Cynyddu maint testun

Golwg360

Cipolwg ar gynigion y Democratiaid Rhyddfrydol

Cyhoeddwyd Ebrill 13, 2011 gan Cyfranwyr Gwadd. 1 Sylw.

Tagiau: Democratiaid Rhyddfrydol


Kirsty Williams, arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol, a lansiodd faniffesto ei phlaid yn Aberaeron heddiw
Fe wnaeth y Democratiaid Rhyddfrydol lansio’u maniffesto yn Aberaeron y bore yma, gyda’r addewidion yn y llyfr dwyieithog 132 wedi eu rhannu’n chwe phrif adran.

Dyma grynodeb ohonyn nhw:

YR ECONOMI

Cynnig £2,000 i gwmnïau hyfforddi eu staff os ydyn nhw’n cynnig swyddi i bobl ifanc ddi-waith

Sefydlu Cyfnewidfa Stoc i Gymru

Denu buddsoddiad o’r sector preifat i wella darpariaeth band llydan

Aildrafod contract Trenau Arriva Cymru

Pwyso am i drydaneiddio rheilffordd y Cymoedd gychwyn yn 2014

DIWYLLIANT

Gwneud Dydd Gŵyl Ddewi’n ddiwrnod o wyliau cyhoeddus yng Nghymru

Ceisio denu’r Tour De France a gêm bêl-droed Americanaidd i Gymru

Cael gwared ar y cynllun Cymunedau’n Gyntaf

Rhewi trethi busnes am 12 mis

Mynd i’r afael â’r diffyg merched mewn swyddi uchel yn y Llywodraeth

Pasio Mesur Hawliau Cymunedol – cryfhau pwerau awdurdodau lleol a chynghorau cymuned

ADDYSG

Mynd i’r afael â’r bwlch mewn ariannu a sefydlu “premiwm disgyblion” y bydd yn darparu hyd at £2,500 ar gyfer y plant tlotaf yng Nghymru

Cael gwared ar Gyngor Addysgu Cyffredinol Cymru

Gwarantu’r hawl i athrawon gael blwyddyn sabothol ddi-dâl i ddilyn astudiaethau academaidd

Mwy o bwerau i athrawon fynd i’r afael â disgyblaeth wael yn yr ystafell ddosbarth

Talu ffioedd dysgu ychwanegol uwchlaw’r lefel bresennol i fyfyrwyr Cymru, waeth lle maent yn astudio yn y Deyrnas Unedig

IECHYD

Torri amserau aros trwy leihau gwariant gwastrafflyd gan y Gwasanaeth Iechyd

Ariannu Ambiwlans Awyr Cymru i ddarparu gwasanaeth saith diwrnod yr wythnos

Gweithredu cynllun canser cenedlaethol

Darparu gofal 24 awr gan feddygon teulu a nyrsys i drin mân anafiadau

Ei gwneud hi’n orfodol i leoedd sy’n gwerthu bwyd i arddangos eu graddau hylendid ar y safle

YR AMGYLCHEDD

Gwneud 12,000 o gartrefi’n gynhesach trwy ddyblu gwario ar dlodi tanwydd

Gwneud holl adeiladau newydd y sector cyhoeddus yn effeithlon o ran ynni erbyn 2015

Hyrwyddo cynlluniau trydan gwynt ar y môr a rhai llanw’r môr trwy gynnig symbyliadau ariannol i gwmnïau sy’n cynhyrchu ynni

Diddymu’r cymorthdaliadau i’r gwasanaeth awyr rhwng y de a’r gogledd, yn ogystal ag i feysydd awyr a chwmnïau awyrennau

Diwygio’r cynllun amaethyddol Glastir

Lleihau cyfyngiadau cynllunio ar gyfleusterau biomas ar raddfa fach

GWLEIDYDDIAETH

Sicrhau bod Cod Ymddygiad Gweinidogion yn cael ei blismona gan gorff annibynnol

Cynhyrchu fersiwn symlach o gyllideb flynyddol y Cynulliad ar gyfer aelodau’r cyhoedd

Rhoi’r grym i bwyllgor alw’n ôl weinidogion sy’n methu ateb cwestiynau’n iawn

Pwys am gyllid teg i Gymru o San Steffan trwy gael cynllun seiliedig ar anghenion i gymryd lle fformiwla Barnett

Cyflwyno’r system Bleidlais Drosglwyddadwy ar gyfer etholiadau cynghorau lleol

Diddymu’r pwerau sy’n caniatáu i weinidogion y Cynulliad uno cynghorau trwy orchymyn

Rhoi mwy o ryddid i gynghorau lleol trwy gyflwyo “pŵer o gymhwysedd cyffredinol ”

Caniatáu i gynghorau ddefnyddio arian a godwyd trwy drethi busnes ar gyfer cynlluniau adfywio

Edrych Nol Edrych 'Mlaen

Edrych nôl gawson ni gan y Llywodraeth yn y briffing bore ma, wrth i Carwyn Jones a Ieuan Wyn Jones fynegi -gyda rhywfaint o nostalgia -mai dyma o bosib y briffing ar y cyd olaf o’r Llywodraeth hon. Maen nhw’n falch iawn o’u record ac yn brolio i gytundeb Cymru’n Un gynnig llywodraeth sefydlog, yr hyn oedd pobol Cymru’i eisiau er efallai nid cymaint aelodau’r blaid Lafur. Ond newidwyd eu meddwl, gan gynnwys neb llai na un o’r gwrthwynebwyr pennaf Peter Hain.

O edrych nôl, rhaid edrych ‘mlaen a meddwl -ai Cymru’n Un x2 ddaw wedi etholiad y Cynulliad? Ateb cyson Carwyn Jones yw bod Llafur, fel y pleidiau eraill, yn chwilio am fwyafrif fis Mai a fydd dim trafod clymbleidio tan ar ôl canlyniad etholiadol fydd yn gorfodi hynny. Llafur wrth gwrs yw’r unig blaid ag unrhyw obaith o gael mwyafrif . Gyda’r arolygon barn ar 44% o blaid Llafur ers misoedd bellach, mae’n bosibl y gall Llafur ddychwelyd 30 a mwy o aelodau i’r Cynulliad eleni. Fe fydd y tebygolrwydd o glymblaid yn is y mwyaf o aelodau fydd gan Lafur. Er bod 31 yn fwyafrif, dyw e ddim yn ddigon i sicrhau sefydlogrwydd.

Wrth gwrs er mwyn bod yn bartner mewn llywodraeth fe fydd y pleidiau eraill yn gobeithio’n fawr na fydd Llafur yn cyrraedd yn agos at y 30 hudol. Y cwestiwn i’r ddau arweinydd llywodraethol gan gyfaill o’r lobi bore ma oedd -ydych chi’n diystyru’r posibilrwydd o glymblaid â’r Ceidwadwyr? Doedd Carwyn ddim am oedi cyn dweud bod hynny’n hollol amhosibl. Ieuan ar y llaw arall -wel, byddai hi’n anodd yn dilyn rhaglen y Ceidwadwyr yn San Steffan i glymbleidio â nhw oedd ei ateb e.

Mae’n amlwg mai ail ddewis go anghynnes i Blaid Cymru fyddai rhoi cyfle i glymblaid yr enfys, gyda llawer mwy o frwdfrydedd i glymbleidio â Llafur eto pe bai’r cyfle’n codi. Ond roedd Nick Bourne yn hapus fodlon i ddweud ei fod ef a Ieuan yn ffrindiau da a bod gwleidyddion weithiau yn dweud rhai pethau’n gyhoeddus nad ydyn nhw o reidrwydd yn ei golygu go iawn. Fyddai Nick Bourne ddim yn synnu pe bai Ieuan Wyn Jones wedi dweud rhywbeth cyffelyb am glymbleidio â’r Ceidwadwyr nôl yr adeg hon yn 2007 hefyd ac eto roedd Clymblaid yr Enfys yn bosibilrwydd go iawn wedi etholiad y flwyddyn honno.

Holodd neb Kirsty Williams bore ma beth fyddai ei dewis cyntaf hi mewn clymblaid. Gyda’r arolygon barn a’r sylwebwyr yn darogan gwae i’r Democratiaid Rhyddfrydol, efallai nad yw hi’n syndod.

Anrheg Nadolig

Dydw i ddim am wneud cwis i chi fel y mae fy ffrind Tom Bodden yn ei gynnig yn ôl ei arfer tymhorol ar ei flog Gog in the Bay. Ond mae ITV a YouGov wedi dod ag anrheg nadolig fach i ni cyn i’r mwyafrif ffarwelio â’r rhithfyd i stwffio twrcio go iawn gyda’u teuluoedd dros yr wyl. Ie, yr arolwg barn misol.

Bydd Llafur yn hapus dros ben gyda 44% yn dweud y byddan nhw’n pleidleisio drostyn nhw yn etholiad y Cynulliad am y pedwerydd mis yn olynol. Fe fydd y Democratiaid Rhyddfrydol yn llawer llai hapus, gyda UKIP o’u blaen nhw mewn tair o’r rhanbarthau etholiadol. Mae’n siwr bydd peiriant datganiadau’r Gwyrddion yn anfon neges o lawenydd mawr i’r holl amgylcheddwyr eu bod nhw’n gwneud yn dda yn rhanbarth Canol De Cymru. Yn y refferendwm, mae’r nifer sy’n bwriadu taro pleidlais yn y lle cyntaf yn ei gwneud hi’n fwy tebygol y cawn ni bleidlais Ie fis Mawrth.

Mae Golwg 360 yn sôn am anrheg nadolig i’r Ceidwadwyr yma. Newyddion drwg i Blaid Cymru fydd efallai’n gobeithio am wyrth ychwanegol dros yr wyl!

Dyma bigion o’r arolwg isod i chi. Nadolig Llawen!

Pe bai etholiad Cynulliad yfory, a gan ystyried y bleidlais etholaeth, sut fyddech chi’n pleidleisio?

                  2007     Mai     Meh    Gorff      Awst    Medi      Hyd        Tach       Rhag

Llafur       32%     32%     42%     40%     39%    44%      44%       44%     44%

Pl. Cymru    22%     22%     20%     22%     23%    19%      21%      21%     21%

Ceid           22%     21%     19%     20%     22%    22%      19%      21%     23%

Dem. Rhydd     15%     20%      12%    13%     10%     11%        9%       9%      6%

Eraill           8%        5%       6%       5%       6%      5%        8%       6%      6%

A gan ystyried y bleidlais blaid neu ranbathol i’r Cynulliad, dros pa restr plaid y byddech chi’n pleidleisio?

                  2007     Mai     Meh    Gorff      Awst    Medi      Hyd        Tach       Rhag

Llafur           30%    30%     40%      37%    39%    41%      40%       41%     42%

Pl. Cymru       21%    21%     19%     20%     23%    19%      23%      20%      21%

Ceid             22%     21%     20%     20%     21%    20%      18%      20%      22%

Dem. Rh       12%     18%      12%    14%       9%     12%       9%        9%        5%

Eraill            16%       9%        9%      8%       8%       8%      11%     11%       10%

Bwriadau Pleidleisio yn y Refferendwm 

Pe bai refferendwm yfory i roi mwy o bwerau deddfu i’r Cynulliad, sut fyddech chi’n pleidleisio? 

                              Ebrill  Meh. Gorff.  Awst  Medi Hydref     Tach   Rhag 

Ie                          49%     55%     48%    48%     49%     52%      48%      46%

Na                            33%     28%     34%     32%    30%     29%      30%      25%

Ddim yn gwybod/ 18%     17%     19%     21%    20%    20%       22%      29%

Ddim am bleidleisio

Un peth bach arall. Os ydych chi eisiau jôcs arbennig o wael ar gyfer y Nadolig, edrychwch yma.

Manion Mawrth

Doedd y Gweinidog dros Blant, Huw Lewis ddim yn arfer bod ar frys i gynnal refferendwm ar bwerau deddfu’r Cynulliad ond bore ma, roedd ei sylwadau’n dangos yn bendant bod llywodraeth yn Llundain sy’n cynnwys y Ceidwadwyr wedi newid ei feddwl. Wrth drafod y gyllideb ddrafft gaiff ei gyhoeddi yfory (moelwch eich clustiau am wybodaeth am 3yh), dywedodd y byddai’n adlewyrchu ymroddiad Llywodraeth Cymru’n Un i gyfiawnder cymdeithasol.

We are not passive victims. We have devolution, we have the Assembly government and we have the option of a referendum next year to enhance our power.

Rhaid rhoi canmoliaeth -fe ymdopodd yn dda yn ei sesiwn gyntaf o flaen y wasg fel rhan o’r Llywodraeth. Mwynheais i’r cyfeiriad at ei wraig fel “my friend and colleague Lynne Neagle.”

Daeth chwarter y Ceidwadwyr i’w briffing nhw bore ma, gyda Andrew RT Davies y llefarydd iechyd yn ymuno â’r ddau Nick, mae’n siwr mewn rhyw fath o ymgais i ddad-wneud moch wythnos diwethaf. Rhy ychydig rhy hwyr? O leia cawson ni gadarnhad o ffigyrau pobol eraill, sef y byddai polisi’r Ceidwadwyr o ddiogelu’r gyllideb iechydyn golygu toriadau o 20% ar adrannau eraill y Llywodraeth yn hytrach na thoriadau o ryw 11%.

Methes i â mynychu cynhadledd i’r wasg y Democratiaid Rhyddfrydol. Rwy’n cael ar ddeall mai Lembit a’i hwyl yn y jwngwl oedd prif bwnc trafod y pum munud hwnnw, nid y gyllideb fel yr oedd Kirsty a’i thîm yn gobeithio.

Iechydwriaeth!

Gwibiodd briffing y Llywodraeth heibio bore ma -i fi o leia. Dyw Elin Jones ddim wedi cael y pleser o gwmni’r wasg ers sbel ac er i ni ei holi hi ar bethau nad oedd hi wedi cael ei briffio arnyn nhw cyn iddi hi fentro i ffau’r llewod roedd hi’n ddigon jocos yn ateb cwestiynau ar newid enw Llywodraeth y Cynulliad i Lywodraeth Cymru a Cynulliad i Senedd ac yn y blaen gan bwysleisio mai ei barn hi oedd hynny nid y Llywodraeth. (Dim sôn am ymgyrch ie o hyd gyda llaw)

Hirrach o lawer oedd briffing y Ceidwadwyr. Yn wir, bytodd y Ceidwadwyr mewn i amser y Democratiaid Rhyddfrydol gymaint oeddem ni’n trio amgyffred polisi’r Ceidwadwyr o warchod cyllideb y gwasanaeth iechyd ar draul pob un adran arall sydd dan ofal Llywodraeth y Cynulliad. Dw i dal ddim wir yn deall. Doedd gen i ddim bwriad o ymuno yn y llabyddio geiriol o’r ddau Nick (Bourne a Ramsay) ar eu polisi newydd gan bod y lleill yn cael cymaint o hwyl arni ond erbyn diwedd roedd rhaid. Ar un adeg roedd hi’n edrych fel pe baen nhw’n dweud y dylai cyllideb iechyd y Cynulliad gael ei warchod hyd yn oed os oedd hynny’n golygu amharu ar gynlluniau fyddai’n atal iechyd pobol rhag dirywio (ac felly’n atal cost dianghenraid ar y gwasanaeth iechyd) er enghraifft sicrhau cartrefi o safon. Ond na na, fyddai hynny ddim yn digwydd wrth gwrs ddim meddai Bourne.

Felly heb fynd mewn i fanylder y pingpong cwestiwn ag ateb bore ma, mae’n ymddangos i fi beth fyddai’r Ceidwadwyr yn gwneud yw ad-drefnu strwythur adrannau’r Cynulliad fel bod beth bynnag sy’n ymwneud ag iechyd, boed uniongyrchol (ysgolion, nyrsys, meddyginiaeth) neu anuniongyrchol (e.e tai) i fod o fewn i’r gyllideb iechyd ac felly byddai’r gyllideb iechyd yn gallu aros yr un peth, gan gynyddu yn unol â chwyddiant (RPI nid chwyddiant iechyd gyda llaw).

Fe fydden nhw efallai’n anghytuno â’r asesiad yna, ond maen nhw’n gwrthod rhoi eglurhad o sut maen nhw’n cyfiawnhau gallu gwarchod y gyllideb ar draul pob cyllideb arall gan ddweud nad oes ganddyn nhw fyddin o weision sifil i grenshan trwy’r ffigyrau ar eu rhan mewn byr o dro. Eto’i gyd, os dyna’r ddadl sut allan nhw wneud datganiad mor bendant? Creu polisi i ddenu penawdau heb ystyried y manylion os bu un erioed.

Chwarter awr fach oedd briffing y Democratiaid Rhyddfrydol. Maen nhw am i’r Llywodraeth wario’u harian yn well. Quel surprise!

Galar Rhanbarthol?

Rwy’n hoff o ymweliadau Eleanor Burnham â fy swyddfa i. Mae hi wastad yn chwyrlio i fewn mor gyflym ag y mae hi’n chwyrlio allan ond tra’u bod hi gyda ni mae wastad rhyw stori ganddi am safon trenau rhwng Wrecsam a Chaerdydd, ei chanu operatig dihafal neu rhyw saga wych. Rwy yr un mor hoff o ymweliadau David Melding, sy’n llawn athroniaeth fel y mae Eleanor yn llawn trenau. Mae yna bosibilrwydd cryf na fydd yr ymweliadau yma’n digwydd wedi Mai 2011.

Mae’r tebygrwydd o ymweliad gan Eleanor fel AC yn isel tu hwnt. Fel sy’n wybyddus i ni oll, mae hi wedi cael yr ail safle ar restr ranbarthol y Democratiaid Rhyddfrydol yn y gogledd. Digon posibl y bydd ymweliadau Aled Roberts yr un mor ddifyr â rhai Eleanor ond efallai na fyddan nhw’n digwydd chwaith. Na, nid achos na fydd Aled eisiau taro mewn (pwy na fyddai eisiau taro mewn?!!) ond na fydd e chwaith yn cael ei ethol. 15,274 o bleidleisiau, neu 7.8% o’r bleidlais gafodd y Democratiaid Rhyddfrydol yng ngogledd Cymru yn 2007. Ddim rhy bell tu ôl iddyn nhw’r oedd y BNP gyda 9,986 ac UKIP ddim llawer pellach eto gyda 8,015. Gyda’i gilydd, roedd ganddyn nhw fwy o bleidlais na’r Democratiaid Rhyddfrydol. Yn hyn o beth, dyw arolwg barn diweddara ITV ddim yn argoeli’n dda iddyn nhw. Dim ond 9% o’r 1,012 holwyd ddywedodd y bydden nhw’n pleidleisio dros y Democratiaid Rhyddfrydol fel ymgeiswyr rhanbarth a dim ond 5% o’r 210 holwyd yng Ngogledd Cymru sy’n bwriadu cynnig eu pleidlais iddyn nhw. Mae’n argoeli’n dalcen caled i hyd yn oed Aled Roberts gymeryd ei le ar y meinciau melyn ym Mae Caerdydd, heb sôn am Eleanor B.

Wedyn David Melding. Sefyllfa ryfedd iawn, iawn sydd ganddo fe. Mae wedi ei ddisodli’n ddiseremoni o frig rhestr ei blaid gan Andrew RT Davies (Swop -RT oedd arfer bod yn #2). Er mwyn i Melding ennill ei le yn y Cynulliad mae angen iddo fe sicrhau nad yw Angela Jones-Evans yn cipio’r Fro oddi wrth Jane Hutt. Os yw e’n dymuno iddi hi gael ei chyfle yn y Cynulliad yna mae angen iddo fe obeithio y bydd Julie Morgan yn ennill Gogledd Caerdydd oddi wrth Jonathan Morgan sy’n AC ers 1999 hefyd (dechreuodd e ar y rhestr rhanbarth cyn ennill Gogledd Caerdydd oddi wrth Lafur yn 2007). Achos os yw’r Ceidwadwyr yn ennill mwy o seddi etholaethol yn rhanbarth Canol De Cymru, fydd dim lle i #2 y rhestr. Cymhleth? Peidiwch â sôn.

Dyw Llafur ddim wir yn dod mewn iddi lle mae rhestrau rhanbarthol yn y cwestiwn -maen nhw’n ennill cymaint o seddi etholaethol fel mai cyfyngedig yw eu cynrychrychiolaeth ranbarthol nhw ag eithrio yn y canolbarth. Mae un newydd da o du rhestrau rhanbarthol Plaid Cymru os ydych chi’n credu mewn cynrychiolaeth gyfartal o ran y rhyw. O’r tair rhestr rhanbarthol yn y de, y menywod sydd ar frig y rhestrau a hynny heb fod angen mecanwaith penodol i’w gwthio nhw yno. Bethan Jenkins aeth â hi’n anrhydeddus yng Ngorllewin De Cymru, Leanne Wood yr un modd yng Nghanol De Cymru ac hefyd Jocelyn Davies yn Nwyrain De Cymru.

Dysgeidiaeth Bourne

R’yn ni gyd wedi clywed am The Bourne Identity, The Bourne Supremacy a The Bourne Ultimatum. Wel, heddiw fe ddaeth teitl pedwerydd ffilm i’r fei, The Bourne Doctrine. Dw i ddim yn meddwl bydd y torfeydd yn llifo hyd yn oed i’r Commodore yn Aberystwyth i weld ffilm am agwedd yr AC lleol Nick Bourne tuag at doriadau ei blaid yn Llundain ond roedd yn bwnc trafod digon difyr yn y briffing wythnosol heddiw.

Fe gyfeiries i chi at flog Jonathan Morgan i ITV wythnos diwethaf. Holi Bourne o’n i bore ma wedyn i weld os oedd e’n cytuno â”i feinciwr cefn bod angen i’r Ceidwadwyr Cymreig wrthryfela yn erbyn y glymblaid o dro i dro. Yn ddi-daro bron, dywedodd Bourne wrth gwrs y dylid brwydro dros Gymru pan fo penderfyniadau annheg neu anghymesur yn yn cael eu gwneud.

 ”If there are issues which have a particularly major Welsh dimension to them like S4C, like the passport office it is very clear we will fight for Welsh interest and the interest of the constituencies and regions we represent and the national interest of Wales…. That is the Bourne Doctrine on the cuts.

Doedd Kirsty Williams ddim mor gyfforddus yn ymateb i awgrymiadau y dylai hi fel arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig roi pellter rhynddi hi a phenderfyniadau’r glymblaid. Er bod y cyhoeddiad am y swyddfa basport yng Nghasnewydd yn ddigon drwg, mae adroddiad Browne ar ffioedd dysgu yn ddamniol i blaid sydd wedi ennill aml i etholaeth ar ei record yn cefnogi myfyrwyr -cofiwch y mwyafrif swmpus Ceredigion yn San Steffan a’u rheolaeth o Ganol Caerdydd yn San Steffan a Bae Caerdydd. Roedd Kirsty Williams yn mynnu amddiffyn ei chyd-bleidwyr er y gallai eu polisiau niweidio gobeithion y blaid Gymreig yn etholiad y Cynulliad.

I have always made it clear what my approach will be. I spelt that out quite clearly in my speech to the federal conference. I think there are things that the coalition government are doing that are making a difference in Wales. I also understand that the government has been left with a terrible legacy and my colleagues in London are having to make very very difficult decisions, decisions that in many ways they do not like having to make….As I said quite clearly in Liverpool if I feel Wales is not being treated equitably and fairly, if we’re having to pay more of a price for the Labour legacy, my job is to stand up for Wales in a way the Labour party in this assembly never did for the 11 years when they had their own collagues in power in London. I will not be a nodding dog, I will speak up.

Efallai wrth gwrs nad anghyfforddus oedd hi am sefyllfa’i phlaid ond yn hytrach sylwadau Bourne ei bod nhw ill dau yn gysur i’w gilydd wrth i gyhoeddiadau annifyr ddod i’r amlwg. “We buoy each other up” oedd ei union eiriau.

Es i ddim i glywed rhaglen ddeddfwriaethol y Llywodraeth gan y Cwnsler Cyffredinol John Griffiths bore ma, ond rwy’n cael ar ddeall bod unig bwynt diddorol y gynhadledd yma. Fe fydd arbedion mawr cael pleidlais Ie yn rhan fawr o’r ymgyrch ie, ond pwy a wyr pryd fydd honno’n dechrau.  Yr anhawster presennol yw rheolau’r Comisiwn Etholiadol sy’n golygu na fydd arian swyddogol yn cael ei ryddhau i ymgyrchoedd y ddwy ochor tan fis Ionawr. Yn ôl Bourne bore ma mae’r pedair plaid yn cael hewl arni yn eu cyfarfodydd wythnosol o drafod yr ymgyrch ond dim smic o hyd pryd fydd yr ymgyrch yn dechrau ar lawr gwlad.

Canu fel Cana'r Aderyn

Stop Press! Datganiad i’r wasg gan Eleanor Burnham. Fe fydd rent-a-soprano’r Cynulliad yn canu gyda Rhys Meirion mewn cyngerdd arbennig nos Wener i godi arian i Ysgol Bro Cernyw. Mae unig AS rhanbarth y gogledd y Democratiaid Rhyddfrydol fel pe bai’n cynyddu ei datganiadau i’r wasg ar hyn o bryd (a’i thrydar hefyd o ran hynny). Mae siwr o fod fel rhagflas o’r hyn ddaw weddill y tymor wrth i’r gwleidyddion ymlwybro nôl i Fae Caerdydd ddydd Llun -ail dim ond i Blaid Cymru mae’r Democratiaid Rhyddfrydol am eu datganiadau niferus.

Os nad ail-ddechrau’r tymor sy tu ôl i hyn, efallai ei bod hi’n codi ei phroffeil hyd yn oed yn uwch yn lleol gan fod cystadleuaeth ganddi yn y ras i fod ar frig rhestr y Democratiaid Rhyddfrydol yn y gogledd ar gyfer etholiad Cynulliad 2011. Mae arweinydd cyngor Wrecsam, y cynghorydd Aled Roberts wedi gosod ei enw gerbron ar gyfer y rhestr hefyd. Fel cyd-siaradwr Cymraeg a dyn uchel ei barch yn ei blaid fe fydd yn wrthwynebydd cryf i Eleanor Burnham. Ond mae hi’n ymgyrchydd heb ei hail felly bydd yn ornest ddifyr i’w gwylio.

Mae Eleanor wedi hen leisio’i barn ar sefyllfa S4C ond un newydd sydd wedi ymuno yn rhengoedd côr gwarcheidwaid y sianel Gymraeg yw’r cyn ysgrifenydd gwladol, Peter Hain. Fel Rhodri Glyn o’i flaen (fel y mae Plaid Cymru ar dasg i bwysleisio) mae AS Castell Nedd wedi cael cyngor cyfreithiol dweud na ddylai S4C dalu ceiniog yn ôl o’i chyllideb eleni rhag torri’r gyfraith. Mae’r stori yma. I chi gael y cefndir i gyd, dyma’r llythyr gan Peter Hain a chyngor ei fargyfreithiwr, Clive Lewis Q.C. ar y sefyllfa:

Llythyr Peter Hain:

Dear Cheryl, 

I enclose a copy of Counsel’s opinion which says that any cuts to S4C budget, either voluntary or otherwise, are illegal.

It is very clear from Counsel’s opinion that should your Government wish to impose any cuts on the S4C budget you would have to introduce primary legislation to do so.

I therefore request that your Government postpone any plans for immediate cuts to the S4C budget, and not accept any voluntary repayments, to avoid being in breach of the law.

If you proceed regardless, I will give my full support for a judicial review.

The S4C budget should always be scrutinised, and we would welcome a debate about the future of S4C and Welsh language broadcasting in general. But we will not support these sudden and illegal cuts, especially as Wales is already suffering more than anywhere else because of the actions of your Government.

I will be writing in similar terms to the Secretary of State for Culture, Olympics, Media and Sport, but would urge you to take a personal interest in this issue.

Yours sincerely,

RT HON PETER HAIN MP

Shadow Secretary of State for Wales

Cyngor Clive Lewis:

SUMMARY

1. I am asked to advise S4C on one question concerning the power of S4C to make

a voluntary payment to the Department of Culture, Olympics, Media and Sport

(“the Department”) of money paid to S4C pursuant to section 61 of the

Broadcasting Act 1990 (“the Act”).

2. For the reasons given below, S4C has no legal power to make voluntary payments

to the Department of money received pursuant to section 61 of the Act and such

voluntary payments would be unlawful.

BACKGROUND

3 As part of the United Kingdom government’s efforts to reduce public spending in

the current financial year, the Department wishes to see a reduction of

approximately 3 to 5% in the funding made available by the Department to S4C.

The Department has indicated that it accepts that it has to provide a certain level

of funding under section 61 of the Act but has asked whether S4C would agree to

reduce its funding on a voluntary basis. The mechanism for effecting this

voluntary reduction would be that the Department would pay the money due

under section 61 of the Act but S4C would then make a voluntary repayment of

part of the monies received.

LEGAL FRAMEWORK

4. Section 56 of the Act keeps in existence the Welsh Fourth Channel Authority,

referred to in the Act as the Welsh Authority. That Authority is to be known as

S4C. That is a body corporate comprised of a chairman and appointed members.

A number of its functions are delegated to a Board of Directors.

5. Funding, in part, is dealt with by section 61 of the Act. The Secretary of State

must in each year, pay the prescribed amount to S4C as increased by the

appropriate percentage. The prescribed amount is the amount actually received in

1997 or an amount being greater than the 1997 amount (the amount being

prescribed by the Secretary of State by order). There is no power to prescribe an

amount less than the amount paid in 1997. The prescribed amount is to be

increased by the appropriate percentage (defined in section 61(6) of the Act as,

effectively the percentage increase between the retail price index for November

1996 and the November for the year preceding the year of payment).

6. Section 61A(2) of the Act, as amended, provides that:

“(2) All amounts received by the Welsh Authority under section 61 shall

be kept by the Authority in a separate fund (in this section referred to as

“the public service fund”) which may be applied only for the purposes of

their functions in relation to the provisions of the services that are public

services of the Authority within the meaning of section 207 of the

Communications Act 2003.”

7. Those public services are defined as S4C, S4C Digital and services authorised by

or under section 205 of the Communications Act 2003 (“the 2003 Act).

ANALYSIS

8. The Secretary of State is obliged each year to pay the prescribed amount,

increased by the appropriate percentage, to S4C under section 61 of the 1990 Act.

9. Monies received under section 61 of the Act “may be applied only for the

purpose” of S4C’s functions in relation to the provision of S4C’s public services.

S4C has no power to make payments of monies for other purposes. In my opinion,

therefore, S4C has no power to make voluntary payments of money received

under section 61 of the Act to the Department (whether for the purposes of

assisting with the government’s policy or otherwise). Parliament has imposed a

duty as to how monies received under section 61 of the Act are to be used. Those

monies are to be applied only for the purpose of S4C’s functions in relation to the

provision of public services, i.e. the provision of S4C, S4C Digital and services

authorised under section 205 of the 2003 Act. There is no provision for S4C to

make voluntary payments to the Department for other purposes.

10. Separately and in addition, the proposal whereby the Secretary of State would

seek to effect a cut in the amount provided to S4C by making payment of the

prescribed amount and then arranging for part of that to be repaid voluntarily

would not, in my opinion, be consistent with the statutory framework set out in

section 61 and 61A of the Act. Parliament has prescribed a funding mechanism

which involves payment of the prescribed amount (the amount received in 1997

or a greater amount) increased by the appropriate percentage. S4C must keep that

money in a separate fund and apply that money only for the purposes of the

provision of public services. It would not be consistent with that framework for

the Department or S4C to enter into arrangements intended to ensure that less

than the money contemplated by Parliament as being necessary for the provision

of S4C’s public services would be provided.

CONCLUSIONS

11. In summary, therefore, S4C has no power to make voluntary payments of money

to the Department from monies provided by the Department to S4C. Monies

received under section 61 of the Act may only be used for the provision of public

services as defined in the 2003 Act and not for making voluntary payments to the

Department.

Drygioni

Cyhoeddwyd Mehefin 10, 2010 gan Rhiannon Michael. Dim sylw.

Tagiau: Democratiaid Rhyddfrydol, Kirsty Williams, Llafur

Rhiannon Michael sy’n gweld bod Twitter yn arf peryglus yn nwylo gwleidyddion…

Gallech chi feddwl bod Llafur yn joio bod yn wrthblaid yn San Steffan. Drychwch beth maen nhw’n ail-drydar ar Twitter, gan gofio bod y Gweinidog Diwylliant newydd yn San Steffan, Jeremy Hunt, wedi cyhoeddi ddydd Mawrth -ar ran llywodraeth glymblaid y Ceidwadwyr a’r Democratiaid Rhyddfrydol - na fydd cynlluniau Llafur i gael consortiwm newyddion newydd i ddarparu newyddion ar y drydedd sianel yn mynd yn eu blaen. Sylw gan Kirsty Williams, Arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig o 17 Mawrth eleni:

KirstyAM believes that we need the Government to get on and sign the IFNC contracts before the Tories cancel them and sell Welsh news down the river. 1,268,848,143,000.00 via web Retweeted by welshlabour and 3 others.

Amser chwarae

Rhiannon Michael fu’n gwrando ar wleidyddion yn ceisio osgoi ateb cwestiynau anodd…

Bwrw nol pob cwestiwn ar ad-drefnu addysg Caerdydd wnaeth y Cwnsler Cyffredinol yn sesiwn holi’r cyfryngau bore ma. John Griffiths gafodd y fraint o wynebu’r wasg a’r cwestiynau am ddoethineb penderfyniad y Prif Weinidog i wrthod cynlluniau Cyngor Caerdydd i leihau nifer y llefydd gwag yn y brifddinas. Yr un oedd yr ateb, beth bynnag y cwestiwn -mae’r llythyr gan y Prif Weinidog yn egluro’i benderfyniad yn gwneud yn union hynny ac felly’n siarad drosto’i hun. Ond roedd y penderfyniad ar ran y Llywodraeth gyfan -”collective responsibility.” Dim cyfle i Weinidogion Plaid Cymru osgoi bai felly.

Roedd ychydig bach o dodgems gan Nick Bourne heddiw hefyd. Doedd dim mwy o eglurhad dros pam bod Pwyllgor Rheoli’r Ceidwadwyr wedi mynnu bod Alun Cairns yn aros yn ei swydd fel AC er ei fod yn siomedig am y penderfyniad meddai Bourne. Ond peidiwch a phoeni, drigolion Gorllewin De Cymru, dyw’r ffaith na fydd e’n derbyn ei gyflog fel AC ddim yn golygu na fydd e’n gweithio’n galed er eich lles. Mae’n cadw ei swyddfa ac yn parhau a’i gymhorthfeydd. Ffiwff!

Newyddion bach difyr gan y Ceidwadwyr -maen nhw am wella cynrychiolaeth menywod yn y blaid. Angela Burns yw’r unig ferch ar feinciau’r Toris ond ddim am lawer hirrach efallai. Bydd llefydd gwag newydd ar y rhestrau rhanbarthol yn mynd i fenyw, a’r blaid yn y seddi targed yn dewis ymgeiswyr i’w cynrychioli o restr gyfartal o ddetholion -dwy fenyw a dau ddyn. Bydd hi’n hawdd gweld pa seddi sy’n dargedau i’r Ceidwadwyr pan fydd y rhestrau’n gyhoeddus felly!

Plaid sydd ddim yn gorfod poeni am restrau arbennig i sicrhau cynrychiolaeth deg o fenywod yw’r Democratiaid Rhyddfrydol. Mike German, y cyn-arweinydd, gymerodd eu cynhadledd i’r wasg wythnosol nhw heddiw a phan fydd e’n troi’n Arglwydd German fe fydd ei wraig Veronica yn cymeryd ei le yn y Cynulliad, gan wneud Peter Black yr unig gynrychiolydd gwrywaidd yng nghornel felen Bae Caerdydd. Roedd Mike yno i ofyn i Jane Davidson i beidio a gwario bron i hanner miliwn o bunnau ar gyhoeddusrwydd i’r dreth ar fagiau plastig ond cylchdroi o amgylch ei swydd newydd wnaeth y drafodaeth. Mae’n gobeithio gadael ar 29 Mehefin. Fydd dim teitl ffansi ganddo, am nad oes neb arall a’i gyfenw fe wedi cyrraedd Ty’r Arglwyddi o’r blaen. “Mae’r lle’n llawn almaenwyr!” meddai un hac. Ha ha.