Ieuan Wyn Jones, arweinydd Plaid Cymru
Roedd nifer o wynebau digon digalon ymysg rhengoedd Plaid Cymru tua 4am bore ddoe. Roedd Llanelli wedi ei golli a seddi eraill yn y fantol. Y cyntaf i leisio’i farn oedd yr AC Rhodri Glyn Thomas, a awgrymodd nad oedd ymgyrch Plaid Cymru wedi bod yn ddigon da ac nad oedd unrhyw archwaeth am glymblaid arall â’r Blaid Lafur.

Wedi iddyn nhw gael cyfle i asesu’r etholiad yma yng nghyd destun y blynyddoedd blaenorol rydw i’n meddwl y bydd Plaid Cymru yn codi eu calonnau. Bydd eu methiant nhw a llwyddiant Llafur yn rhoi cyfle iddyn nhw gamu yn ôl ac ail-asesu beth y maen nhw’n gobeithio ei gyflawni dros y blynyddoedd nesaf. Eu problem pennaf nhw yn yr etholiad yma oedd eu bod nhw wedi bod yn reit lwyddiannus wrth gael beth oedden nhw ei eisiau allan o’r glymblaid gyda Llafur ers 2007 – mewn ffordd roedden nhw wedi cyrraedd diwedd eu rhestr siopa.

Un broblem arall i’r blaid oedd amseru’r refferendwm. Fel y mae methiant y refferendwm ar y system bleidleisio amgen wedi ei ddangos, roedd hi’n syniad da cynnal Refferendwm Cymru ar ddiwedd y senedd diwethaf. Yn wahanol i Nick Clegg, roedd Plaid Cymru wedi bod yn trafod a gosod y seiliau ar gyfer eu refferendwm llwyddiannus nhw am flynyddoedd cyn iddo ddigwydd, gan gynyddu’r gefnogaeth yn araf bach dros amser. Mae Alex Salmond wedi bod yn ddoeth iawn yn dweud y bydd yn cynnal refferendwm ar annibyniaeth yn 2014 yn hytrach nag yn syth bin.

Ond roedd y refferendwm mor fuan cyn yr etholiad nad oedd Plaid Cymru wedi cael cyfle i ailddiffinio eu hunain ar ôl y llwyddiant hwnnw. Beth oedd y cam mawr nesaf i’r Blaid ar ôl hynny? Ydi’r Blaid ei hun wedi eistedd i lawr a thrafod y peth eto?

Mae rhai wedi bod yn cymharu methiant Plaid Cymru â buddugoliaeth yr SNP, ond rydw i’n credu fod hynny’n annheg. Mae Senedd yr Alban wedi cael grymoedd deddfu ers dros ddeg mlynedd erbyn hyn. Mewn gwirionedd mae Cymru a Phlaid Cymru heddiw tua’r un lle ag oedd yr Alban a’r SNP nôl yn 2003, os nad 1999.

Os ydi refferendwm Alex Salmond yn 2014 yn llwyddiant, mae gan Blaid Cymru gyfle da o arwain Cymru i’r un cyfeiriad cyn diwedd y ddegawd. Heb yr Alban fe fyddai’n anodd iawn i’r Blaid Lafur sicrhau mwyafrif yn San Steffan, ac yn llawer haws i’r Ceidwadwyr. Gallai Plaid Cymru gymryd mantais o hynny a gwthio am lawer iawn rhagor o ddatganoli, neu hyd yn oed annibyniaeth.

Nick Bourne - gollodd ei sedd ddydd Gwener
Ifan Morgan Jones sy’n gofyn a yw’n bryd ystyried newid y system bleidleisio…

Wrth i Brydain bleidleisio i gadw y system cyntaf i’r felin ar draul y system blaidlais amgen, efallai ei fod yn bryd ailedrych ar ein system ni yn Etholiadau’r Cynulliad.

Does dim gwadu ei fod yn fwy cyfrannol na’r system cyntaf heibio’r postyn – fel arall fe fyddai gan y Blaid Lafur 70% o’r seddi ar 42% o’r bleidlais.

Ond o ran y gwleidyddion sy’n cyrraedd y Senedd yn y pen draw mae’r system bresennol yn dipyn o loteri. Er engraifft, collodd arweinydd y Ceidwadwyr, Nick Bourne, ei sedd oherwydd llwyddiant ei blaid wrth gipio Sir Drefaldwyn.

Onid y peth pwysicaf yw bod y gwleidyddion gorau posib gan bob plaid yn y Cynulliad? Ydi’n gwneud synnwyr fod Lindsay Whittle yn AC heddiw ond gwleidyddion mwy profiadol fel Nerys Evans neu Helen Mary Jones ddim?

(Dim byd yn erbyn Lindsay Whittle wrth gwrs – esiampl ydi o!)

Efallai mai un cam tuag at ddatrys y broblem fyddai caniatáu i wleidyddion sefyll mewn etholaethau ac ar y rhestrau rhanbarthol unwaith eto. Byddai hefyd yn syniad cael gwared ar y rhestrau rhanbarthol yn gyfan gwbwl a sefydlu rhestr Cymru-gyfan, fel bod yr ymgeiswyr gorau gan bob plaid ar flaen y ciw.

Neu hyd yn oed troi cefn ar d’Hont a mabwysiadu’r system STV?

Ar hyn o bryd mae’r Cynulliad fel Uwch Gynghrair Cymru yn cystadlu â Uwch Gynghrair Lloegr – mae yna berygl fod y chwaraewyr gorau yn mynd dros y ffin, i San Steffan.

Mae angen gwneud yn siwr nad ydi’r ychydig wleidyddion o safon sy’n penderfynu aros yn colli’r cyfle i wneud hynny ar hap a damwain.

Ymgyrch y bleidlais amgen
Heddiw mae Refferendwm yn cael ei chynnal sy’n gofyn a ddylid newid y ffordd y mae Aelodau Seneddol yn cael eu hethol…

Dyma ddau darn barn o Gylchgrawn Golwg, 5 Mai, yn rhoi’r safbwyntiau gwahanol…

NA

Mae’r Ceidwadwr Mark Isherwood ar frig rhestr rhanbarth y Gogledd yn etholiadau’r Cynulliad ac yn gwrthwynebu newid y drefn…

“Craidd fy ngwrthwynebiad i’r bleidlais amgen ydy ei fod yn annheg.

Efo’r drefn bresennol mae pawb yn cael un fôt.

Dan y drefn AV mae fôts cefnogwyr y pleidiau sy’n denu’r nifer isa’ o bleidleisiau, yn cael eu cyfrif nifer o weithiau, tra bod fôts y rhai sydd wedi pleidleisio dros y prif ymgeiswyr ond yn cael eu cyfrif unwaith.

O osod y drefn yna yng nghyd-destun yr Olympics, sut fasen ni’n teimlo petai’r boi wnaeth groesi’r linell derfyn gynta’ yn cael y trydydd safle ar y podiwm ac yn derbyn y fedal efydd, tra bod y boi ddaeth yn drydydd yn y safle cynta’ yn derbyn y fedal aur?

Yn fras mae hanner poblogaeth y byd yn defnyddio’r system bleidleisio sydd gennym ni ar hyn o bryd, sy’n gweithio ac yn deg.

Dros y byd i gyd dim ond tair gwlad sy’n defnyddio’r bleidlais amgen – Ffiji, Awstralia a Papua New Guinea.

Mewn pôl piniwn yn Awstralia wedi’r etholiad diwetha’, roedd 60% eisiau cael gwared ar y drefn amgen, ac mae Ffiji yn cynllunio i roi’r gorau i’r drefn AV.

Felly dim ond Papua New Guinea o holl wledydd y byd fyddai’n defnyddio AV, yn ogystal â Phrydain os wnân ni fotio o blaid hynny, drwy’r byd i gyd.

Mi fyddwn i’n awgrymu y dylai ein bod ni efo’r mwyafrif llethol o wledydd eraill y byd sy’n defnyddio’r system cyntaf i’r felin.

Os cewch chi etholiad lle mae un blaid yn teyrnasu, fel ddigwyddodd yn 1979 gyda’r Torïaid neu 1997 gyda Llafur, dan y drefn AV mi fyddai’n cynyddu mwyafrif y blaid boblogaidd ac yn creu llai o atebolrwydd, gan gynyddu mwyafrif y blaid mewn llywodraeth.”

Dylid

Mae Owain Llyr ap Gareth yn swyddog ymgyrchu Cymdiethas Newid Etholiadol Cymru sydd o blaid newid y drefn …

“Mae yna lot o gelwydd noeth wedi cael eu dweud am y gost o newid y system bleidleisio. Maen nhw’n dweud bod angen peiriannau cyfrif AV- mae hynny yn gelwydd noeth. Yr unig beth maen nhw yn defnyddio yn Awstralia ydi pensil!”

“Y feedback dw i’n derbyn ydi pan mae pobol yn dallt be ydi o, maen nhw yn gweld ei fod o’n syniad da. Ac maen nhw yn gweld bod o ddim yn system mor gymleth a be oedden nhw yn feddwl.

Os ydach chi yn gallu cyfri 1, 2, 3 fe fedrwch chi ei ddallt o. Fel y dywedodd Eddie Izzard yn ddiweddar mae o’n gwneud i chi boeni lle mae pobol yr ymgyrch ‘Na’ wedi mynd i’r ysgol!

Dyw’r system bresennol ddim yn gynrychioladwy. Mae gan ychydig o bleidleiswyr llawer fwy o ddweud na rhai eraill. Ac mi fyddai’n cael gwared ar bleidleisio tactegol.

Mae’r canlyniad yn agos a dw i’n gobeithio y bydd pobol yn mynd i bleidleisio.  Hwn ydi’r ail refferendwm sydd wedi digwydd trwy Brydain oll. Mae o yn big deal”

Newid y drefn

Ar hyn o bryd mae pobol yn pleidleisio trwy ddefnyddio’r system ‘Cyntaf i’r Felin’. Mae hyn yn golygu bod pobol yn rhoi croes wrth ymyl yr ymgeisydd maen nhw am weld yn cael ei ethol.

Gyda’r system amgen, AV, fe fyddai’r pleidleiswyr yn rhifo yr ymgeiswyr gan ddweud rhif 1 ar gyfer ei ffefryn, rhif 2 fel ail ddewis a.y.y.b.

Mae’n bosib iddyn nhw rhifo faint bynnag o ymgeiswyr maen nhw eu heisiau.

Os nad oes unrhyw ymgeiswyr yn derbyn 50% neu fwy o’r pleidleisiau, mae’r rhai ar waelod y rhestr allan o’r ras. Mae’r pleidleisiau hynny yn cael eu hail ddosbarthu i’r ail ddewis ar y papur. Mae hyn yn parhau nes bod un ymgeisydd yn cyrraedd y trothwy o 50% o bleidleisiau.

2.25pm: Dyna ni am ganlyniadau’r etholiad felly. Bydd y trafod yn parhau dros y dyddiau a’r wythnosau nesaf. Beth aeth o’i le i Blaid Cymru a’r Dems Rhydd? Beth aeth yn iawn i’r Ceidwadwyr a Llafur? Pwy fydd arweinydd newydd y Ceidwadwyr? A fydd arweinydd newydd ar Blaid Cymru?

Dilynwch Golwg 360 dros yr wythnosau nesaf i gael yr atebion.

2.05pm: Mae’r Blaid Lafur wedi dweud eu bod nhw’n awyddus i fwrw ymlaen a ffurfio llywodreath. Pwy fydd yn gwneud cyn-swyddi gweinidogion Plaid Cymru? Alun Davies – Gweinidog Treftadaeth? Huw Lewis – Trafnidiaeth a’r economi? Anodd meddwl pwy fydd y gweinidog amaeth, wedi i Christine Gwyther fethu ag ennill Gorllewin Caerfyrddin a De Penfro. Carwyn Jones yn gwneud dwy swydd?

2.02pm: Os fydd Plaid Cymru yn penderfynu newid arweinydd, pwy all gymryd lle Ieuan Wyn Jones? Alun Ffred Jones? Elin Jones? Beth am Leanne Wood?

1.51pm: Mae’r system d’Hont wedi trin Plaid Cymru ychydig yn fwy llym . Maen nhw wedi colli dwy sedd, un ar restr rhanbarthol Gorllewin De Cymru, a Gogledd Cymru, o ychydig bleidleisiau.

1.49pm: Y Democratiaid Rhyddfrydol wedi gwneud yn well na’r disgwyl, a hynny o sawl trwch blewyn mewn sawl rhestr rhanbarthol. Fe fyddwn nhw’n hapus gyda 5 sedd ar ôl y chwalfa yn eu pleidlais.

1.47pm: Rhestr y gogs yn llawn. Tri enw newydd.

1.46pm: Plaid Cymru wedi colli tair sedd ar draws Cymru o 150 o bleidleisiau, meddai AC newydd y blaid Llyr Hughes Griffiths.

1.43pm: Druan ar Nick Bourne.

1.34pm: Y sgôr terfynol – Llafur ar 30, y Ceidwadwyr ar 14, Plaid Cymru ar 11, y Democratiaid Rhyddfrydol ar 5.

1.33pm: Disgwyl y cyhoeddiad am restr rhanbarthol y gogledd. Disgwyl i’r Ceidwadwyr gael dwy sedd, Plaid Cymru un, a’r Dems Rhydd un.

Ychydig o siom i Blaid Cymru oedd wedi gobeithio am sedd rhanbarthol arall ar ôl colli Aberconwy.

1.32pm: Canlyniad De Clwyd:

1.31pm: Canlyniad Delyn:

1.28pm: Llafur yn cadw Delyn a De Clwyd.

1.27pm: Dau ganlyniad ar ôl.  Delyn a De Clwyd.

1.23pm: Canlyniad Alun a Glannau Dyfrdwy

1.22pm: Canlyniad Wrecsam:

1.18pm: Llafur yn cadw Alun a Glannau Dyfryndwy, a Wrecsam. Dim ond seddi saff Llafur ar ôl nawr.

1.07pm: Canlyniad Ynys Môn:

1.03pm: Sôn am Ieuan Wyn Jones… mae o wedi cadw ei sedd yn Ynys Môn.

1.02pm: Wedi noson, a bore, siomedig i Blaid Cymru, mae sawl un nawr yn trafod dyfodol yr arweinydd Ieuan Wyn Jones. Wrth drafod y mater ar Radio Cymru, dywedodd AC Arfon, Alun Ffred Jones, beth bynnag y camau nesaf, “nid wyf yn argymell cyri,” – gan gyfeirio at gyfarfod rhwng rhai ACau Plaid Cymru ychydig flynyddoedd yn ôl, oedd wedi cwrdd, mae’n debyg, i gael cyri – tra bod eraill yn honni mai cwrdd i geisio gwthio Ieuan Wyn Jones o’r arweinyddiaeth yr oedden nhw.

12.58pm: Mae David Cameron wedi llongyfarch arweinydd yr SNP, Alex Salmond, ar ei “fuddugoliaeth fawr”. A fydd o’n llongyfarch Carwyn Jones hefyd?

12.54pm: Canlyniad Aberconwy:

12.53pm: Y Ceidwadwyr yn cipio Aberconwy oddi ar Blaid Cymru.

12.52pm: Arweinydd newydd y Ceidwadwyr Cymreig… mae’r sion yn cynyddu am bwy fydd yn cystadlu – mae enw Darren Millar eisioes wedi ei grybwyll, ac mae’n debyg nad yw ymgeisydd Aberconwy wedi gwadu’r posibilrwydd o sefyll am arweinydd chwaith, gyda rhai eraill yn son am Andrew RT Davies. Ond un sydd wedi dweud na fydd yn sefyll yw’r AC David Melding – sy’n rhybuddio bod angen i’w blaid ei “chymryd hi’n araf a gwneud hyn yn iawn.”

12.50pm: Os yw Aberconwy yn mynd i’r Ceidwadwyr, dylai canlyniadau’r seddi eraill fod yn weddol hawdd i’w rhagweld.

Ynys Môn yn saff i Ieuan Wyn Jones, y gweddill i Lafur.

Yr unig gwestiwn ar ôl yw pwy fydd yn cael beth ar y rhestr rhanbarthol.

12.46pm: Richard Wyn Jones yn dweud y bydd y Blaid Lafur yn ei chael hi’n anodd llywodraethu ar 30 sedd.

Dweud fod angen ‘cwest’ ar Blaid Cymru, a fod angen gwneud hynny y tu allan i lywodreath.

12.44pm: Aberconwy – Ceidwadwyr yn gyntaf, Plaid Lafur yn ail, Plaid Cymru yn drydydd. Meddai ffynhonell o fewn y Blaid wrth Golwg 360.

12.43pm: Mae’r rhithfro wedi dechrau’r post-mortem ar Blaid Cymru yn barod.

12.41pm: Canlyniadau Caerdydd yn llawn ar wefan y cyngor fan hyn.

12.38pm: Yr AS Hywel Williams yn amddiffyn Ieuan Wyn Jones. “Rydyn ni i gyd yn gyfrifol,” meddai. “Mae o wedi cyflawni llawer ac mae ganddo lawer iawn i’w gyflawni eto dw i’n siwr.”

12.35pm: Yr Arglwydd Dafydd Elis-Thomas ddim yn fodlon dweud wrth S4C y byddai yn derbyn cynnig i fod yn Lywydd y Cynulliad unwaith eto.

12.34pm: Canlyniad Gorllewin Clwyd:

12.31pm: Y blog wedi mynd braidd yn rhy hir ac achosi problemau ar gyfrifiaduron rhai, felly rydw i wedi cwtogi ei gwt. Fe wna i geisio adfer y gweddill yn ddiweddarach.

12.25pm: Os ydi Llafur yn ennill Aberconwy gallai UKIP gael sedd ranbarthol, ebe Richard Wyn Jones ar S4C. Ond awgrymiadau cryf mai y Ceidwadwyr aiff a hi yn ein cyrraedd ni.

12.24pm: Canlyniad Arfon:

12.21pm: Canlyniad tebygol Aberconwy a canlyniad Gorllewin Clwyd yn golygu y byddai’r Blaid Lafur yn sownd ar 30 sedd, un yn fyr o fwyafrif.

12.20pm: Aberconwy wedi mynd i’r Ceidwadwyr mae’n debyg. Dwy sedd i Blaid Cymru ar y rhestr rhanbarthol yn debygol.

12.19pm: Alun Ffred Jones wedi cadw Arfon.

12.18pm: Darren Millar wedi ennill yng Ngorllewin Clwyd. Arweinydd newydd y Ceidwadwyr?

12.16pm: Mae’n debyg fod y Ceidwadwyr ar y blaen yn y pleidleisiau rhanbarthol yn Aberconwy. Plaid yn ail a Llafur yn drydydd.

12.14pm: Llafur ar y blaen yn Wrecsam a De Clwyd.

12.11pm: Y Ceidwadwyr wedi cipio Aberconwy a chadw Gorllewin Clwyd? Fe allai hynny olygu fod Llafur yn gaeth ar 30 sedd.

Guto Bebb yn dweud fod y Ceidwadwyr wedi gwneud yn dda yn y pleidleisiau post yn Aberconwy. Llafur ar y blaen yn y blychau pleidleisio?

12.08pm: Vaughan Roderick ar S4C yn dweud nad oedd Peter Black ei hun yn credu fod ganddo obaith caneri o ddychwelyd i restr rhanbarthol Gorllewin De Cymru. Dim ond ryw 50 pleidlais ynddi mae’n debyg.

12.06pm: Canlyniad Dyffryn Clwyd:

12.03pm: Canlyniad Dyffryn Clwyd – Ann Jones y Blaid Lafur yn cadw’r sedd.

12.01pm: Mae Ysgrifennydd Cymru, Cheryl Gillan, wedi bod yn talu teyrnged i gyn-arweinydd Ceidwadwyr Cymru, Nick Bourne, a gollodd ei sedd neithiwr.

“Roedd ei arweinyddiaeth, ei weledigaeth, a’i ddewrder yn ganolog i lwyddiant y blaid dros y blynyddoedd diwethaf,” meddai.

“Mae ein cyfeillgarwch yn bwysig i mi ac rydw i wedi mwynhau gweithio â Nick Bourne er mwyn symud y Blaid Geidwadol yn ei flaen yng Nghymru.”

Un cwestiwn diddorol yw pam na adawodd Nick Bourne y rhestr ranbarthol ac ymgeisio am sedd. e.e Sir Drefaldwyn? Mae’n awgrymu nad oedd ganddo hyder yng ngallu ei blaid ei hun.

11.51am: Mae Cynulliad Stormont Gogledd Iwerddon hefyd wedi dechrau cyfri’ heddiw. Fe fyddwn nhw’n cyhoeddi’r canlyniadau yfory.

11.48am: Roedd y Gwyrddion ac UKIP wedi gobeithio am seddi ar y rhestrau rhanbarthol yn y de, ond ddigwyddodd o ddim. Efallai fod yna obaith i UKIP yn y gogledd.

11.47am: Os nad oeddech chi’n gwrando, doedd yna ddim ryw lawer o archwaeth am ail glymblaid gyda Llafur ymysg gwleidyddion Plaid Cymru ddoe. Rhodri Glyn Thomas AC a Jonathan Edwards AS yn dweud nad oes gan y Blaid Lafur ddim i’w gynnig iddyn nhw.

11.46am: Mae Carwyn Jones, Prif Weinidog Cymru, yn bwriadu ceisio llywodraethu heb glymbleidio os ydyn nhw’n ennill 30 sedd.

11.44am: Andy Burnham o’r Blaid Lafur yn dweud wrth Sky News fod Llafur wedi elwa o chwalfa’r Democratiaid Rhyddfrydol yng Nghymru a Lloegr, ond fod eu pleidlais yn yr Alban wedi mynd i’r SNP.

11.42am: Y diweddaraf o’r gogledd yw bod Plaid Cymru yn debygol o gadw Ynys Môn, a’r Blaid Lafur yn debygol o gadw Alun a Glannau Dyfrdwy.

11.40am: Yn ogystal â holl ganlyniadau’r gogledd fe fydd canlyniadau’r refferendwm ar newid y system bleidleisio ar eich cyfer chi prynhawn yma.

Un awgrym diddorol gan sylwebwyr S4C neithiwr oedd bod y Democratiaid Rhyddfrydol wedi bod yn annoeth i gynnal refferendwm ar newid y system bleidleisio mor gynnar yn nhymor y Senedd. Fe ddylen nhw fod wedi disgwyl nes y diwedd, pan oedd pethau wedi gwella’n economaidd a phobol yn ragor parod i ganmol  eu penderfyniad i glymbleidio â’r Ceidwadwyr.

11.36am: Bydd Ieuan Wyn Jones yn siŵr o gael y bai am gwymp Plaid Cymru eleni, ond a yw hynny’n deg mewn gwirionedd? Efallai mai’r unig wahaniaeth o bwys rhwng yr etholiad eleni a 2007 oedd bod y Blaid Lafur yn amhoblogaidd bryd hynny, ond yn boblogaidd nawr.

Efallai bod ymgyrch Plaid Cymru yn ddi-flach – ond roedd hynny’n  wir am yr ymgyrch etholiadol yn ei gyfanrwydd.

Bydd pobol yn cymharu Plaid Cymru â’r SNP ond y gwirionedd yw bod yr Alban deg mlynedd ar y blaen i Gymru o ran datganoli. Mae’r SNP wedi cael y cyfle i lywodraethu ar eu pennau eu hunain a dangos eu bod nhw’n ddibynadwy. Efallai y bydd rhaid i Blaid Cymru ddisgwyl degawd arall, nes bod y Blaid Lafur yn amhoblogaidd unwaith eto, cyn cael yr un cyfle.

Beth ydych chi yn ei feddwl?

11.20am: Mae Carwyn Tywyn, cyn-ohebydd Cynulliad cylchgrawn Golwg, yn cadw llygad ar Ynys Môn:

“Does gen i ddim tystiolaeth o gwbl o’r cyfri, ond mae rhesymeg mathemategol yn awgrymmu bod yn rhaid ystyried Ynys Môn fel ‘sedd i’w gwylio’. (Llafur yn tynnu peth cefnogaeth oddi wrth IWJ gan adael y Ceidwadwyr i mewn o drwch blewyn). Bydd yn rhaid i IWJ pwyso’n helaeth ar ei record bersonol ers 1987.”

11.18am: Yn ôl Alan Cochrane o’r Telegraph, mae buddugoliaeth Alex Salmond yn yr Alban yn fwy rhyfeddol na buddugoliaeth Tony Blair yn etholiad 1997.

11.09am: Y Ceidwadwyr yn ‘ffyddiog’ yn Aberconwy. Plaid Cymru yn 3ydd?

11.08am: Gan Gyngor Gwynedd ar Twitter- Etholaeth Arfon: 43.38% wedi bwrw eu pleidlais.

11.07am: Mae Nick Clegg wedi cyfaddef fod ei blaid wedi dioddef ‘sawl ergyd drom’ dros nos, a’u bod nhw’n cael y bai am doriadau Llywodraeth San Steffan.

“Mae’r teuluoedd yn y rhannau yna o’r wlad yn cofio sut oedd pethau dan Thatcher ac yn ofni ein bod ni’n dychwelyd i’r un peth,” meddai.

“Rhaid i ni godi oddi ar yn llawr a bwrw ymlaen â’r gwaith.”

Dyma oedd perfformiad gwaethaf y blaid ers 30 mlynedd.

11.00am: Mae’r blog yma wedi bod yn mynd am 24 awr erbyn hyn. Os yw gogledd Cymru yn cyfri ar yr un cyflymder a Chaerdydd neithiwr, fe fyddwn ni yma am 24 awr arall.

10.58am: Os ydi Plaid Cymru yn colli Aberconwy fe fyddwn nhw wedi colli pedair sedd, gan syrthio o 15 sedd i 11. Wrth gwrs fe allen nhw adennill un sedd ar restr ranbarthol Gogledd Cymru.

Roedd geiriau chwyrn iawn gan Rhodri Glyn Thomas, Jonathan Edwards a Ron Davies ynglŷn ag ymgyrch Plaid Cymru dros nos, ac awgrymiadau fod Dafydd Wigley ac eraill yn anhapus.

Mae Ieuan Wyn Jones yn ffyddiog o gadw ei sedd heddiw. Ond a fydd yn cadw arweinyddiaeth y blaid?

10.52am: Si ar Twitter fod Nick Bourne, arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig, wedi deffro’n gynnar bore ma a darllen ei fod wedi colli ei sedd ar y safle rhyngweithio cymdeithasol.

10.48am: Diolch i amharodrwydd swyddogion adroddol Gogledd Cymru i gyfri ar y noson, y diogynnod, mae gennym ni ddiweddglo cyffrous i’r etholiad ar eich cyfer chi. Efallai y dylen nhw wneud hyn bob blwyddyn.

Mae disgwyl i Aberconwy fod yn agos iawn. Er bod sôn fod cefnogaeth y Ceidwadwyr yn drai, mae Llafur a Phlaid Cymru yn dal eu tir. Mae yna lawer o amser ac egni wedi ei fuddsoddi yn yr etholaeth gan y dair blaid.

Mae’r Ceidwadwyr angen swing o 4.1% i gipio. Mae Llafur angen swingo o 8.4% i’w chipio.

9.55am: Beth sydd angen i’r Blaid Lafur ei wneud yng Ngogledd Cymru heddiw er mwyn cyrraedd y 31 sedd hollbwysig a sicrhau mwyafrif yn y Cynulliad?

Mae ganddyn nhw 25 sedd hyd yn hyn.

Yn 2007 fe enillon nhw bump sedd yn rhanbarth gogledd Cymru. Doedd ganddyn nhw ddim ACau ar y rhestr rhanbarthol.

Felly, gan gymryd eu bod nhw’n cadw y seddi wnaethon nhw eu hennill yn 2007, mae angen iddyn nhw ennill un sedd arall o rywle.

Y targedau amlwg yw Gorllewin Clwyd ac Aberconwy. Mae’n mynd i fod yn dynn!

9.50am: Mae mathamategwyr Canol De Cymru wedi gwneud eu syms d’Hont-aidd a phenderfynu ar yr ACau fydd yn cynrychioli’r rhanbarth.

Mae yna ddau Geidwadwr, Andrew RT Davies a David Melding, un AC Plaid Cymru, Leanne Wood, ac un AC i’r Dems Rhydd, John Dixon.

Yn 2007 roedd gan Plaid Cymru AC arall ar y rhestr rhanbarthol, sef Chris Franks.

9.43am: Oes gan Lywodreath San Steffan fandad i lywodreathu dros yr Alban? Bydd gan y Ceidwadwyr a’r Dems Rhydd gyda’i gilydd lai nag 20 o’r 120 sedd yn y Senedd. Bydd plaid wleidyddol â mwyafrif yno sydd ddim yn bodoli y tu allan i’r wlad.

Mae Alex Salmond yn bwriadu cynnal refferendwm ar annibyniaeth yn 2014 a bydd y cwestiynau yma yn cael eu trafod hyd syrffed mae’n siwr.

9.25am: Oes unrhyw un wedi bod i fyny drwy’r nos ac yn bwriadu aros i fyny nes fod canlyniadau’r gogledd i mewn? Gadewch sylw isod. Rhaid cyfaddef mod i wedi cael hanner awr o gwsg wrth ddisgwyl canlyniadau Caerdydd!

9.06am: Mae’n debyg fod yr arbenigwyr gwleidyddol yn darogan 68 sedd i’r SNP, 38 i’r Blaid Lafur, 13 i’r Ceidwadwyr, chwech i’r Dems Rhydd, a tair i’r Gwyrddion. Un i’r ‘Lleill’.

Dyna fyddai canlyniad gwaethaf y Blaid Lafur yn yr Alban ers 1931.

9.02am: Y diweddaraf o’r Alban ydi fod yr SNP ar 47 a Llafur ar 20 sedd. Y Democratiaid Rhyddfrydol i lawr i ddwy sedd. Maen nhw’n parhau i gyfri felly fe allai pethau newid eto. Bydd Llafur yn debygol o ail-ennill rywfaint o’u seddi ar y rhestrau rhanbarthol.

8.57am: Peter Black yn synnu ac yn falch ei fod wedi cadw ei sedd ar restr rhanbarthol Gorllewin De Cymru.

8.53am: Rhanbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru wedi mynd i’r cyfeiriad arall yn llwyr – mae gan pob un o’r prif bleidiau gynrychiolaeth yno.

8.50am: Llafur wedi cymryd rheolaeth lwyr dros ranbarthau de Cymru. Mae’n fôr o goch. Dim ond Mynwy sy’n las o hyd.

8.48am: Ar hyn o bryd mae’r Blaid Lafur lan pedair sedd, y Ceidwadwyr wedi aros yn yr unfan, Plaid Cymru i lawr dwy sedd, y Dems Rhydd i lawr un sedd, ac un sedd annibynol (Blaenau Gwent) wedi mynd.

8.40am: Mae disgwyl canlyniad rhanbarth Canol De Cymru tua 9am. Dyna fydd y canlyniad olaf o ganolbarth a de Cymru ac wedyn fe allwn ni droi ein golygon tua’r gogledd.

8.34am: Canlyniad Canol Caerdydd:

8.31am: Canlyniad Gogledd Caerdydd:

8.29am: Bydd rhanbarth Gogledd Cymru yn ddechrau cyfri mewn ryw hanner awr. Mae disgwyl y canlyniadau cyntaf tua hanner dydd.

8.28am: Yn rhanbarth Dwyrain De Cymru, mae gan y Ceidwadwyr ddau AC, William Graham a Mohammad Asghar, a Plaid Cymru ddwy AC, Jocelyn Davies a Lindsay Whittle.

Mae’r Ceidwadwyr wedi ennill sedd ar 2007 a’r Dems Rhydd wedi colli un, sef sedd Veronica German.

8.26am: Fel y disgwyl, mae llwyddiant ei blaid yn Sir Drefaldwyn yn golygu fod arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig, Nick Bourne, wedi colli ei sedd rhanbarthol.

Mae dau AC Llafur, Joyce Watson a Rebecca Evans, un Dem Rhydd, William Powell, ac un AC Plaid Cymru, Simon Thomas, wedi eu hethol.

Yn 2007 roedd ddau AC Llafur, Alun Davies a Joyce Watson, un AC Plaid, Nerys Evans, ac un AC Ceidwadol, Nick Bourne.

8.21am: Yn rhanbarth Gorllewin De Cymru, mae’r Ceidwadwyr wedi cael dau AC, Plaid un, a’r Dems Rhydd un.

Sef (Ceidwadwyr) Suzy Davies, Byron Davies, (Plaid) Bethan Jenkins a (Dems Rhydd) Peter Black.

Yn 2007 roedd dau AC Plaid Cymru, un Ceidwadwr ac un Dem Rhydd.

Dr Dai Lloyd sy’n colli ei sedd. Mae’r ddwy AC Ceidwadwol yn newydd ar ôl i Alun Cairns adael am San Steffan.

8.15am: Y prif ddatblygiad wrth i’r blog gysgu yw bod Llafur wedi cipio Gogledd Caerdydd o’r Ceidwadwyr a Chanol Caerdydd o’r Democratiaid Rhyddfrydol.

Julie Morgan, gwraig y cyn-Brif Weinidog Rhodri Morgan, yw AC newydd y sedd gyntaf a Jenny Rathbone sydd wedi bachu’r ail.

8.11am: Canlyniad Gorllewin Caerdydd:

8.10am: Canlyniad De Caerdydd a Phenarth:

5.35am: Bydd y blog yma yn cael hoe o’r diweddaru cyson nawr er mwyn paratoi ar gyfer y canlyniadau yfory. Fe fydd diweddariad am seddi Caerdydd, gan gynnwys seddi agos Canol a Gogledd Caerdydd, yn yr oriau nesaf.

Hyd yn hyn mae wedi bod yn noson dda i’r Blaid Lafur, a noson weddol dda i’r Ceidwadwyr sydd wedi cipio Sir Drefaldwyn a chadw Gorllewin Caerfyrddin a De Penfro. Ond mae wedi bod yn noson ddrwg i Blaid Cymru sydd wedi colli Llanelli, a noson ddrwg iawn i’r Democratiaid Rhyddfrydol sydd wedi colli Sir Drefaldwyn a gweld cwymp sylweddol yn eu pleidlais yn y de. Mae hynny’n debygol o olygu y byddwn nhw’n colli seddi ar y rhestrau.

5.24am: Mae’n debyg fod Canol Caerdydd yn parhau yn agos, ond mae gan Llafur fwyafrif clir yng Nghorllewin y brifddinas, sef hen sedd Rhodri Morgan.

5.17am: Carwyn Jones yn fwy hyderus am fwyafrif i’r Blaid Lafur nag yr oedd ychydig oriau yn ôl, meddai.

5.16am: Canlyniad Gŵyr:

5.15am: Edwina Hart Llafur yn cadw Penrhyn Gŵyr.

5.14am: Canlyniad Bro Morgannwg:

5.13am: Canlyniad Preseli Penfro:

5.10am: Llafur yn cadw Bro Morgannwg.

5.08am: Canlyniad Mynwy:

5.06am: Mae Alex Salmond wedi bod yn siarad â Sky News am fuddugoliaeth amlwg yr SNP yn yr Alban. Dywedodd fod y bai ar Ed Miliband am broblemau Llafur, a bod y blaid ar y blaen yn y polau piniwn cyn i arweinydd Llafur ymweld â’r Alban.

5.03am: Canlyniad Torfaen:

5.02am: Os ydi Jonathan Morgan yn cadw ei sedd yng Ngogledd Caerdydd fe fydd yn un o’r ffefrynnau i olynu Nick Bourne yn arweinydd y Ceidwadwyr.

5.01am: Vaughan Roderick yn rhagweld 32 o seddi i’r Blaid Lafur, Richard Wyn Jones yn rhagweld 30 sedd.

5am: Canlyniad y Rhondda:

4.55am: Canlyniad Dwyfor Meirionydd:

4.54am: Canlyniad Pen-y-bont ar Ogwr:

4.52am: Carwyn Jones, Prif Weinidog Cymru, wedi ei ail-ethol ym Mhen-y-bont ar Ogwr.

4.51am: Mae Alex Salmond, arweinydd yr SNP yn yr Alban, wedi dweud ei fod yn noson “hanesyddol” i’w blaid. Maen nhw wedi cipio sawl sedd oddi ar y Blaid Lafur.

4.50pm: Canlyniad Gorllewin Abertawe:

4.49am: Helen Mary Jones yn dweud fod Llafur “wedi llwyddo i droi’r etholiad yn refferendwm ar beth mae’r Ceidwadwyr yn ei wneud yn San Steffan”.

“Mae’n siomedig i ni,” meddai, “Rhaid i ni ddysgu gwersi yn lleol ac yn genedlaethol.”

4.46am: Buddugoliaeth mawr i’r Ceidwadwyr yng Ngorllewin Caerfyrddin a De Penfro – ond efallai y bydd angen arweinydd newydd ar y blaid.

4.45am: Canlyniad Gorllewin Caerfyrddin a De Penfro

4.45am: Canlyniad Caerffili

4.43am: Gambl Nerys Evans o adael y rhestr rhanbarthol wedi methu, felly.

4.42am: Canlyniad Gorllewin Caerfyrddin a De Penfro – Angela Burns y Ceidwadwyr yn cadw’r sedd! Christine Gwyther Llafur yn ail a Nerys Evans Plaid Cymru yn drydydd.

4.38am: Y Ceidwadwyr wedi cadw gafael ar sedd De Penfro? Mae hynny’n awgrymu y bydd arweinydd y blaid, Nick Bourne, yn colli ei sedd ar y rhestr rhanbarthol.

4.36am: Llafur yn cadw y Rhondda.

4.35am: Yr Arglwydd Dafydd Elis-Thomas yn cadw sedd Dwyfor Meirionydd.

4.34am: 51% wedi pleidleisio yn Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr – yr uchaf hyd yma. Rhodri Glyn Thomas wedi colli 9% o’i bleidlais.

4.33am: Llafur yn cadw Caerffili. 12,521 pleidlais i 7,597 Ron Davies Plaid Cymru.

4.31am: Canlyniad Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr:

4.30am: Rhodri Glyn Thomas yn canmol gweithwyr y cyngor am aros i fyny trwy’r nos yn cyfri tra bod gweithwyr y gogledd yn diogi yn eu gwlau.

4.29am: Canlyniad Sir Gaerfyrddin – Rhodri Glyn Thomas, o Blaid Cymru, yn cadw’r sedd gyda 12,501 pleidlais.

4.26am: Disgwyl i Vaughan Gething ennill De Caerdydd a Phenarth yn gyfforddus – gan gadw’r sedd i’r blaid am y pedwerydd tro ers 1999, a chymryd yr awennau gan Lorraine Barrett, sy’n sefyll i lawr eleni. AC cyntaf Llafur o leafrif ethnig.

4.23am: Rhodri Glyn Thomas yn edrych yn hapus iawn wrth gael gwybod canlyniad Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr.

4.21am: Canlyniad Ogwr

4.20am: Matt Withers o’r Western Mail yn cyhuddo swyddog adroddol Ogwr o ‘ymosodiad ofnadwy ar yr iaith Gymraeg’.

4.18am: Roedd Lembit Opik, cyn AS Sir Drefaldwyn, i fod i gymryd rhan yn rhaglen etholiadol y BBC. Ond methodd a chyraedd ar ôl i’w gar gael pynjar. Dywedodd fod hyn yn drosiad am beth oedd wedi digwydd i’w blaid heno.

4.17am: Dal i ddisgywl cyhoeddiadau o etholaethau Caerdydd. Llafur yn edrych yn debyg o gipio’r sedd gan y Ceidwadwyr yng Ngogledd Caerdydd, ond yng Nghanol Caerdydd, mae’n debyg mai rhwybeth tebyg i Llanelli fydd hi – ond rhwng y Dems Rhyd a Llafur y tro hwn – gyda’r pentyrau yn edrych yn hynnod debyg.

4.14am: Yn ôl i’r digwyddiadau hanesyddol yn yr Alban, mae arweinydd y Blaid Lafur, Iain Gray, wedi cyfaddef eu bod nhw’n “ganlyniadau drwg iawn”.

Mae seddi ‘saff’ Llafur yn syrthio fel dominos yno. Mae Alex Salmond, arweinydd yr SNP, newydd gael ei ail-ethol.

4.13am: Canlyniadau Brycheiniog a Sir Faesyfed:

4.12am: Kirsty William, arweinydd y Dems Rhydd, wedi cadw sedd Brycheiniog a Sir Faesyfed.

4.10am: Glasgow Anniesland yn yr Alban yn ail gyfri ar ôl i’r SNP fynd ar y blaen o un pleidlais yn unig.

4.09am: Y Ceidwadwyr yn pryderu am Ogledd Caerdydd. Llafur yn ffyddiog yng Nghanol Caerdydd hefyd.

4.04am: Canlyniad Dwyrain Abertawe:

4.03am: Canlyniad Castell-nedd:

4.02am: Canlyniad Gorllewin Casnewydd:

4.01am: Llafur yn cadw dwyrain Abertawe

3.59am: Llafur wedi cadw Castell-nedd

3.56am: Elin Jones yn dweud fod Plaid wedi ail-ennill hyder pobol Ceredigion ar ôl yr Etholiad Cyffredinol y llynedd.

3.54am: Canlyniad Ceredigion:

3.50am: Elin Jones Plaid Cymru yn cadw Ceredigion. 12, 020 i 10,243 Elizabeth Evans y Democratiaid Rhyddfrydol. Llai o fwyafrif nag yn 2007.

3.49am: Rosemary Butler o’r Blaid Lafur wedi ei hail-ethol yng Ngorllewin Casnewydd.

3.46am: Canlyniad Pontypridd:

3.44am: Canlyniad Aberafan:

3.43am: Vaughan Roderick ar S4C yn meddwl fod y Democratiaid Rhyddfrydol wedi colli eu sedd rhestr yn Nwyrain De Cymru. Plaid Cymru yn cymryd eu lle?

3.41am: Mae disgwyl y bydd Ceredigion yn cyhoeddi cyn bo hir.

3.40am: Dwyrain Casnewydd – Llafur yn cadw’r sedd. Un o dargedi’r Democratiaid Rhyddfrydol, ond wedi dod yn drydydd.

3.36am: Helen Mary Jones wedi dweud y bydd Plaid Cymru yn ôl yn Llanelli – ond efallai nad hi fydd yr ymgeisydd…

3.34am: Canlyniad Cwm Cynon:

3.32am: Helen Mary Jones, yn ei haraith wedi’r canlyniad, yn dweud bod Plaid Cymru wedi gorfod “nofio yn erbyn y lli” yn Llanelli – wrth gyfeirio at ymgyrch Llafur yn yr etholaeth. Llawer yn teimlo bod y bleidlais i Sian Caiach wedi bod yn ergyd fawr iddyn nhw hefyd.

3.30am: Buddugoliaeth fawr i’r Ceidwadwyr yn Sir Drefaldwyn:

3.29am: Llafur wedi cadw Cwm Cynon.

3.28am: Y Ceidwadwyr wedi cipio Sir Drefaldwyn. 10,026 i 7,702 i’r Dems Rhydd.

3.24am: Y llifdorau wedi agor nawr – Maldwyn ar y ffordd i ni.

3.18am: Canlyniad Merthyr Tudful:

3.16am: Ai Sian Caiach oedd y gwahaniaeth eleni? Roedd hi’n arfer bod yn aelod o Blaid Cymru.

Helen Mary Jones yn dweud eu bod nhw wedi “nofio yn erbyn y llanw”.

Siambr y Cynulliad

Ifan Morgan Jones, Prif Is-olygydd Golwg 360, sy’n edrych ymlaen at Etholiadau’r Cynulliad yfory…

Gaiff Etholiad y Cynulliad rywfaint o sylw nawr? Rhwng tywydd braf gwyliau’r Pasg, y briodas frenhinol, a marwolaeth Osama bin Laden mi fyddai’n deg dweud bod yr etholiad wedi bod yn hedfan ‘dan y radar’. A dweud y gwir mae’n dipyn o sioc cael ein hunain llai na 24 awr cyn i’r blychau pleidleisio agor, gan deimlo nad ydi’r ymgyrch wedi dechrau’n iawn eto.

Serch hynny roedd arwyddion ddoe a heddiw fod pethau’n dechrau poethi, ac efallai wedi gorboethi a throi braidd yn gas. Honiadau o gymryd arwyddion yng Nghaerffili, honiadau o enllib ar daflenni yn Aberconwy, a nawr mae un o swyddfeydd Plaid Cymru wedi ei fandaleiddio. Efallai mai’r holl ymgyrchu yn y tywydd poeth sydd wedi mynd i’w pennau nhw, neu’r rhwystredigaeth o gnocio ar ddrysau a chanfod fod pawb ar eu gwyliau (sori Elin, o’n i yn Ffrainc).

Yr eironi ydi y gallai mwy o bobol bleidleisio yn yr etholiad yma nag erioed o’r blaen, a hynny oherwydd y bydd talp ychwanegol yn cymryd rhan yn y refferendwm ar y system bleidlais amgen. Mae hynny yn debygol o olygu y bydd lot o bobol sydd yn pleidleisio yn yr Etholiad Cyffredinol ond ddim yn Etholiadau’r Cynulliad yn taro pleidlais y tro yma. Ar ben hynny mae wedi bod yn ymgyrch ‘Brydeinig’ ar y cyfan – sylw mawr i’r toriadau yn San Steffan, dim cymaint i unrhyw beth sydd wedi bod yn mynd ymlaen ym Mae Caerdydd. Gallai hynny fod yn newyddion drwg i Blaid Cymru, ac yn dda i’r Ceidwadwyr.

Cysgod yr Enfys

Mae’r polau piniwn diweddaraf, a’r bwcis, bellach yn awgrymu na fydd y Blaid Lafur yn sicrhau mwyafrif. Mae hynny’n golygu y bydd rhaid i Blaid Cymru ystyried unwaith eto a yw eisiau mynd i glymblaid enfys â’r pleidiau eraill. Ond mae yna un blaid arall allai wneud y penderfyniad yn haws – UKIP.

Un peth sydd heb ei drafod yn helaeth ond wedi ei grybwyll yn sgil pôl piniwn diweddaraf YouGov ydi y gallai UKIP ennill sedd ar y rhestr ranbarthol yfory. Hyd yma’r Gwyrddion yw’r blaid fach sydd wedi denu y rhan fwyaf o’r sylw, gan obeithio sicrhau eu Haelod Cynulliad cyntaf ym Mae Caerdydd.

Mae hynny’n annhebygol o effeithio ar allu’r gwrthbleidiau i ffurfio clymblaid enfys – mae’r Gwyrddion yn blaid digon parchus ac eisoes wedi dod i gytundeb â’r SNP yn yr Alban. Ond a fyddai’r enfys yn fodlon cynnwys aelod o UKIP? Byddai nifer o aelodau Plaid Cymru yn gallu stumogi’r Ceidwadwyr, ond ddim UKIP. Pe bai pethau’n dynn fe allai’r un aelod UKIP yna olygu’r gwahaniaeth rhwng pot o aur a chawod o law i’r enfys.

Mae digon o gwestiynau i’w hateb. Byddwn ni’n cynnal blog byw arall o nos yfory ymlaen, gyda’r holl newyddion o’r cyfri a’r canlyniadau, felly gobeithio wnewch chi ymuno â ni bryd hynny…

Fis diwethaf, dadleuodd Cai Larsen, awdur Blogmenai, y dylai Plaid Cymru fynd yn ôl i glymblaid â’r Blaid Lafur ar ôl Etholiadau’r Cynulliad. Dyma Alwyn ap Huw, awdur blog Hen Rech Flin, yn rhoi’r safbwynt arall…

Rwy’n casáu ‘r Blaid Lafur. Mae bron y cyfan o broblemau cyfoes Cymru yn deillio o dra-arglwyddiaeth Llafur ar Gymru ers cyfnod ym mhell cyn cyfnod Datganoli. Ac mae diffygion datganoli yn deillio o’r ffaith bod y gyfundrefn datganoli sydd yn bod yng Nghymru yn un a grëwyd i ymateb i anghenion y Blaid Lafur yn hytrach nac anghenion Cymru

Os yw’r ffigyrau yn caniatáu, yn ddi-os, mi fyddai’n well gennyf i weld Plaid Cymru mewn Clymblaid Enfys, gwrth Lafur.

Os mae’r unig ddewis i etholwyr Cymru yw Llafur, Llafur a Phlaid neu Lafur a Rhyddfrydwyr Democrataidd, be di pwrpas etholiad? Mae’r Blaid Lafur am arwain y sioe am fyth bythoedd  Amen!

Waeth beidio gwastraffu arian ar etholiad, gwaeth derbyn unbennaeth Llafur, gwrth Gymreig, ar Gymru hyd Sul y Pys!

Mae’r Blaid Lafur wedi tra-arglwyddiaethu dros wleidyddiaeth Cymru am yn agos i ganrif, ac mae rheolaeth un blaid am gyhyd yn ddrwg i ddemocratiaeth, mae angen dewis amgen.

Ar hyn o bryd yr Enfys yw’r unig ddewis amgen!

Byddai cyfnod allan o lywodraeth yn llesol i Lafur, ac yn caniatáu iddi edrych eto ar beth yw ei nod gwleidyddol a chaniatáu iddi ail gysylltu â’r Gymru gyfoes.

Yr unig beth sydd yn rhwystro Clymblaid Enfys a all greu dewis lywodraeth, iachus, i etholwyr Cymru yw bod ambell aelod o’r Blaid yn rhoi lles Sosialaeth o falen lles Cymru! Yn rhoi Llafur o flaen Cymru, i bob pwrpas.

Y peth mwyaf hurt am ymwrthod â’r enfys, yw’r ffaith bod y tair gwrthblaid wedi bod mewn enfys o’r blaen. Yn ystod cyfnod Llywodraeth Leiafrifol Llafur, yr Enfys gafodd wared ag Alun Michael fel yr Ysgrifennydd Cyntaf.

Rhwng 2003 a 2007, trechwyd y Llywodraeth Llafur yn aml gan Wrthblaid Enfys o Bleidwyr, Ceidwadwyr a Rhyddfrydwyr ar sawl achlysur!

Oes all wrthblaid enfys wneud hynny, pam ddim Llywodraeth Enfys?

Llwyddodd y Ceidwadwyr i gipio’r sedd hon yn yr Etholiad Cyffredinol y llynedd. A fydd y Democratiaid Rhyddfrydol yn gallu eu dal nhw yn ôl eleni?

Yr Etholaeth

Mae’r Dems Rhydd wedi eu hethol i’r Cynulliad dair gwaith yn olynol yn Sir Drefaldwyn, a hynny o fwyafrif cyfforddus bob tro.

Ond eleni mae’r Aelod Cynulliad sydd wedi cynrychioli’r blaid ers 1999, Mick Bates, yn sefyll i lawr – misoedd wedi iddo gael ei ddiarddel gan ei blaid ar ôl ymosodiad meddwol ar barafeddygon.

Mae’r Dems Rhydd yn gobeithio y gall yr ymgeisydd newydd, Wyn Williams, gadw’r sedd iddyn nhw, tra bod y Ceidwadwyr yn ceisio elwa ar y newid er mwyn cipio’r sedd gyda’u hymgeisydd, Russell George – flwyddyn union wedi iddyn nhw ddisodli Lembit Opik, a chipio’r sedd yn etholiad San Steffan.

Bryd hynny roedd Cleggmania yn ei anterth, ond mae’r polau piniwn diweddaraf yn dangos cynnydd yng nghefnogaeth y Ceidwadwyr yng Nghymru, tra bod y Dems Rhydd wedi syrthio yn y polau piniwn ers ymuno â chlymblaid San Steffan.

Mae’n etholaeth eang a gwledig, gyda’r trefi mwyaf yn ymestyn o Fachynlleth yn y gorllewin, i drefi’r Trallwng a’r Drenewydd yn agosach at y ffin â Lloegr.

Un o’r pynciau llosg yn yr etholaeth yw cynlluniau’r grid cenedlaethol i godi peilonau a gorsaf drydan fydd yn croesi i ffermydd gwynt yng Ngheredigion.

Mae’r cynlluniau yn wynebu gwrthwynebiad mawr yn lleol, gan ddod a 1,500 o bobol at ei gilydd yr wythnos diwethaf mewn cyfarfod cyhoeddus ar y mater.

Mae’r cynlluniau wedi creu peth drwg deimlad at y Cynulliad hefyd, gydag arwyddion mawr wedi eu gosod yn lleol gyda’r geiriau ‘Welsh Assembly, we’re not mugs, no to pilons, no to hubs’.

Mae’n fater sydd hefyd wedi datgelu peth gwahaniaeth barn rhwng y ddau brif ymgeisydd – y Ceidwadwyr yn chwyrn yn erbyn y syniad ond y Democratiaid Rhyddfrydol yn cefnogi datblygu egni adnewyddadwy.

Wyn Williams – Democratiaid Rhyddfrydol

Dydi Wyn Williams ddim yn amau gallu’r un o’r pedwar ymgeisydd i fynd â hi yn Sir Drefaldwyn eleni.

“Mae tri ymgeisydd da iawn yn fy erbyn i eleni,” meddai wrth Golwg 360.

Mae ymgeisydd y Democratiaid Rhyddfrydol hefyd yn cefnogi ei fod wedi gorfod dechrau â llechen lân i’r Dems Rhydd, ac fel newydd ddyfodiad i wleidyddiaeth.

“Dyma’r tro cyntaf i fi sefyll yn ymgeisydd,” meddai, “dw i ’di dod o du allan i wleidyddiaeth, heb fod yn gynghorydd na dim cyn hyn.”

Mae Wyn Williams yn credu mai dyma un o’i gryfderau fel ymgeisydd, a bod ei gefndir ym myd busnes a ffermio yn golygu ei fod yn gwybod beth sydd ar feddyliau’r bobol.

Nod ei slogan – ‘Win with Wyn Williams’ – yw mai buddugoliaeth i’r sir gyfan, nid y Democratiaid Rhyddfrydol yn unig, fyddai ei ethol.

Er gwaethaf amhoblogrwydd Nick Clegg yn genedlaethol, mynnodd Wyn Williams fod ei ymweliad â Sir Drefaldwyn wedi bod yn hwb i’w ymgyrch.

“Mae’n dipyn o hwb bod rhywun mor uchel i fyny yn San Steffan yn fodlon dod i wrando ar faterion lleol,” meddai Wyn Williams.

“Mae’n dangos fod gyda fe ddiddordeb,” meddai, “sy’n gysur i’r bobol rydyn ni’n cyfarfod ar stepen y drws sy’n poeni nad oes diddordeb gan wleidyddion yng nghefn gwlad.”

Mae Wyn Williams yn cyfaddef, fodd bynnag, y bydd hi’n anodd ar y Democratiaid Rhyddfrydol eleni.

Dywedodd fod canlyniad etholiad San Steffan wedi bod yn dipyn o ergyd i’r Dems Rhydd yn Sir Drefaldwyn yn 2010.

“Y toriadau sydd wedi effeithio arnom ni fwyaf,” meddai, “er bod rhaid eu cael nhw.”

Mae’n cyfaddef hefyd nad yw ei ymgyrch wedi llwyddo i ddenu nifer fawr  o bleidleiswyr Llafur i’w gefnogi hyd yn hyn.

“R’yn ni jyst yn gorfod derbyn sylwadau rhai,” meddai.

“Dw i yn disgwyl iddi fod yn agos, achos roedd e’n agos o’r blaen, cyn yr etholiad diwethaf,” meddai.

Ychwanegodd fod y canlyniad 2010 wedi bod yn “dipyn o siom” i’r blaid.

“Unwaith o’r blaen mewn can mlynedd ry’n ni wedi colli’r sedd yn San Steffan,” meddai, “ond rhaid i ni barchu’r gŵr a enillodd am ei fod yn ymgyrchydd cryf iawn.”

Ond mae’n dweud mai materion lleol fydd yn bwysig i etholwyr ar ddiwedd y dydd. “Rydyn ni yng Nghymru, ac etholiad Cymru yw hon.”

Mae mater y ffermydd gwynt yn yr ardal yn un sydd wedi codi ei ben yn aml iddo.

“Dydw i ddim yn erbyn ffermydd gwynt,” meddai, gan gadarnhau nad yw’n ymadael yn llwyr â galwadau ei ragflaenydd, Mick Bates, am fwy o fuddsoddi mewn ynni gwyrdd, “ond dydw i ddim eisiau bod y cyfan yn dod i Sir Drefaldwyn.

“Rydyn ni o blaid gwynt fel egni,” meddai wedyn, “ond rhaid iddo fod yn rhan o ddatblygiad ynni gwyrdd ehangach.”

Mae Wyn Williams yn disgwyl iddi fod yn agos ar 5 Mai, a hynny rhwng y Dems Rhydd a’r Ceidwadwyr. “Ond dw i yn hyderus.”

Russell George – Ceidwadwyr

Dyma’r tro cynaf i Rusell George sefyll etholiad cenedlaethol ar ran y Ceidwadwyr, er ei fod yn gynghorydd sir ers tair blynedd bellach.

Mae’n credu mai dyma un o’r prif wahaniaethau rhyngddo ef ac Wyn Williams.

“Mae gen i lawer mwy o brofiad nag ymgeisydd y Dems Rhydd, wedi tair blynedd ar y Cyngor Sir, ac mae gen i hefyd brofiad o redeg busnes.”

Er hynny, mae’n cytuno mai “brwydr agos iawn fydd hi rhwng y Ceidwadwyr a’r Dems Rhydd” – gan awgrymu fod gan y Ceidwadwyr beth ffordd i fynd cyn bod yn hyderus o gipio’r sedd.

Mae Russell George yn dweud bod “swing anferthol” i’r Ceidwadwyr y llynedd, pan enillodd Glyn Davies y sedd yn San Steffan, wedi bod yn galonogol iawn i’w blaid yn yr etholaeth.

“Mae’r shift o’r Dems Rhydd at y Ceidwadwyr yn yr etholaeth wedi bod yn amlwg ers blynyddoedd bellach,” meddai, “ac mae hynny wedi ei adlewyrchu  ar y cyngor sir.”

Mae e hefyd yn credu y bydd ei safiad pendant yn erbyn y ffermydd gwynt a bwriad y grid cenedlaethol i godi gorsaf drydan yn yr etholaeth yn ennyn cefnogaeth yn lleol.

“Dydyn nhw jest ddim yn ymarferol,” meddai, “dwi’n llwyr yn erbyn y cynlluniau i godi ffermydd gwynt.”

Ychwanegodd ei fod yn credu y bydd amseru’r refferendwm ar y system Bleidlais Amgen hefyd o fudd i’r Ceidwadwyr.

“Bydd y bleidlais AV yn helpu’n hymgyrch ni eleni,” meddai Russell George, “gan nad yw llawer iawn o’n pleidleiswyr ni yn mynd allan i bleidleisio yn etholiadau’r cynulliad fel arfer.”

Mae e’n credu y bydd hyn yn help i’r blaid Geidwadol ar draws Cymru gyfan eleni, “ac yn Sir Drefaldwyn, gobeithio.”

Canlyniadau Etholiad 2007

Ymgeiswyr Sir Drefaldwyn, Etholiad 2011

Nick Bourne - Ceidwadwyr
Nick Bourne, arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig, sy’n dadlau dros roi llais newydd i Gymru…

Nawr, yn fwy nag erioed – mae angen llais newydd ar Gymru. Ein gwlad ni yw’r dlotaf yn y Deyrnas Unedig, mae rhestrau aros y GIG yn cael eu hanwybyddu’n rheolaidd, ac mae perfformiad ein plant mewn darllen, gwyddoniaeth a mathemateg yn waeth nag yn Latfia, Estonia a Slofenia. Dyna beth sydd gyda ni i’w ddangos ar ôl 12 mlynedd o reolaeth gan Lafur yma, ac mae’r Ceidwadwyr Cymreig eisiau rhoi terfyn ar hyn.

Mae gyda ni’r bobol, y polisiau a’r ymroddiad i newid y wlad, ac ein rhoi ni yn ôl ar y llwybr cywir. Fe fydden ni’n cael gwared ar drethi busnes i bob busnes bach, a’u galluogi i fuddsoddi mewn staff a datblygu. Fe fydden ni’n creu Cyngor Partneriaeth Busnes newydd, ac yn datblygu’r strategaeth gweithgynhyrchu sydd wedi cael ei haddo ond byth wedi cael ei gyflawni gan Lafur. Gan ein bod ni’n cydnabod bod rhai cymunedau yng Nghymru angen mwy o help nag eraill i feithrin eu heconomiau, fe fydden yn cyflwyno nifer o Ardaloedd Menter ar draws y wlad. Dyma beth sydd ei angen i roi’r hwb angenrheidiol i’n heconomi ni.

Yn lle torri cyllideb y GIG o £1 biliwn dros y dair blynedd nesaf – fel y byddai Llafur yn gwneud – rydyn ni wedi ymroi i’w ddiogeli, law yn llaw â’r raddfa chwyddiant. Ni, felly, yw’r unig blaid yng Nghymru sydd wedi ymroi i gael gwared ar wastraff a buddsoddi mewn iechyd. Fe fydden ni’n creu Cronfa Cyffuriau Canser, buddsoddi mewn gwasanaethau a hospis i ddioddefwyr strôc, datblygu Cynllun Canser Cenedlaethol, a phenodi Dirprwy Weinidog dros Iechyd Cyhoeddus – a fyddai’n canolbwyntio ar or-dewdra ac ysmygu.

I roi gwell dechreuad i’n plant mewn bywyd, fe fydden yn rhoi mwy o gyfrifoldeb i athrawon, rhieni a llywodraethwyr. Trwy ariannu ysgolion yn uniongyrchol o’r Cynulliad, fe fyddem yn torri £102 miliwn mewn tâp coch a biwrocratiaeth bob blwyddyn, a rhoi’r cyfle i’r bobol sy’n nabod eu hysgolion orau i wneud penderfyniadau yn eu cylch. Fe fydden ni’n cau’r bwlch canlyniadau rhyngom ni ac ysgolion Lloegr, ac fe fydden ni yn gyrru ein plant yn eu blaen, i’w helpu i lwyddo.

Nawr, yn fwy nag erioed – mae angen llais newydd ar Gymru. Gall Ceidwadwyr Cymru roi’r llais hwnnw.

Dinbych-y-Pysgod
Catrin Haf Jones sy’n cymryd cipolwg ar y prif seddi i’w gwylio ar 5 Mai. Nesaf mae De Penfro a Gorllewin Caerfyrddin, lle mae’r canfasio tactegol yn dwyshau mewn etholaeth lle mae’r gystadleuaeth yn dyn rhwng y prif bleidiau…

De Penfro a Gorllewin Caerfyrddin

Yr Etholaeth

Roedd hi’n sedd i Lafur am wyth mlynedd ond, yn 2007, llwyddodd y Ceidwadwyr i’w chipio o dan drwyn Llafur, gyda llai na chan pleidlais o fwyafrif. Fe wnaethon nhw ei hennill yn fwy cyfforddus yn Etholiad San Steffan yn 2010.

Nodwedd fawr yr etholiad yn 2007 oedd bod y tair plaid gynta’ – y Ceidwadwyr, Llafur a Phlaid Cymru – o fewn 250 o bleidleisiau i’w gilydd.

Mae dau o wynebau amlwg 2007 wedi dychwelyd ar gyfer etholiad 2011: bydd Angela Burns yn ceisio amddiffyn y sedd i’r Ceidwadwyr, a Christine Gwyther, yr aelod Cynulliad rhwng 1999 a 2007, yn ceisio ei hennill yn ôl i Lafur.

John Dixon, cyn-gadeirydd a chyn-aelod Plaid Cymru, a ddaeth yn drydydd bryd hynny. Mae ef bellach wedi gadael Plaid Cymru, yn nodi pryderon am “gyfeiriad y blaid”, ac mae’r AC rhanbarthol, Nerys Evans, wedi cymryd y  gambl o roi’r gorau i honno er mwyn sefyll yn yr etholaeth.

Mae’r etholaeth yn ymestyn o dref Caerfyrddin, lle mae Plaid Cymru’n gymharol gryf, i’r de at drefi gwyliau Dinbych y Pysgod, Saundersfoot a thref ddiwydiannol Doc Penfro. Roedd y rheiny’n arfer bod yn rhan o hen etholaeth Penfro a fu’n gadarnle i’r Ceidwadwyr yn San Steffan, gyda her achlysurol gan Lafur.

Mae’n etholaeth wledig, lle mae twristiaeth yn chwarae rhan bwysig yn ardaloedd arfordirol y de, tra bod bwriad y Llywodraeth i gau gorsaf gwylwyr y glannau de’r sir wedi bod yn bwnc llosg yn ddiweddar.

Christine Gwyther – Llafur

Mae Christine Gwyther wedi mwynhau cefnogaeth selog o ryw wyth mil a hanner o bleidleisiau ym mhob etholiad Cynulliad yn Ne Penfro a Gorllewin Caerfyrddin ers 1999.

Ond mewn etholaeth lle mae’r prif ymgeiswyr o fewn ychydig gannoedd i’w gilydd bob tro, mae angen cefnogaeth mwy na’r selogion i ennill – fel y gwelodd Llafur yn 2007.

Eleni, mae ymgeisydd Llafur yn ffyddiog fod poblogrwydd arweinydd Llafur yng Nghymru, Carwyn Jones, yn mynd i ddenu’r gefnogaeth ychwanegol sydd ei angen arni i ail-gipio sedd De Penfro a Gorllewin Caerfyrddin.

“Mae pobol eisiau gweld Carwyn Jones fel Prif Weinidog, ac maen nhw eisiau gweld tîm cryf tu ôl iddo.”

Neges debyg sydd i’w glywed gan nifer o aelodau Llafur dros y misoedd diwethaf – sy’n dweud bod y blaid wedi cael adfywiad ers ethol arweinwyr newydd yn y Cynulliad ac yn San Steffan.

Mae Christine Gwyther, a groesawodd yr arweinydd Prydeinig, Ed Miliband, i’w hetholaeth yr wythnos diwethaf, yn dweud ei bod hi’n anochel fod materion Prydeinig yn mynd i fframio’r ymgyrch ar gyfer etholiad y Cynulliad.

“Mae pobol eisiau Llywodraeth yn y Cynulliad fydd yn meddalu ergyd y toriadau gan San Steffan,” meddai, gan gyfeirio at yr hyn mae’n ei alw’n “anniddigrwydd lleol” ynglŷn â phris tanwydd a’r cynnydd mewn treth ar werth.

Un o’i chryfderau fel ymgeisydd, medd Christine Gwyther, yw’r ffaith ei bod hi’n nabod yr ardal yn dda, wedi ei geni a’i magu yn Noc Penfro, a’i bod hi wedi cynrychioli’r sedd yn y gorffennol.

Bydd llawer yn cofio Christine Gwyther am y cyfnod byr ac anodd y bu’n Weinidog Amaeth llysieuol, ond mae’r cyn-AC yn dweud bod ei record lleol hi’n llawer hwy na hynny. “Fe wnes i ddelifro dros yr ardal,” meddai, wrth drafod ei chyfnod yn y Cynulliad.

Y tro hwn, mae Christine Gwyther yn “canolbwyntio ar swyddi,” meddai, “polisi sy’n taro tant ar draws yr etholaeth.”

Wrth drafod y gystadleuaeth agos yn etholaeth De Penfro a Gorllewin Caerfyrddin â Golwg 360, doedd Christine Gwyther ddim yn cytuno â rhagolygon y bwcis – sy’n rhoi Plaid Cymru yn ail agos i Lafur.

“Mae’n syndod i fi cyn lleied o gefnogaeth sydd i Blaid Cymru,” meddai, “dw i wastad wedi ystyried mai’r Ceidwadwyr yw fy mhrif gystadleuwyr… maen nhw’n gwybod sut i gael eu pleidlais allan.”

Llafur ar y blaen i’r Ceidwadwyr, a Phlaid Cymru yn ôl yn y trydydd safle – dyna broffwydoliaeth Christine Gwyther. Ond, wrth gwrs, fe allai hynny fod yn dacteg glasurol – i roi mwy o sylw i’r blaid sy’n peri’r bygythiad lleia’.

Nerys Evans – Plaid Cymru

Mae pobol De Penfro a Gorllewin Caerfyrddin eisiau gweld newid, “ond dydyn nhw ddim mo’yn mynd yn ôl at Lafur,” yn ôl ymgeisydd Plaid Cymru, Nerys Evans.

Ar ôl treulio pedair blynedd yn cynrychioli’r Canolbarth yn y Cynulliad, bydd Nerys Evans yn ymladd am sedd etholaethol eleni – penderfyniad sydd, mae’n cyfaddef, “yn risg.”

Yn ôl Nerys Evans, mae ei hymgyrch “bositif, llawn syniadau,” yn canolbwyntio ar welliannau i’r economi ac addysg, wedi cael ymateb da ar lawr gwlad mor belled. Mae hi’n cael ei hystyried yn un o sêr ifanc y Blaid ac mae’r sedd yn un bwysig iddyn nhw.

“Mae’r pleidie eraill yn ceisio gwneud 5 Mai yn refferendwm ar bethau Prydeinig,” meddai, “ond mae’n materion ni wedi eu gwreiddio yn y cymunedau hyn.”

Mae’r gwleidydd, sy’n “byw a bod yn yr etholaeth,” yn dweud fod y gefnogaeth lleol yn ran pwysig iawn o effeithlondeb ymgyrch Plaid Cymru eleni.

Mae’n cyhuddo’r Ceidwadwyr yn lleol o “fwy neu lai roi lan” yn eu hymgyrch, tra bod Llafur yn dioddef, meddai, oherwydd “diffyg help yn lleol”.

Ond roedd yna amheuaeth y tro diwetha’ bod Plaid wedi gwneud yn well na’r disgwyl trwy gael eu gweld yn ffordd o rwystro’r Ceidwadwyr. Y peryg iddyn nhw yw y bydd Llafur yn cymryd y fantell honno.

Toriadau i wasanaethau gwylwyr y glannau yw un o’r materion y mae Nerys Evans wedi ymgyrchu drosto yn y misoedd diwethaf.

Mae Plaid Cymru wedi galw am adolygiad o’r cynlluniau hyn gan San Steffan, ac i ddatganoli cyfrifoldebau o’r fath i’r Cynulliad. Yn ôl Nerys Evans, mae hyn yn rhan o draddodiad Plaid o “weithredu” ers iddyn nhw ddod i lywodraeth yn y Cynulliad bedair mlynedd yn ôl.

Mae Nerys Evans yn dweud fod pethau’n “argoeli’n dda” i Blaid Cymru yn Ne Penfro a Gorllewin Caerfyrddin eleni, ac mae’n rhoi Llafur yn ail, a’r Ceidwadwyr yn drydydd.

“Ma’ lot o bobol wedi rhoi arian i lawr arnon ni’n barod,” meddai, gan wfftio’r odds sydd yn ffafrio Llafur hyd yn hyn.

Angela Burns – Ceidwadwyr

“Dydw i ddim yn glynu at y llwyth, yn y ffordd y maen nhw,” meddai Angela Burns, sy’n dweud mai dyna sy’n ei gwneud hi’n wahanol i’r ymgeiswyr eraill yn Ne Penfro a Gorllewin Caerfyrddin eleni. Mae hynny hefyd yn ei phellhau oddi wrth weithgareddau’r Blaid Geidwadol yn y Llywodraeth yn Llundain.

Ar ôl ennill â mwyafrif o 98 pleidlais yn 2007, mae Angela Burns yn cydnabod bod yn rhaid ymladd i amddiffyn y “sioc o ganlyniad” a roddodd De Penfro a Gorllewin Caerfyrddin yn nwylo’r Ceidwadwyr bedair blynedd yn ôl.

Ond yn ôl Angela Burns, mae digon o bobol yn yr etholaeth sy’n “dal i fod yn flin gyda Llafur,” ac yn “anesmwyth â holl sôn Plaid Cymru am annibyniaeth”. Ac mae’n hyderus y bydd y bobol hynny yn troi allan i’w chefnogi hi ar 5 Mai.

“Mae pobol yn gweld bod ’y nghonsyrn i yn tarddu o’r hyn sydd orau i’r etholaeth,” meddai, wrth sôn wrth Golwg 360 am y prif faterion sy’n ffurfio’i hymgyrch eleni, sef iechyd, cynllunio, swyddi ac addysg.

“Does dim amheuaeth fod pleidlais y Ceidwadwyr yn dal ei thir yng Ngorllewin Caerfyrddin a De Penfro,” meddai Angela Burns – gan ategu sylwadau Christine Gwyther am gefnogaeth i’r Ceidwadwyr. Mae yna reswm pam bod Plaid Cymru’n ceisio awgrymu bod y Ceidwadwyr yn ganolog eisoes wedi ildio’r sedd – oherwydd y gallai llwyddiant yno beryglu sedd eu harweinydd Nick Bourne ar restr ranbarthol yr ardal.

Ond mae’r polau piniwn cenedlaethol yn cefnogi’r sylwadau, gyda’r diweddaraf yn dangos fod y cynnydd yn y bleidlais i’r Ceidwadwyr yn eu rhoi nhw ar y blaen i Blaid Cymru.

Mae Angela Burns o’r farn fod clymblaid San Steffan wedi cael effaith fuddiol ar ei hymgyrch yn Ne Penfro a Gorllewin Caerfyrddin. “Rydw i wedi ’nghalonogi’n fawr,” meddai, “mae pobol yn sylweddoli fod yr economi mewn sefyllfa ofnadwy, ond nad ni achosodd hynny.”

Mae hi’n gweld y sedd yn aros yn nwylo’r Ceidwadwyr yn 2011, tra bod yr ail safle yn gystadleuaeth agos rhwng Plaid Cymru a Llafur – ac fe fyddai rhannu pleidlais y gwrthwynebwyr yn ei siwtio hi.

Canlyniadau Etholiad 2007

Ymgeiswyr De Penfro a Gorllewin Caerfyrddin, Etholiad 2011