyw dîm yn y byd.

Fel rhywun oedd yn edmygu gallu Henson fel chwaraewr, rwy’n gobeithio y bydd Gav yn dychwelyd i’r gêm ar ei orau gan roi hwb i obeithion Cymru ar gyfer Cwpan y Byd 2011.  Dyw Henson ddim wedi chwarae yng Nghwpan y Byd, ac fe fyddai’n bechod iddo golli’r cyfle.

Ond ni all Warren Gatland a Chymru osod eu holl obeithion ar chwaraewr a oedd unwaith yn berfformiwr o’r safon uchaf, ond sydd bellach heb gael ei weld ar y cae rygbi ers dros flwyddyn.

Pan fydd Henson yn dychwelyd, a fydd y chwaraewr amryddawn yn gallu aildanio ei yrfa? A fydd Henson yn gallu ymdopi yn gorfforol gyda chwarae rygbi’n gyson unwaith eto? A fydd yn gallu ymdopi’n feddyliol gyda’r pwysau a’r disgwyliadau a fydd arno i berfformio’n dda?

Does dim sicrwydd bod ganddo’r chwant, yr ymroddiad na’r gallu i chwarae ar y lefel uchaf unwaith eto.

Dim ond 28 oed yw Henson, ac mae ganddo’r amser i ddod ‘nôl i’r gêm.  Er hynny, fe fydd rhaid iddo ganolbwyntio’n llwyr ar fod yn chwaraewr rygbi ac nid yn seleb sy’n enwog am ei berthynas gyda Charlotte Church.

Mae’n rhaid i Henson gofio iddo ddod yn enwog yn y lle cyntaf am ei ddawn chwarae rygbi. Cyn iddo gyhoeddi yn swyddogol ei fwriad i ddychwelyd i’r gêm, fe ddylai feddwl yn ddwys am beth sy’n bwysig iddo.

Chwarae rygbi neu enwogrwydd? Gavin Henson ta Mr Church?

Mae’r tymor pêl-droed yn dechrau o ddifri’ y penwythnos yma, ond yn barod mae clybiau Cymru allan o gystadleuaethau Ewrop. Beth sydd o’i le ar bêl-droed Cymru, felly, a beth sy’ angen ei wneud i wella’r sefyllfa? Dyma farn ein gohebydd chwaraeon, Euros Lloyd…

Partizan Belgrade 12 – 0 Rhyl, Llanelli 1 – 3 Motherwell, Bangor 0 – 3 FC Honka a FRAM Reykjavik 4 – 2 Y Seintiau Newydd. Ydi, mae clybiau Uwch Gynghrair Cymru allan o gystadlaethau Ewrop am dymor arall a hynny hyd yn oed cyn i’r tymor ddechrau yn iawn.

Pedwar clwb. Wyth gêm. Saith colled. Un fuddugoliaeth dda, ond hynod o lwcus.

Yn amlwg, mae’n rhaid i ni dderbyn nad yw’n deg i ni ddisgwyl i’r Rhyl, Y Seintiau Newydd, Llanelli a Bangor i allu cystadlu gyda chlybiau fel FC Honko heb son am gewri pêl-droed Ewrop.

Fel Cymro a chefnogwr brwd o bêl-droed Cymru rwyf bob blwyddyn yn gobeithio gweld clybiau Cymru yn cael ymgyrchoedd parchus yn Ewrop ac ambell i fuddugoliaeth fel bod y diddordeb yn gallu parhau i ganol Awst o leiaf, a gobeithio ychydig y tu hwnt i hynny. Rwyf hefyd yn disgwyl gweld gwelliant o’r tymor blaenorol ond yn anffodus nid yw hynny’n digwydd. Os rhywbeth, mae pethau’n gwaethygu o dymor i dymor.

Dim arian

Ar hyn o bryd, Y Rhyl a’r Seintiau Newydd yw’r unig glybiau proffesiynol yn y gynghrair gan fod Llanelli wedi gorfod gwneud y penderfyniad i fynd yn ôl yn glwb rhan-amser a hynny oherwydd y sefyllfa ariannol. Ac mae’r hen ddihareb yna yn berffaith wir, wel, yn enwedig yn y byd pêl-droed – “Diwedd y gân yw’r geiniog!”

Y gwir plaen amdani yw nad oes digon o arian gan y clybiau i ddenu chwaraewyr o safon. Yn anffodus, heb arian amhosib yw temtio’r math o chwaraewyr, sydd eu hangen ar unrhyw glwb i fod yn gystadleuol, i ddod i chwarae ar gaeau fel Parc Waun Dew a Ffordd Farrar. Wrth wylio’r gemau Ewropeaidd a gafodd eu darlledu ar S4C yn ddiweddar, y chwaraewyr gorau i’r clybiau o Gymru oedd Andy Legg i Lanelli a Gareth Owen i’r Rhyl. Mae’r ddau yma naill ai yn eu pedwardegau neu bron â bod!

Mae angen buddsoddi tuag at y dyfodol, felly, ac ar hyn o bryd, dyw hynny ddim yn digwydd. O ganlyniad, dyw’r sefyllfa yn gwella dim.

Dim apêl

Byddai nifer yn mynnu bod ymgyrch Ewropeaidd i glybiau Uwch Gynghrair Cymru o fudd i’r clybiau. Mae rhai yn credu bod y gemau hyn yn denu mwy o gefnogwyr a mwy o arian i’r clwb.

Wel, gadewch i ni gael edrych ar ymgyrch Bangor y tymor hwn fel enghraifft. Roedd enillwyr Cwpan Cymru yn wynebu FC Honka – Pwy? Ie yn union. Dim llawer o apêl i’r cefnogwyr.

Roedd rhaid i Fangor drefnu a thalu am drip i’r garfan a’r staff i fynd allan i’r Ffindir i chwarae’r cymal cyntaf. Hefyd, bu’n rhaid iddynt chwarae’r ail gymal yn Wrecsam! Yn sicr, byddem yn dychmygu y byddai hyn siŵr o effeithio ar benderfyniad rhai o’r cefnogwyr i fynychu.

Felly, a oedd yr arian a dderbyniodd Bangor am golli’r rownd ragbrofol ynghyd ag arian tocynnau’r cymal cartref yn fwy na’r gost o drefnu’r trip i’r Ffindir? Dwi’n amau’n gryf.

Mae aelod blaenllaw o un o glybiau Uwch Gynghrair Cymru, oedd heb ennill eu lle yng nghystadlaethau Ewrop y tymor hwn, wedi dweud wrtha i yn gyfrinachol fod y clwb yn falch nad oedden nhw’n gorfod chwarae yn Ewrop y tymor hwn oherwydd y gost ychwanegol ar y clwb.

Yn amlwg, ni fyddai’r un clwb yn fodlon cyfaddef yn gyhoeddus nad ydynt am chwarae yn Ewrop, a thybed pa glybiau eraill yng Nghymru sy’n cytuno â barn y swyddog anhybsys?

Cryfhau Cwpan Cymru

Mae angen cynrychiolaeth gystadleuol ar Gymru yn Ewrop.

Yr unig ffordd y gallwn ni sicrhau hynny yw trwy gael prif glybiau’r wlad, sef Caerdydd ac Abertawe, yn ôl yn Ewrop.

Felly beth am ganiatau’r Adar Glas, Yr Elyrch ynghyd â Wrecsam, Merthyr Tudful, Bae Colwyn a Chasnewydd i gystadlu yng nghwpan Cymru unwaith eto?

Gallwn barhau gyda’r system bresennol lle mae clybiau fel Llanelli yn ennill eu lle yn Ewrop trwy’r cynghrair. Fodd bynnag, dylai un o lefydd Cymru yn Ewrop fynd i enillwyr Cwpan Cymru – cystadleuaeth fyddai’n cynnwys Caerdydd ac Abertawe.

Pe bai tîm fel Caerdydd neu Abertawe yn cael cystadlu yng Nghwpan Cymru ac yna ennill eu lle yn Ewrop fe fyddai gobaith i ni gael gweld tîm o Gymru yn ennill gêm a hyd yn oed mynd trwy’r rowndiau rhagbrofol.

Collodd y clybiau sy’n chwarae yng nghynghreiriau Lloegr yr hawl i chwarae yng Nghwpan Cymru yn 1995.

Ers hynny, dim ond clybiau sy’n cystadlu yng nghynghreiriau Cymru sy’n cael chwarae yng Nghwpan Cymru.

Byddai cael Caerdydd, Abertawe a Wrecsam yn cystadlu yng Nghwpan Cymru unwaith eto hefyd yn rhoi mwy o urddas a hygrededd i’r gystadleuaeth.

Yn anffodus, yn y blynyddoedd diwethaf mae rhai o berfformiadau clybiau Cymru yn Ewrop wedi bod yn chwerthinllyd. Pryd oedd y tro diwethaf i un ohonynt ennill ei rownd rhagbrofol?

Mae’n rhaid i bethau newid. Sut y gall Cymru ennill unrhyw barch gan weddill Ewrop heb fuddugoliaethau a heb yr un clwb cystadleuol yn ein cynrychioli?

Mae gan bob gwlad eu prif dimau. Ar y lefel rhyngwladol, byddai gêm rhwng Cymru a Serbia yn un gystadleuol. Ond cymharwch hynny gyda phrif glybiau’r ddwy wlad – Partizan Belgrade a’r Rhyl. Mae’r bwlch yn enfawr – fel y gwelwyd dros y ddau gymal yn ddiweddar.

Pe bai Caerdydd neu Abertawe yn cael chwarae yn erbyn timau fel FC Honka a Motherwell, byddai ganddynt gyfle gwych i ennill.

Mae dau o brif glybiau Cymru yn cystadlu’n galed am le yn Uwch Gynghrair Lloegr. Dyma un o gynghreiriau gorau’r byd, a byddai gweld y clybiau yn cyrraedd y lefel hynny yn hwb gwych i bêl-droed Cymru.
Esiampl Lichtenstein

Ni ddylai’r ffaith bod Caerdydd, Abertawe, Wrecsam a’r gweddill yn cystadlu yng nghystadlaethau Lloegr, eu hatal rhag chwarae yng Nghwpan Cymru. Maen nhw’n glybiau o Gymru, sy’n chwarae eu pêl-droed yng Nghymru, yn aelod o Gymdeithas Bêl-Droed Cymru ac mae ganddyn nhw gefnogwyr sydd yn Gymry.

Mae ‘na un enghraifft yn Ewrop, sy’n werth nodi wrth ystyried y frwydr i gael hawliau cyfartal i’r clybiau yma.

Mae saith clwb o Lichtenstein yn chwarae eu gemau yng nghynghreiriau’r Swistir. Yr enghraifft orau yw clwb FC Vaduz. Maen nhw erbyn hyn wedi chwarae ym mhrif gynghrair y Swistir.

Er hyn, maen nhw a gweddill clybiau Lichtenstein, sy’n rhan o gystadlaethau’r Swistir, yn parhau i gystadlu am Gwpan Cenedlaethol Lichtenstein bob tymor.

Mae enillydd y cwpan hynny yn hawlio eu lle yng Nghwpan Europa fel cynrychiolydd Lichtenstein.

Felly, pam fo hawl gan glwb o Lichtenstein, sy’n chwarae yn un o gynghreiriau’r Swistir, gystadlu yng Nghwpan Lichtenstein a chynrychioli’r wlad hynny yn Ewrop? Yna, mae clybiau Cymru, sydd yn yr union un sefyllfa, ddim yn cael cymryd rhan mewn cystadlaethau yng Nghymru a Lloegr.

Mae’n rhaid i’r gwahanol awdurdodau pêl-droed gydweithio i sicrhau bod Cymru a Lloegr yn dilyn esiampl Lichtenstein a’r Swistir.

Ystyriwch yr arian y gallai Caerdydd ac Abertawe ennill drwy chwarae yn Ewrop yn gyson, a safon y chwaraewyr y gallai’r ddau glwb eu denu. Byddai’n bosib defnyddio’r arian hynny wedyn i fuddsoddi rhagor yn academïau’r ddau glwb gan ddatblygu mwy o chwaraewyr fel Aaron Ramsey, Joe Ledley a Joe Allen.

Mae’n hen bryd i’r meistri pêl-droed yn Neptune Court yng Nghaerdydd a’r clybiau i eistedd i lawr i ail edrych ar y sefyllfa. Mae’n rhaid sicrhau fod pêl-droed Cymru yn ail ddechrau ennill parch ar lefel Ewropeaidd unwaith yn rhagor.

Gohebydd chwaraeon Golwg, Euros Lloyd, sy’n gofyn pam fod rhaid i Gymru chwarae dan faner Lloegr…
Braf oedd gweld Caerdydd, a Chymru, yn llwyddo ar y llwyfan chwaraeon rhyngwladol unwaith yn rhagor yn dilyn cynnal prawf cyntaf Cyfres y Lludw yn y Stadiwm Swalec yng Ngerddi Soffia.

Does dim amheuaeth bod cynnal y gêm brawf wedi dod â miloedd i goffrau’r brifddinas gan roi hwb arall i enw da Caerdydd.

Er gwaethaf y llwyddiant yma, nid oedd gwylio Lloegr yn chwarae criced yng Nghaerdydd yn tanio’r dychymyg i mi, a bod yn berffaith onest.

Wrth gwrs, yn swyddogol – ym myd y profion criced – mae Cymru’n cael ei chynrychioli o dan faner San Siôr. ‘Bwrdd Criced Lloegr a Chymru’ yw’r teitl swyddogol ar y corff llywodraethol, ond does dim lle i ddraig ymysg yr holl lewod ‘na ar y bathodyn.

Pwy mewn gwirionedd sy’n ystyried mai tîm i Loegr a Chymru yw hwnnw wnaeth herio Awstralia dros y penwythnos? Yn wir, cyn y prawf cyntaf roedd y rhan fwyaf o newyddiadurwyr Fleet Street yn methu deall pam bod y gêm yn cael ei chynnal y tu allan i Loegr o gwbl.

Doedd dim byd ond sylwadau negatif yn y wasg Brydeinig am allu Caerdydd i gynnal digwyddiad o’r fath.

Ond bu’r prawf cyntaf yn llwyddiant ysgubol ac mae ‘arbenigwyr’ newyddiadurol criced Lloegr wedi’u profi’n anghywir. Roedd Caerdydd a Chymru yn hen ddigon da i gynnal y prawf cyntaf ac mae ‘na deimlad hefyd ein bod ni’n ddigon da hefyd i allu trefnu a chynnal tim criced Cenedlaethol i Gymru.

Roedd rhai o ohebwyr amlwg y wasg chwaraeon yn Lloegr yn cwestiynu pam fod angen i Katherine Jenkins ganu Hen Wlad fy Nhadau fore Mercher. Mae’n berffaith amlwg nad yw’r Saeson yn credu mai tîm Lloegr a Chymru yw hwn, ac a dweud y gwir, dw i ddim chwaith.

Felly beth yw’r pwynt bod yn rhan o dîm pan nad ydych yn cael unrhyw gydnabyddiaeth? Ydi’r Saeson yn credu ein bod ni’r Cymry mor analluog â hynny fel nad ydym yn gallu trefnu tîm criced ein hunain? Neu yn waeth byth, ai dyma sut ydym ni’r Cymry yn teimlo amdanom ni ein hunain?

Os taw torheulo yn ysblander llwyddiant Lloegr yw’r nod – wel, does dim cymaint a hynny o lwyddiant i’w fwynhau, bellach. Ychydig wythnosau yn ôl fe gollodd y tim yn erbyn yr Iseldiroedd yng Nghwpan ugain pelawd y byd. Dwi’n siŵr y gallai Cymru roi gêm i’r Iseldiroedd.

Mae yna ddeg o wledydd yn aelodau parhaol o’r cylch sy’n chwarae’r gêm un dydd ar hyn o bryd. Dyma ‘gewri’r’ byd criced – Awstralia, Seland Newydd, De Affrica, India, Sri Lanka, Pacistan, Bangladesh, Zimbabwe, India’r Gorllewin a Lloegr.

O dan yr haen honno mae gan yr Alban ac Iwerddon dimau, yn ogystal â Kenya, Canada, yr Iseldiroedd, ac hyd yn oed Afghanistan! Does bosib na allwn ni ddod o hyd i dîm y byddai’n ddigon da i guro’r rheiny?

Pam nad oes gan Gymru dîm criced? Pam nad oes gan Gymru statws annibynnol ar gyfer y gemau un dydd neu’r gêm ugain pelawd, hyd yn oed?

Does dim disgwyl cael statws gemau prawf yn syth – fe ddaw hynny gydag amser!

Ar yr ochor weinyddol, mae gan Gymru dri pherson blaenllaw iawn o fewn y byd criced ar hyn o bryd. Mae David Morgan, cyn cadeirydd Morgannwg, yn Lywydd y Cyngor Criced Rhyngwladol. Mae Hugh Morris hefyd yn rheolwr gyfarwyddwr criced Lloegr. Yn ogystal â hyn, mae Tony Lewis yn gadeirydd Clwb Criced Marylebone – y clwb sy’n berchen ar Lords, cartref criced Lloegr. Felly mae gan Gymru ddigon o ddylanwad o fewn y gêm, ond eu bod nhw i weld yn ddigon hapus gyda’r ‘traddodiad’ bresennol!

Mae’n ddigon teg dweud nad oes llawer o chwaraewyr Cymru wedi cyrraedd y safon gemau prawf dros y blynyddoedd diwethaf – Robert Croft a Simon Jones yw’r mwyaf diweddar. Mae’n deg dweud hefyd y byddai’r rhan fwyaf o dîm Cymru yn cael ei gynrychioli gan chwaraewyr Morgannwg, sydd ar hyn o bryd yn cael trafferth ennill gêm sirol heb son am gêm ryngwladol.

Ond, i wella safon mae angen i fwy o chwaraewyr Cymru gael y cyfle i chwarae ar y lefel rhyngwladol a hynny er mwyn profi eu hunain yn erbyn y goreuon. Trwy gael tîm cenedlaethol, does dim amheuaeth y byddai Morgannwg a chriced yng Nghymru yn gyffredinol yn elwa hefyd. Byddai tîm cenedlaethol yn denu cefnogwyr ac arian, ac yn ysgogi rhagor o blant a phobl ifanc i fynd allan i chwarae’r gêm, yn ogystal.

Yn 2002, fe wnaeth Cymru drechu’r Saeson mewn gêm un dydd. Erbyn meddwl, efallai mai dyna pam nad yw’r Saeson yn awyddus i weld tîm llawn amser o Gymru.

Mae’r gêm mewn cyfnod o newid mawr ar hyn o bryd ac mae nifer o wledydd ‘newydd’ yn cael y cyfle i brofi eu hunain ar lefel ryngwladol – ac mae’n hen bryd bod Cymru’n cael yr un cyfle.

Euros Lloyd sy’n gofyn a oes angen cosb llymach ar Schalk Burger…

Mae awdurdodau’r byd rygbi wedi bod yn brysur iawn yn dilyn gem y Llewod yn erbyn De Affrica dros y penwythnos.

Mae Schalk Burger wedi cael ei wahardd am wyth wythnos am roi ei fysedd yn llygaid Luke Fitzgerald. Ac mae Bakkies Botha wedi cael ei wahardd am bythefnos am dacl beryglus ar Adam Jones.

Ond mae’n rhaid cwestiynu a yw chwaraewyr yn cael eu cosbi digon am chwarae’n frwnt.

Fe wnaeth anafu Adam Jones gael effaith ar ganlyniad y gêm, gyda sgrymiau heb eu cystadlu yn rhoi mantais fawr i Dde Affrica ar ôl goruchafiaeth agoriadol y Llewod.

Mae’n siwr bod Bakkies Botha yn credu bod y fuddugoliaeth derfynol dros y Llewod yn cyfiawnhau cyfnod o wythnos neu ddwy iddo yn cicio’i sodlau ar yr ystlys.

Mae Botha eisoes wedi ei wahardd am wyth wythnos ychydig flynyddoedd yn ôl am geisio cyffwrdd â llygaid chwaraewr o Awstralia.

Ond os yw chwaraewr yn cael ei anafu oherwydd gweithred anghyfreithlon chwaraewr eraill – oni ddylai’r person euog gael ei wahardd am yr un cyfnod o amser ac y mae’r llall yn ei golli oherwydd yr anaf?

Gallai Adam Jones fod allan am fisoedd, gan effeithio ar ei dymor newydd gyda’r Gweilch a Chymru.

Bydd Bakkies Botha ‘nôl mewn amser i helpu De Affrica gychwyn eu hymgais i ennill y Bencampwriaeth Tair Gwlad.  Ydy hynny’n deg?

Bys yn llygad y byd rygbi

A beth am Schalk Burger?  Carden felen ac wyth wythnos am gyffwrdd  â llygaid Luke Fitzgerald yn y 30 eiliad agoriadol.

Efallai nad oedd y tîm dyfarnu am gael eu gweld yn sbwylio gem brawf cyn iddi ddechrau bron. Ond dan yr amgylchiadau doedd dim opsiwn ond rhoi carden goch i Burger.

Erbyn hyn mae hyfforddwr De Affrica wedi condemnio’r weithred, dan bwysau gan Undeb Rygbi De Affrica.

Ond roedd ei ymateb gwreiddiol yn awgrymu nad oedd yn gweld dim byd o’i le.

Mae’r awdurdodau, y dyfarnwyr a’r hyfforddwr wedi methu â chyfleu’r ffaith bod cyffwrdd gyda’r llygaid yn gwbl annerbyniol.

Dylai Burger fod wedi cael carden goch, a’i wahardd am gyfnod hirach. A dylai’r hyfforddwr fod wedi ei gwneud hi’n glir na fydd chwaraewyr budr yn cael eu dewis i gynrychioli’r tîm.

Yr unig neges i chwaraewyr rygbi ydi bod y fath chwarae yn dderbyniol, ac yn hanfodol er mwyn bod yn gystadleuol mewn rygbi heddiw.