Hywel Wyn Edwards

Hywel Wyn Edwards sy’n edrych ymlaen at ddechrau’r Eisteddfod Genedlaethol…

Wythnos arall, a’r ffôns hyd yn oed yn brysurach yr wythnos hon na’r wythnos ddiwethaf – a phan dwi’n  mynd adref ar ddiwedd y dydd, dwi’n dal i glywed y ffôn yn canu yn fy nghlustiau!  Ond, mae’n braf clywed cynifer yn ffonio i archebu tocynnau o bob math – o’r cynllun dau am un ar gyfer trigolion ardal Wrecsam i’r cyngherddau nos a’r gwyliau ymylol.

Mae’r  tywydd braf – a lluniau’r Pafiliwn wedi’i godi yn Wrecsam yn gwneud i bobol droi eu golygon tua’r Eisteddfod gan ddechrau edrych ymlaen go iawn am y Brifwyl.  Mae’r amserlenni a’r crynodebau i gyd wedi’u cyhoeddi ar ein gwefan erbyn hyn hefyd, felly mae hyn yn gyfle i bobl ddechrau ar y gwaith o ddewis a dethol beth yn union maen nhw am ei wneud yn ystod yr wythnos -  lle maen nhw am fynd a beth maen nhw am ei weld.

Mae’r tywydd braf hefyd yn berffaith ar gyfer y criw sydd wrthi’n brysur ar y Maes – mae’n llawer brafiach gweithio yn yr haul a’r adeiladau’n cael eu codi’n llawer cyflymach.  Byddwn yn ôl ar y Maes yfory am y tro cyntaf ers rhai dyddiau ac fe fyddwn yn siwr o weld tipyn o newid ers i ni fod yno ganol yr wythnnos ddiwethaf.

Mae bob amser yn gyffrous troi’r gornel i mewn i’r maes parcio bach wrth ymyl swyddfa’r maes yn ystod y cyfnod hwn a gweld yr adeiladau i gyd yn codi fel madarch – a’r Maes yn edrych yn gwbl wahanol o diwrnod i ddiwrnod.

Rydan ni wedi dechrau mynd drwy’r capsiynau rydym wedi’u derbyn fel rhan o gystadleuaeth capsiynau Maes C – dipyn o hwyl a chyfle i ennill tocynnau ar gyfer gweithgareddau’r wythnos.  Mae’r deunyddiau hyrwyddo ychydig yn wahanol eleni, gan ddefnyddio rhai o luniau archif yr Eisteddfod.  Os ydych chi eisiau tro ar y gystadleuaeth, ewch i’r wefan a chlicio ar Maes C – 15 Gorffennaf yw’r dyddiad cau – a gobeithio y byddwn yn derbyn capsiynau sy’n ddigon da i’w defnyddio fel posteri a phanelau yn y Ganolfan Groeso a Maes C yn ystod yr wythnos.

Mae’r rhain i gyd yn clymu i mewn gyda’r dathliadau 150 eleni a chyda’r prosiect atgofion yn arbennig.  Eto, mae rhagor o wybodaeth ar ein gwefan ni am hwn a gallwch rannu’ch atgofion drwy’r we hefyd.

Byddaf yn sôn mwy am hwn cyn bo hir ond yn y cyfamser, dyna’r ffôn a gwell i minnau fynd i’w ateb!

Hywel Wyn Edwards

Hywel Wyn Edwards sy’n dweud ei fod yn braf gweld y gwyrddni dan draed…

Mae’n fis Gorffennaf a dyma fi’n addo dechrau go iawn ar y blogio am yr Eisteddfod eleni.  Mae’r misoedd diwethaf wedi hedfan, ond pan welais i’r Pafiliwn Pinc yn cael ei godi ar Fferm Bers Isaf ddechrau’r wythnos, dyna sylweddoli’i bod hi’n hen bryd i mi ail-ddechrau cyfrannu i hwn.

A beth sydd wedi digwydd dros yr wythnosau diwethaf?  Do, fe godwyd y Pafiliwn, ac fel mae’r llun yn ei ddangos, rydan ni’n dychwelyd i dir gwelltog eleni – i gae go iawn – ac mae’n braf gweld y gwyrddni dan draed.  Mae’r tir mewn cyflwr arbennig o dda, ac rwy’n gobeithio y bydd pawb yn cytuno bod y Maes yn un braf iawn eleni.

Unwaith mae’r Pafiliwn i fyny, mae’r adeiladau eraill yn ymddangos ac yn tyfu fel madarch mewn dim o dro, ac er mod i wedi bod yn gweithio gyda’r Eisteddfod am nifer o flynyddoedd, mae gweld y Pafiliwn Pinc yn cael ei godi yn dal i fod yn brofiad eithaf emosiynol.  Nid yn unig oherwydd ei fod yn golygu bod rhaid i bopeth fod yn barod cyn bo hir, ond hefyd, gan bod cynifer o Gymry’n edrych ymlaen i ddod i’r Eisteddfod – ac mae hyn yn amlwg eto eleni, gyda’r ymateb i godi’r Pafiliwn yn arbennig.  Ond does neb yn edrych ymlaen yn fwy na fi a’r staff – ydi, mae’n wythnos flinedig iawn, ond dyma binacl y flwyddyn i bawb.

Y Pafiliwn Pinc

Mae’r ymateb lleol yn Wrecsam wedi bod yn ardderchog, a dyfal barhad ein gwirfoddolwyr a’n pwyllgorau lleol i godi arian ac ymwybyddiaeth yn anghredadwy.  Dydi hi byth yn hawdd codi arian mewn cyfnod o gynni economaidd, ond mae pobl Wrecsam wedi mynd ati gyda’r fath frwdfrydedd – a syniadau gwreiddiol a cwbl wahanol!  Rydan ni fel staff wedi cael croeso cynnes iawn gan drigolion yr ardal, a chan ein partneriaid fel y Cyngor lleol, sydd wedi bod yn arbennig o gefnogol.

Dros yr wythnosau nesaf byddwn yn mynd ati ymhellach i addurno’r ardal.  Mae pob ysgol yn y dalgylch wedi derbyn fflagiau a phosteri, a rhai ohonyn nhw wedi bod wrthi’n brysur yn addurno o amgylch buarth yr ysgol a’r ystafelloedd dosbarth.  Ddechrau’r wythnos, clywsom y newyddion trist bod fflagiau un o’r ysgolion cynradd wedi’u difrodi, ond erbyn hyn, mae’r disgyblion wedi derbyn rhagor gennym, ac maen nhw’n edrych ymlaen i fynd ati i addurno eto dros y dyddiau nesaf.  Gobeithio wir na fydd y fflagiau yma’n cal eu difrodi.

Mae busnesau lleol hefyd wedi bod yn cysylltu er mwyn derbyn  fflagiau – ac mae teitl yr ymgyrch yn hollol gywir eto eleni – ffoli ar fflagiau – neu mynd yn boncyrs am bynting!  Rydym ni eisoes wedi dosbarthu 10km o fflagiau ac mae rhagor yn ein cyrraedd dros y dyddiau nesaf.  Bydd baneri, fflagiau a phosteri ym mhobman –gobeithio – wrth i’r Eisteddfod agosau, a gresyn nad oes modd i ni fod yn addurno’r priffyrdd tuag at Wrecsam er mwyn dangos y croeso cynnes, ond byddai hyn yn erbyn y gyfraith felly gwell peidio!

Felly, pedair wythnos i fynd – pedair wythnos cyn y cyngerdd agoriadol.  Ydych chi wedi prynu’ch tocynnau eto?  Cofiwch wneud ymlaen llaw – www.eisteddfod.org.uk – neu ffoniwch 0845 4090 800 – ac fe fydda i’n ôl efo rhagor o straeon dros y dyddiau nesaf.

A dyna ni, 1 Mawrth drosodd am flwyddyn arall!  Mae llawer o waith staff yr Eisteddfod yn canolbwyntio ar  y dyddiad hwn wrth i docynnau’r cyngherddau fynd ar werth.

Dyma’r cyfle cyntaf i weld a yw’r arlwy’n debygol o apelio, ac os yw nifer y galwadau ffôn, yr archebion arlein, a phobl yn dod i’r swyddfa i brynu  ddoe yn arwydd o’r hyn i ddod, gallwn groesi bysedd ein bod wedi llwyddo i greu cyfres o gyngherddau a fydd yn apelio at ymwelwyr o bob oed – yn Eisteddfodwyr selog ac ymwelwyr newydd.  Mi oedd hi fel ffair yn y swyddfa!

1 Mawrth yw cychwyn yr ymgyrch fawr i ddenu pobl i’r Eisteddfod.  Dyma pryd mae’r gwaith go iawn o hybu a hyrwyddo gŵyl eleni’n dechrau.  Er ein bod yn gweithio i godi proffil  yr Eisteddfod drwy gydol y flwyddyn, mae pethau’n newid gêr o 1 Mawrth ymlaen.  Ar hyn o bryd, mae 80,000 o lyfrynnau gwybodaeth wrthi’n cael eu dosbarthu ar hyd a lled y wlad, mae posteri newydd yn y wasg a safle docynnau newydd wedi’i lansio ar y we, felly mae popeth mewn lle i’n helpu ni gyda’r gwaith hwn dros y misoedd nesaf.

Brysiwch da chi yw’r neges i unrhyw un sy’n gobeithio cael lle yn y maes carafanau swyddogol.  Ychydig iawn o le sydd ar ôl, a chyda nifer o geisiadau’n dod drwy’r post bob dydd, buan iawn y bydd y safleoedd yma wedi’u llenwi.  Mae’r maes carafanau y drws nesaf i’r Maes ei hun eleni sy’n gyfleus iawn, a chynhelir Maes C yn Ysgol Clywedog – yr hen Ysgol Bryn Offa i’r rheini ohonoch a fagwyd yn yr hen ‘Clwyd’.  Byddwn yn cyhoeddi arlwy Maes C cyn bo hir hefyd – ac mae ‘na nosweithiau go arbennig yn y lein yp eleni, a buan iawn y bydd y tocynnau yna’n cael eu gwerthu – gobeithio!

Ond Eisteddfod symol iawn fyddai hi heb unrhyw gystadlu na seremonїau, felly tra bo’r gwaith cyhoeddus yn parhau i annog pobl i ddod atom, mae’r dyddiadau cau yn dal i gyrraedd ar gyfer cystadleuwyr.  Mae nifer ohonyn nhw wedi pasio erbyn hyn, ac  1 Ebrill yw’r dyddiad mawr nesaf – dyddiad cau y cystadlaethau cyfansoddi.

Ydych chi wedi clywed y si, ‘sgwn i?  Ydych chi wedi clywed bod rhai o feirdd Cymru wrthi’n brysur yn cynganeddu ac yn cyfansoddi mwy nag arfer?  Os ddyweda i 1912 ac 1977, efallai y byddwch yn gwybod am beth ydw i’n sôn.  Mae Eisteddfod Wrecsam yn arbennig i feirdd Cymru – dyma dref y ‘dybl dybl’.

Rydym wedi gweld y ‘dybl’ ychydig o weithiau rwan, sef yr un person yn ennill y Gadair a’r Goron – ond y ‘dybl dybl’?  Dim ond yn Wrecsam y mae hyn wedi digwydd – erioed.  Yn 1912, enillodd T.H. Parry-Williams y Gadair a’r Goron (ac aeth ymlaen i gyflawni’r ‘dybl’ eto ym Mangor dair blynedd yn ddiweddarach), ac yna yn 1977, tro Donald Evans o Dalgarreg oedd hi i sefyll ar ei draed brynhawn Mawrth a Iau i sain yr utgyrn!  Llwyddodd yntau i ailadrodd y gamp dair blynedd yn ddiweddarach yn Nyffryn Lliw yn 1980.

Ond yn ôl at y si eleni.  Maen nhw’n dweud bod rhai o’n beirdd yn bwriadu ymgeisio am y Gadair a’r Goron eleni, gan fod Wrecsam yn Eisteddfod lwcus iawn, ac mae ‘na un neu ddau eisiau creu hanes drwy droi Wrecsam yn dref y ‘trebl’.  Ond mae mis i fynd cyn y dyddiad cau hyd yn oed, ac ar  ôl hynny, mae’n rhaid i’r gwaith apelio at feirniaid y ddwy gystadleuaeth, a byddai’n rhaid i’r awdl a’r bryddest gyrraedd y brig.  Ond pwy â ŵyr!  Bydd rhaid disgwyl tan 5 Awst i weld a fydd Wrecsam yn ennill y trebl ac a fydd un o feirdd Cymru’n ymuno gyda T.H a Donald Evans yn Oriel yr Anfarwolion.

Ac wrth gwrs, pwt arall o newyddion – a nid si mo hon.  Rydan ni newydd gyhoeddi mai Dinbych fydd cartref yr Eisteddfod yn 2013, wrth i ni ddychwelyd i dir Fferm Kilford.  Ond mwy am hynna y tro nesaf!

150 o ddyddiau sydd i fynd tan yr Eisteddfod rwan – dydi o ddim yn amser hir, ac fel pob blwyddyn arall, mae llawer i’w wneud yn ystod y cyfnod byr hwn.  Byddaf yn  blogio’n rheolaidd dros y misoedd nesaf gyda rhai o’r straeon wrth i Wrecsam baratoi ar gyfer y Brifwyl – a chydag un neu ddau o bytiau eraill yma ac acw mae’n siwr!

Hywel Wyn Edwards, trefnydd yr Eisteddfod, sy’n trafod y newidiadau mwyaf i Orsedd y Beirdd ers dyddiau Iolo Morganwg…

Rydan ni wedi cael tipyn o sylw i’r ffaith bod yr Orsedd yn chwilio am Feistres – neu Feistr – newydd i’r Gwisgoedd, dros yr wythnos neu ddwy ddiwethaf.  A thros y dyddiau nesaf, rydan ni’n gobeithio y bydd argymhellion diweddaraf Bwrdd yr Orsedd yn ysgogi trafodaeth.  Mae ‘na newidiadau mawr ar droed os yw cyfarfod cyffredinol yr Orsedd yn eu cytuno yn Wrecsam y flwyddyn nesaf, ac efallai y bydd y gwisgoedd y bydd y Feistr neu’r Feistres newydd yn gyfrifol amdanyn nhw’n eithaf gwahanol erbyn 2012.  Na, dyw’r Orsedd ddim yn cael ‘make-over’ – wel, ddim yng ngwir ystyr y gair, ond fe fydd ‘na newidiadau sylfaenol iawn os yw’r cynlluniau’n cael eu pasio.  Yn wir, dyma’r newidiadau mwyaf i’r Orsedd ers cyfnod Iolo Morganwg ei hun.

Yr wythnos hon, bydd yr Orsedd yn cyhoeddi rhagor o fanylion am yr hyn a drafodwyd yn eu cyfarfod cyffredinol ym Mlaenau Gwent eleni.  Mae Bwrdd yr Orsedd yn awyddus i sicrhau bod pawb yn ymuno â’r Orsedd ar yr un gwastad, gan sicrhau nad oes un lliw’n ymddangos yn fwy pwysig nag unrhyw un arall.  Mae’r cynllun yn dileu dosbarthiad yr Ofydd a Derwydd, a dim ond enillwyr prif gystadlaethau’r Eisteddfod Genedlaethol a’r Urdd fyddai’n derbyn y Wisg Wen, gyda’r wisg honno’n parhau i gynrychioli’r berthynas bwysig sy’n bodoli rhwng yr Orsedd a’r Eisteddfod ei hun.

Ond, dyw’r lliwiau i gyd ddim yn diflannu – ond yn hytrach, byddai’r lliwiau’n cynrychioli gwahanol arbenigedd neu ddoniau, gyda’r posibilrwydd o greu lliw arall yn cael ei drafod, lliw ar gyfer y rheini a urddir yn sgil eu cyfraniad i gymdeithas neu ym myd y campau.  Felly, fydd Meistres neu Feistr y Gwisgoedd ddim yn segur o bellffordd os y bydd y cynnig yma’n cael ei basio.

Ac mae digon o gyfle i drafod.  Mae Bwrdd yr Orsedd yn awyddus i Orseddigion gael cyfle i fynegi barn, ac felly, ni fydd y mater yn cael ei benderfynu’n derfynol tan y cyfarfod cyffredinol ar Faes yr Eisteddfod yn Wrecsam y flwyddyn nesaf, ac os y bydd popeth yn cael ei gytuno bryd hynny, bydd y newidiadau’n dod i rym yn Eisteddfod Bro Morgannwg – ym mro Iolo Morganwg ei hun – y flwyddyn ganlynol.  Felly, os oes gennych chi farn am y newidiadau arfaethedig – mynegwch hi da chi dros y misoedd nesaf.  Gswyliwch allan yn y wasg a’r cyfryngau am wybodaeth am sut i fynegi barn.

Ac wrth gyffwrdd yn fan’na ag Eisteddfod 2012, a gynhelir ym Mro Morgannwg, braf yw nodi ein bod wedi pennu dyddiad ar gyfer cyfarfod cyhoeddus yn yr ardal i ddechrau ar y gwaith paratoi ar gyfer y Brifwyl ymhen dwy flynedd.  A buan iawn y bydd hi’n 2012, credwch chi fi.  Os oes gennych ddiddordeb mewn gwirfoddoli neu fod yn rhan o’r tîm a fydd yn gweithio ar yr Eisteddfod hon, neu os ydych chi’n awyddus i glywed am rai o’r syniadau ar ei chyfer, mae croeso i chi fynychu’r cyfarfod yn Ysgol Gyfun Bro Morgannwg, nos Fercher 6 Hydref am 18.30.  Byddwn yn hyrwyddo’r cyfarfod yma dros yr wythnosau nesaf, a gobeithio’n arw y byddwn yn gweld nifer fawr o bobl yn neuadd yr ysgol ar y noson.

Hen faes awyr Llandŵ ger Y Bontfaen fydd safle’r Eisteddfod a gynhelir o 4 Awst – 11 Awst 2012.  Cofiwch y dyddiadau, a chofiwch hefyd ddod atom i ardal sydd heb fod yn gartref i’r Brifwyl ers 1968 – a chyn hynny, 1920 – felly, mae’n hen bryd ein bod yn dychwelyd i’r Fro.  A gobeithio y bydd y torfeydd a ddaeth atom i Lyn Ebwy eleni, ac a gafodd flas ar yr Eisteddfod yn dychwelyd atom eto i Fro Morgannwg, sy’n gyfleus ar gyfer Caerdydd a rhan helaeth o dde Cymru.  Ond llawer mwy am Fro Morgannwg dros y misoedd wrth i ni ddechrau ar y paratoi – mae Wrecsam i ddod cyn hynny, ac mi fydda i’n sôn mwy am yr hyn sydd ar y gweill yno y tro nesaf.

Hywel Wyn Edwards sy’n dweud hwyl fawr i un Eisteddfod, gan ddechrau edrych ymlaen i’r nesaf…

Wel, fe dynnwyd y Pafiliwn Pinc i lawr ac fe gaeodd y stondinau am flwyddyn arall.  Aeth y Gadair a’r Goron i gartrefi newydd, a chafodd y corau a’r bandiau dipyn o hoe ar ôl yr holl gystadlu.  A hoe oedd hanes staff yr Eisteddfod hefyd, ar ôl i bopeth ddod i ben.  Lle digon unig a thrist yw Maes yr Eisteddfod fore Sul ar ôl i’r cyfan ddod i ben.  Ychydig o lanast sydd ar ôl; y geriach a adawyd ar ôl gan stondinwyr.  Ond mae’r atgofion yn parhau.  Does dim angen y Pafiliwn Pinc i atgoffa pobl Blaenau Gwent a Blaenau’r Cymoedd bod yr Eisteddfod wedi’i chynnal yn yr ardal eleni – er bod nifer wedi bod yn awyddus i’w gadw yno!

Ond mae taith y Pafiliwn Pinc yn parhau, a pharhau hefyd y mae’n taith ninnau.  Yr wythnos nesaf, byddwn yn cerdded y tir yn Fferm Bers Isaf, Wrecsam.  Mae cerdded y tir yn rhan bwysig o’r paratoadau ar gyfer yr Eisteddfod, er mwyn i ni sicrhau ein bod yn adnabod pob modfedd o’r tir, ac y flwyddyn nesaf, byddwn yn dychwelyd at dir amaethyddol.

Dechrau eto y bydd ymarferion y Côr  yn Wrecsam ymhen rhai wythnosau, nos Sul 26 Medi, ac mae ffons y swyddfa eisoes yn brysur gyda phobl eisiau copїau cerddoriaeth er mwyn dechrau ymarfer ar gyfer y flwyddyn nesaf, ac mae nifer fawr eisiau gwybodaeth am garafanio ac am lety yn ardal Wrecsam.  Efallai eich bod yn teimlo bod hyn yn gynnar iawn, ond dydi o ddim mewn gwirionedd.

Wyddoch chi mai dim ond un ar ddeg wythnos a hanner sydd i fynd cyn y dyddiadau cau cyntaf – llai na thri mis!  Mae’n rhaid i bob cais ar gyfer y Fedal Ryddiaith a Gwobr Goffa Daniel Owen ein cyrraedd ni erbyn 1 Rhagfyr.  Felly, os ydych chi am lwyddo fel Grace Roberts neu Jerry Hunter yn Wrecsam y flwyddyn nesaf, gobeithio’n arw eich bod wrthi’n brysur yn ysgrifennu erbyn hyn!

Ac unwaith mae’r dyddiadau cau’n cychwyn, mae’r holl brysurdeb cystadleol yn dychwelyd, gyda’r prosesu, y beirniadu ac yn y blaen yn llenwi oriau staff am fisoedd lawer, a dyw’r gwyliau fis Awst a’r cyfle i asesu a gwerthuso’r Brifwyl ym mis Medi’n ddim ond atgof.

Mae 2011 yn argoeli i fod yn ddiddorol am nifer o resymau.  Nid yn unig mae’r Eisteddfo yn dychwelyd i Wrecsam, tref a fu’n gartref i’r Brifwyl ddiwethaf yn 1977, ond mae’r Eisteddfod ei hun hefyd yn dathlu pen blwydd go arbennig.  Byddwn yn dathlu 150 o flynyddyoedd ar ein ffurf bresennol.  Ar hyn o bryd, rydym wrthi’n brysur yn trefnu’r gweithgaredd a’r ymgyrch i ddathlu, a byddwn yn sicr o rannu’r cyfan yn y blog hwn dros yr wythnosau nesaf.

Mae’n argoeli i fod yn gyffrous, yn uchelgeisiol, ac yn mynd i ychwanegu at naws arbennig Wrecsam a’r Fro.  Eisoes bu peth gwaith paratoi, gyda’r elfen o ddathlu’n rhedeg fel edau drwy destunau Eisteddfod 2011, felly, dros y misoedd nesaf – ac yn enwedig ymhen deg mis a hanner, cawn weld pwy fydd yn dathlu go iawn, pan fydd y golau’n pylu a’r corn gwlad yn atsain drwy’r Pafiliwn.  Ond cyn llwyddo, rhaid cofio anfon y gwaith atom – felly, cofiwch da chi – un ar ddeg wythnos a hanner tan y dyddiad cau cyntaf!

Trefnydd yr Eisteddfod Genedlaethol, Hywel Wyn Edwards, sy’n eich gwahodd i noson arbennig ar Faes B eleni…

A fuoch chi mewn parti swigod erioed?  Foam party yw’r term Saesneg yn ôl y sôn, ac mae’n rhywbeth sy’n hynod boblogaidd mewn llefydd fel Ibiza.  Wel, fydd dim rhaid i unrhyw un fentro mor bell ag Ibiza’r haf yma am barti swigod, dim ond dod draw i Faes B nos Sadwrn 31 Gorffennaf, a chewch amser wrth eich bodd ynghanol y bybls – dim ond gobeithio y byddwn yn cael ychydig o dywydd Ibiza’n ystod yr wythnos!

Bydd rhai o selogion Maes B yn cofio partїon swigod y gorffennol, yn Nhy Ddewi ac ym Meifod.  Gyda saith mlynedd wedi pasio ers yr un diwethaf, dyma benderfynu mai Glyn Ebwy fyddai’r lle i gael boddi mewn bybls unwaith eto.  Noson ddawns yw nos Sadwrn ym Maes B gyda Clinigol, Haku, Tokin4wa, Cyrion, El Parisa a DJ Nia Medi.  Taflwch ychydig o swigod ar ben y lein-yp yma, ac mae’n sicr o fod yn noson a hanner!

Dyma un o’r pethau gorau am yr Eisteddfod, na, nid y parti swigod ei hun – wel nid i mi beth bynnag! – ond yr amrywiaeth o bethau sydd i’w gweld a’u gwneud, nid yn unig yn y dydd o amgylch y Maes, ond hefyd gyda’r nos.  O gyngherddau o waith Mozart i barti swigod, ac o Stomp y Steddfod i gala’r ifanc, mae ‘na rywbeth i bawb yn nalgylch yr Eisteddfod gyda’r nos.

Un noson sydd wedi’i chadarnhau’n eithaf diweddar yw’r noson arbennig a gynhelir yn Adeilad y Cyngor ym Mharc Bryn Bach – y maes carafanau – i gofio Iwan Llwyd, nos Iau 5 Awst.  Byddwn yn cofio Iwan trwy gerdd, cân, stori a ffilm, yng nghwmni Emyr Lewis, Myrddin ap Dafydd, Geraint Lovgreen, Ifor ap Glyn, Twm Morys a Mei Mac.  Barddas sy’n trefnu’r noson hon, ac mae’n rhan o weithgareddau Maes C.  Rwy’n siwr y bydd nifer fawr o bobl yn awyddus i fynychu’r noson hon, er mwyn cofio un o’n beirdd mwyaf disglair, un a enillodd y Goron yn Eisteddfod Cwm Rhymni – ar dir Parc Bryn Bach – ugain mlynedd yn ôl.

Mae manylion y gweithgareddau gyda’r nos i gyd ar y wefan, ac wrth gwrs maen nhw hefyd i gyd yn y Rhaglen Swyddogol, sydd wedi’i chyhoeddi erbyn hyn a sydd ar gael ar y wefan, drwy’r linell docynnau ac mewn siopau llyfrau ar hyd a lled Cymru.  Mae’r Rhaglen yn brosiect helaeth a hir, ond mae’r ymateb mae’n ei chael bob blwyddyn yn hynod o wresog, ac felly, mae’n werth ei gwneud.

Ddechrau’r wythnos, byddwn yn cychwyn ar y gwaith o symud y swyddfa i lawr i Lyn Ebwy ar gyfer yr Eisteddfod.  Mae hyn yn dipyn o waith, gyda rhai pethau’n dod o Gaerdydd, eraill o’r Wyddgrug, ac yna, pethau eraill sydd dim ond yn gweld golau dydd unwaith y flwyddyn, yn cael eu tynnu o’r storfa yn Llanybydder ar gyfer y Maes.  Fe fyddech yn rhyfeddu faint o ailgylchu sy’n digwydd ar y Maes o flwyddyn i flwyddyn.

Wrth grwydro’r Maes yr wythnos ddiwethaf, mi es draw i’r Ganolfan Groeso ac i mewn i’r swyddfa lle mae’r gwerthwyr tocynnau’n gweithio.  Y llynedd, roedd pawb sy’n gweithio i’r Eisteddfod wedi’u mesur yn sefyll yn erbyn un o’r waliau – yn union fel roedd rhieni’n ei wneud gyda phlant  flynyddoedd yn ôl – a beth oedd yn dal i fod ar y wal, yn union yr un lle eleni?  Y siart daldra!  Er i’r panelau gael eu tynnu i lawr a’u storio dros y gaeaf, yr un rhai sy’n cael eu defnyddio’n y swyddfa, gan gael eu hail-godi’n union yr un ffordd y flwyddyn ganlynol.  Ail-ddefnyddio ac ailgylchu go iawn!

Felly, mae’r pacio ar fin cychwyn; y rhestrau o bopeth sydd angen ei symud yn cael eu drafftio a’r bocsys yn cael eu selio ar gyfer y daith i’r Maes, ac ymhen pythefnos a hanner, bydd pawb yn dechrau cyrraedd y Maes ar gyfer Eisteddfod, a fydd, gobeithio, gyda’i pharti swigod, ei thraeth, ei meysydd chwarae a’i channoedd o weithgareddau ar gyfer pobl o bob oed, yn sicr o roi gwên ar wynebau miloedd o ymwelwyr wrth iddyn nhw dyrru draw i Lyn Ebwy am wythnos i’w chofio.

Trefnydd yr Eisteddfod Genedlaethol, Hywel Wyn Edwards, sy’n trafod y datblygiadau diweddaraf ar y maes yng Nglyn Ebwy, yn cynnwys hynt a helynt cerrig yr orsedd dros y dyddiau diwethaf.

Mae pethau’n newid yn eithriadol o gyflym ar y Maes.  Prin ddeuddydd ar ôl pacio Cerrig yr Orsedd yn ofalus i mewn i’r lori yn Wrecsam, mi oeddan nhw’n eu lle ar y Maes yng Nglyn Ebwy.  Bu cryn drafod am y Cerrig symudol, ond maen nhw’n hynod o gyfleus, ac mae hynny’n help mawr yr adeg yma o’r flwyddyn!

Rwy’n siwr y byddwch yn cytuno bod y Cerrig yn cymryd eu lle’n arbennig o dda ar y Maes, gyda’r ‘rolling mill’ – un o symbolau eiconig y gweithfeydd dur y tu ôl i’r Cylch. Mae’r llun yma’n dangos yn glir yr hyn rydan ni wedi bod yn gweithio tuag ato ers cyhoeddi bod yr Eisteddfod yn dod i Flaenau Gwent a Blaenau’r Cymoedd.  Mae’n dangos y ddolen – y cysylltiad – rhwng y diwydiannol a’r diwylliannol, ac mae hyn yn rhan fawr o’n gwaith ni eleni, ac yn rhan o weledigaeth y Cyngor pan wahoddwyd yr Eisteddfod i’r ardal.

Chawn ni byth Faes mwy diwydiannol na’r Gweithfeydd.  Rwy’n siwr nad ydym erioed wedi cynnal Eisteddfod ar lecyn lle bu cynifer o bobl yn gweithio am flynyddoedd lawer – rhwng pymtheg ac ugain mil o bobl pan oedd y gwaith dur ar ei anterth.  Ac rwy’n sicr na fu’r Eisteddfod ar Faes sy’n cael ei ail-ddatblygu’n y fath fodd ar ôl i’r Eisteddfod orffen.  Mewn gwirionedd, mae’r ail-ddatblygu’n digwydd o’n cwmpas ni, gyda Maes yr Eisteddfod wedi’i amgylchynu gan gontractwyr ac adeiladwyr sy’n gweithio ar brosiectau eraill a fydd yn rhan o dirwedd Glyn Ebwy am byth – tipyn o newid o arwyddo cytundeb gyda ffermwr a throi cae gwyrdd a fu’n gartref i rai degau o wartheg neu ddefaid yn Faes ar gyfer ein Prifwyl!

Efallai mai dim ond am wythnos y bydd yr Ŵyl ei hun ar agor ac yn ganolbwynt i ddiwylliant ein cenedl, ond mae effaith hir-dymor – y gwaddol – a adewir gan yr Eisteddfod – yn mynd i wneud gwahaniaeth i Lyn Ebwy, Blaenau Gwent a Blaenau’r Cymoedd am flynyddoedd lawer i ddod.  Efallai y bydd y Pafiliwn Pinc yn symud ymlaen i Wrecsam, ond fe fydd yr ardal wedi elwa ar y profiad mewn nifer o wahanol ffyrdd, yn ddiwylliannol, yn ieithyddol, yn gymunedol, ac mewn cyfnod fel hyn, y ffordd bwysicaf efallai, yn economaidd.

Braf oedd darllen sylwadau Maer tre’r Bala ychydig wythnosau’n ôl, pan yn trafod effaith yr Eisteddfod ar ardal Y Bala.  Fe ddywedodd,  “Rwy’n sicr bod yr Eisteddfod wedi achub nifer o fusnesau yn Y Bala.  Rhoddodd y Brifwyl gyfle iddyn nhw wneud bywoliaeth dda’n ystod yr wythnos, a byddai llwyddiant yr wythnos honno’n unig wedi’u helpu i gadw’u pennau uwchben y dŵr yn ystod gaeaf anodd.”  Gobeithio’n arw y gwelwn yr un llwyddiant ym Mlaenau Gwent a Blaenau’r Cymoedd ymhen rhai wythnosau.

Hywel Wyn Edwards, trefnydd yr Eisteddfod Genedlaethol, sy’n dathlu rhan bwysig o draddodiad yr Eisteddfod…

Efallai i Elfed Roberts sôn y byddai’n falch o weld rhywfaint o law yn disgyn yng Nglyn Ebwy dros yr wythnosau nesaf, ond croesi bysedd am haul ac awyr las roedden ni’n ei wneud ar gyfer Seremoni’r Cyhoeddi, a gynhaliwyd yn Wrecsam ddydd Sadwrn.

A diolch i’r drefn, haul a gawsom, gyda thywydd bendigedig – a ddim yn rhy boeth – drwy’r dydd.  Tywydd Cyhoeddi perffaith.  Mae’n syndod faint o waith yw trefnu’r  Cyhoeddi – yn enwedig dros y blynyddoedd diwethaf wrth i’r elfen o hwyl a gŵyl ddatblygu.  A chredwch chi fi, dydi hi ddim yn hawdd trefnu gorymdaith a sicrhau bod pawb yn eistedd yn y cadeiriau cywir am seremoni gyfan!

Ond mae’r Cyhoeddi’n rhan bwysig o draddodiad yr Eisteddfod, ac yn gyfle i ni ddathlu’r ffaith bod y Brifwyl yn ymweld ag ardal benodol y flwyddyn nesaf.  Mae’n ffordd dda o ennyn diddordeb a chael y rheini sy’n frwdfrydig i ddod atom i wirfoddoli fel mae hi’n prysuro tua’r hydref a thros y gaeaf.

Roedd gwirfoddolwyr Wrecsam yn wych, yn stiwardio, helpu ar y stondinau, yn gwerthu’r Rhestr Testunau o gwmpas Cylch yr Orsedd, ac yn sicrhau bod gan yr Orsedd baned a bod eu penwisgoedd yn syth cyn iddyn nhw ddechrau ar yr Orymdaith.  Byddai’n anodd iawn trefnu seremoni o’r fath heb gymorth ein gwirfoddolwyr, felly hoffwn ddiolch o waelod calon i chwi oll am eich cymorth a’ch cefnogaeth ddi-flino.

Un o’r elfennau pwysicaf – a mwyaf poblogaidd os yw’r prysurdeb ar ein stondinau ddiwedd y prynhawn yn arwydd o unrhyw beth – sy’n digwydd adeg y Cyhoeddi yw lansio’r Rhestr Testunau, ac yn wir, roedd pobl yn heidio i’r stondin ger Swyddfeydd y Cyngor, yn lenorion, beirdd, cerddorion ac yn aelodau o’r cyhoedd, i gyd eisiau prynu copi o rywbeth a lansiwyd mewn digwyddiad mor hynod.  Fe werthwyd nifer fawr o gopїau ac erbyn heddiw, bydd wedi cyrraedd siopau ar hyd a lled Cymru ac mae modd ei brynu hefyd ar ein gwefan – www.eisteddfod.org.uk. Gobeithio’n arw y bydd ei gynnwys yn apelio atoch i gyd, ac rwy’n siwr y cawn gyfle i sôn am ambell destun a chystadleuaeth dros y misoedd nesaf, wrth i Eisteddfod Wrecsam a’r Fro agosau.

Ond am y tro, rydym ni’n troi’n golygon yn ôl i’r de ddwyrain ac i Flaenau Gwent a Blaenau’r Cymoedd.  Ymhen pythefnos, fe fydda i’n dechrau gweithio’n y swyddfa ar y Maes, ychydig ddyddiau cyn i’r rhan fwyaf o staff eraill y swyddfa gyrraedd, ac mae hyn yn rhoi cyfle i mi gael trefn ar bethau ac i asesu popeth ar y Maes ac yn y swyddfa cyn i bawb arall gyrraedd ac i’r Eisteddfod i gyd symud i Flaenau Gwent.

Un datblygiad cyffrous ar gyfer eleni yw’r iSteddfod, sef ‘app’ ar gyfer yr  iphone neu’r ipod Touch, a fydd yn sicr o apelio at ein hymwelwyr a’n cynulleidfa.  Mae’n wasanaeth heb ei ail sydd wedi’i ddatblygu gan ddau ŵr ifanc, sy’n galw’u hunain yn FiaFo.  Bwriad yr app yw cynnig gwybodaeth am weithgareddau o bob math ar y Maes, a rhoi gwybodaeth am leoliad stondinau – yn wir – unrhywbeth y byddwch ei angen, ac y bydd hyn i gyd ar gael yn eich iphone.  Tipyn o ‘app’ a thipyn o wasanaeth i’r rheini ohonoch sy’n ymwneud ac yn mwynhau’r math yma o beth.  Dwi’n siwr y byddwn yn trafod mwy ar hyn cyn i’r Eisteddfod agor ei giatiau.

Ond fe fydd y rheini ohonoch sydd heb gyrraedd yr  uchel-leoedd technolegol ynsicr o fod yn  falch o glywed y bydd y Rhaglen Swyddogol ar gael erbyn diwedd yr wythnos, ac fe fydd ‘highlighters’ yn cael eu defnyddio ym mhob cwr o Gymru dros y penwythnos, wrth i Eisteddfodwyr selog fynd ati i gynllunio a rhoi trefn ar eu hwythnos, gan baratoi ar gyfer Eisteddfod Blaenau Gwent a Blaenau’r Cymoedd.

Mae’r pafiliwn pinc ar ei draed am y pumed tro, meddai Hywel Wyn Edwards, trefnydd yr Eisteddfod Genedlaethol…

Fe gaeodd y cynllun mynediad am ddim; aeth y Pafiliwn i fyny a bydd seremoni’r Cyhoeddi’n digwydd yn Wrecsam ddydd Sadwrn.  Dipyn o wythos rhwng popeth!

Ar yr adeg yma o’r flwyddyn mae popeth yn digwydd ar unwaith, a pharhau i ddigwydd y bydd popeth rwan tan i’r Eisteddfod gychwyn!

Ddydd Sadwrn, Wrecsam fydd yn croesawu’r Eisteddfod gyda Gŵyl y Cyhoeddi – seremoni draddodiadol ond gyda thipyn o hwyl a sbri i’r teulu cyfan.  Bydd llwyfan perfformio wedi’i godi yn Sgwar y Frenhines yng nghanol tref Wrecsam, a bydd perfformwyr lleol yn ymddangos trwy gydol y dydd.  Ar Llwyn Isaf ger Neuadd y Dref, bydd nifer o stondinau gyda gweithgareddau o bob math ar gyfer y teulu cyfan – felly dipyn o ragflas o’r hyn sydd i ddod yn Eisteddfod Genedlaethol Wrecsam a’r Fro y flwyddyn nesaf.

Prif fyrdwn dydd Sadwrn, wrth gwrs, yw seremoni’r Cyhoeddi, a bydd yr Orsedd yn gorymdeithio drwy dref Wrecsam a 14.00 ymlaen, gan gychwyn yn Llwyn Isaf.  Bydd hyd at fil o bobl yn gorymdeithio brynhawn Sadwrn, yn blant ysgol, bwysigion lleol, grwpiau cymunedol, ac wrth gwrs, yr Orsedd ei hun.

Yn dilyn yr Orymdaith, bydd y seremoni’n cael ei chynnal ar Llwyn Isaf, lle bydd Cerrig yr Orsedd wedi’u codi’n barod ar gyfer yr achlysur.  Bydd Cadeirydd y Pwyllgor Gwaith, Aled Roberts, yn cyflwyno’r copi cyntaf o’r Rhestr Testunau i’r Archdderwydd, Jim Parc Nest, ac unwaith y digwydd hyn, bydd y testunau’n gyheoddus ac ar gael i’w prynu ar ein stondin yn Llwyn Isaf, ac yna mewn siopau ar hyd a lled Cymru ac ar y we.

Mae un peth yn sicr, bydd aelodau’r Orsedd yn edrych yn hynod o drwsiadus.  Bu merched y Pwyllgor Llety wrthi’n ddiwyd yn smwddio’r gwisgoedd yn Neuadd y Dref neithiwr, a dyna lle y byddan nhw eto heno, yn rhoi trefn ar y gwyrdd, glas a’r gwyn yn barod ar gyfer dydd Sadwrn.  Mae cyfraniad gwirfoddolwyr fel y rhain yn amhrisiadwy i lwyddiant yr Eisteddfod, a rydym yn ddiolchgar iddyn nhw am roi’u hamser i’n helpu ni.

A chyn cloi, awn yn ôl i Flaenau Gwent a Blaenau’r Cymoedd i gael clywed am y pafiliwn yn cael ei godi.  Unwaith mae’r sgerbwd i fyny, mae’r croen pinc yn ei orchuddio, ac mae’r Pafiliwn mawr Pinc eiconig i fyny ac yn barod ar gyfer wythnos arall o gystadlu a mwynhau!

Rhyfedd yw meddwl mai dyma’r pumed tro i ni ddefnyddio’r Pafiliwn Pinc.  Abertawe oedd yr Eisteddfod gyntaf, ac rwy’n siwr ein bod i gyd yn cofio’r straeon yn y wasg am y peth!  Erbyn hyn wrth gwrs, mae’r Pafiliwn yn rhan greiddiol o’r Eisteddfod ac yn un o symbolau eiconig diwylliant yng Nghymru!

Jo Thomas, Cydlynydd yr Eisteddfod ar ran Cyngor Blaenau Gwent gafodd y fraint o bwyso’r botwm mawr i godi’r Pafiliwn ar ei draed eleni, ac roedd hi wrth ei bodd – fel mae’r llun yn ei ddangos!

Cawn gyfle i sôn rhagor am y Maes yr wythnos nesaf, ac yn y cyfamser, gobeithio y byddwch chithau – fel minnau – yn croesi bysedd am dywydd braf yn Wrecsam ddydd Sadwrn.