Pam fod Andrew RT wedi gwneud y cyhoeddiad hwn? Yn y trydarfyd, y gred gyffredinol gan y gwrthbleidiau yw bod y polisi iechyd y mae RT yn ladmerydd mor gryf amdano o ddiogelu’r gyllideb iechyd ar draul popeth arall yn fethiant ysgubol ac felly bod rhaid iddo fynd. Dw i ddim mor siwr.

Mae Nick Bourne yn natganiad y Ceidwadwyr i’r wasg yn dweud pa mor annisgwyl yw ei ymddiswyddiad ac yn ei ddatganiad ei hun mae RT yn dweud ei fod e wedi bod yn meddwl am adael y meinciau blaen ers sbel fach erbyn hyn.

“With the changes being made to the front bench team [wythnos diwethaf gadawodd David Melding y meinciau blaen i ysgrifennu maniffesto blwyddyn nesaf a daeth William Graham a Jonathan Morgan nôl i'r gorlan o'r meinciau cefn], I feel that now would be an opportune moment to make this move as it would allow any subsequent changes to be made with minimal disruption.”

Mae’n swnio mwy fel datganiad o fwriad i fynd am yr arweinyddiaeth na dim arall. Wedi’r cyfan, mae dyfodol RT yn y Cynulliad yn saff. Mae ar frig ei restr ranbarthol ac mae’n fwy na thebygol o ddychwelyd, polisi iechyd diffygiol ai peidio. Dyw safle Bourne ddim mor saff. Os aiff y Ceidwadwyr â Maldwyn fis Mai nesaf -fydd yn fwy neu’n llai tebygol yn dibynnu ar ganlyniad achos llys Mick Bates -gallai Bourne fod yn ddi-waith cyn diwedd 2011.

Beth bynnag yw’r gwirionedd, dyw’r sïon a’r siarad amdanyn nhw ddim yn helpu achos y Ceidwadwyr ar hyn o bryd. Mae angen iddyn nhw fod yn unedig yn symud tuag at yr etholiad, neu fe fydd unrhyw riddyn o obaith o gynnig rhywbeth amgen i Cymru’n Un x2 yn diflannu’n llwyr.

Gwibiodd briffing y Llywodraeth heibio bore ma -i fi o leia. Dyw Elin Jones ddim wedi cael y pleser o gwmni’r wasg ers sbel ac er i ni ei holi hi ar bethau nad oedd hi wedi cael ei briffio arnyn nhw cyn iddi hi fentro i ffau’r llewod roedd hi’n ddigon jocos yn ateb cwestiynau ar newid enw Llywodraeth y Cynulliad i Lywodraeth Cymru a Cynulliad i Senedd ac yn y blaen gan bwysleisio mai ei barn hi oedd hynny nid y Llywodraeth. (Dim sôn am ymgyrch ie o hyd gyda llaw)

Hirrach o lawer oedd briffing y Ceidwadwyr. Yn wir, bytodd y Ceidwadwyr mewn i amser y Democratiaid Rhyddfrydol gymaint oeddem ni’n trio amgyffred polisi’r Ceidwadwyr o warchod cyllideb y gwasanaeth iechyd ar draul pob un adran arall sydd dan ofal Llywodraeth y Cynulliad. Dw i dal ddim wir yn deall. Doedd gen i ddim bwriad o ymuno yn y llabyddio geiriol o’r ddau Nick (Bourne a Ramsay) ar eu polisi newydd gan bod y lleill yn cael cymaint o hwyl arni ond erbyn diwedd roedd rhaid. Ar un adeg roedd hi’n edrych fel pe baen nhw’n dweud y dylai cyllideb iechyd y Cynulliad gael ei warchod hyd yn oed os oedd hynny’n golygu amharu ar gynlluniau fyddai’n atal iechyd pobol rhag dirywio (ac felly’n atal cost dianghenraid ar y gwasanaeth iechyd) er enghraifft sicrhau cartrefi o safon. Ond na na, fyddai hynny ddim yn digwydd wrth gwrs ddim meddai Bourne.

Felly heb fynd mewn i fanylder y pingpong cwestiwn ag ateb bore ma, mae’n ymddangos i fi beth fyddai’r Ceidwadwyr yn gwneud yw ad-drefnu strwythur adrannau’r Cynulliad fel bod beth bynnag sy’n ymwneud ag iechyd, boed uniongyrchol (ysgolion, nyrsys, meddyginiaeth) neu anuniongyrchol (e.e tai) i fod o fewn i’r gyllideb iechyd ac felly byddai’r gyllideb iechyd yn gallu aros yr un peth, gan gynyddu yn unol â chwyddiant (RPI nid chwyddiant iechyd gyda llaw).

Fe fydden nhw efallai’n anghytuno â’r asesiad yna, ond maen nhw’n gwrthod rhoi eglurhad o sut maen nhw’n cyfiawnhau gallu gwarchod y gyllideb ar draul pob cyllideb arall gan ddweud nad oes ganddyn nhw fyddin o weision sifil i grenshan trwy’r ffigyrau ar eu rhan mewn byr o dro. Eto’i gyd, os dyna’r ddadl sut allan nhw wneud datganiad mor bendant? Creu polisi i ddenu penawdau heb ystyried y manylion os bu un erioed.

Chwarter awr fach oedd briffing y Democratiaid Rhyddfrydol. Maen nhw am i’r Llywodraeth wario’u harian yn well. Quel surprise!

“Beth yw’ch strategaeth chi i ennill Bro Morgannwg yn etholiad y Cynulliad?”

Cwestiwn digon diniwed gallech chi feddwl, gan mai fy nghyfaill o’r Western Mail, David Williamson oedd yn holi’r cwestiwn i Nick Bourne, a bod y Ceidwadwyr newydd gipio Bro Morgannwg oddi wrth Lafur yn yr etholiad cyffredinol. Ond dyw David ddim mor ddiniwed ag y mae rhai pobol yn meddwl ac ro’n ni newydd fod yn trafod Sain Tathan yn y briffing, Sain Tathan sydd yng nghanol etholaeth Bro Morgannwg ac sydd newydd glywed na fydd penderfyniad ar ganoli hyfforddi milwrol i’r safle milwrol yn y pentref yn cael ei wneud tan y gwanwyn ac na fydd y cwmni Metrix bellach yn ennill y cytundeb i ganoli’r hyfforddiant yno chwaith.

Ydyn ni’n gweld y miloedd o swyddi milwrol yn diflannu o flaen ein llygaid ni? Yw hi’n ta ta ar wella isadeiledd lonydd cul y Fro ac felly’n ta ta ar ddyfodol y ganolfan aerospace yn Sain Tathan hefyd? Dw i ddim yn gwybod, ac mae’n amlwg nad yw gwleidyddion Cymru’n gwybod chwaith. Mae Alun Cairns, yr AS gipiodd y Fro mor gyfforddus fis Mai, yn ymddangosiadol ffyddiog y daw y datblygiad i Sain Tathan ymhen hir a hwyr.

Ond fydd hynny’n rhy hwyr? 83 o bleidleisiau enillodd y Fro i Jane Hutt a Llafur yn 2007. Mae hi’n tampan yn ei datganiadau i’r wasg ynglyn â chyhoeddiad Sain Tathan, mae’n “devastating blow” i’r ardal mae’n debyg. Dim  cymaint felly i Jane Hutt o bosibl. Gallai penderfyniad y llywodraeth sicrhau gafael Llafur ar etholaeth Bro Morgannwg yn y Cynulliad. Newyddion da i un ceidwadwr hawddgar hefyd, diolch i’n system etholiadol. Ail i Andrew RT Davies ddaeth David Melding ar restr ymgeiswyr rhanbarth canol de Cymru’r Ceidwadwyr wedi ei hetholiad mewnol. Os yw’r Ceidwadwyr yn methu yn ei hymgyrch i gael Bro Morgannwg, mae’r tebygrwydd y bydd y blaid yn ennill dwy sedd restr yn uchel a bydd lluniwr maniffesto’r Ceidwadwyr yn parhau’n AC wedi mis Mai.

Beth arall oedd yng nghynhadleddau’r bore? Arolwg gwariant, arolwg gwariant, arolwg gwariant -a neb yn gwybod union fanylion yr arolwg hwnnw. Fe fydd Ieuan Wyn Jones yn clywed am doriadau’r Llywodraeth glymblaid yr un pryd â gweddill Prydain yfory, fel y bydd Nick Bourne a Kirsty Williams. Dim rhagrybudd i wleidyddion bach Cymru fel adrannau Whitehall.

Mae’r Dirprwy Brif Weinidog yn addo y bydd y toriadau yn tagu Cymru ac yn ddiwedd y byd tra bod arweinydd y gwrthbleidiau’n unfarn mai bai Llafur yw’r holl broblem a beth bynnag, bydd y glymblaid yn San Steffan yn deg gyda’r fwyell. Fe fyddwn ni’n clywed y manylion gan George Osborne yfory, 12.30 o Dy’r Cyffredin. Bydd ymateb Llywodraeth Cymru yn dod yn hwyrach.

Un peth bach arall glywon ni bore ma yw y bydd ymgyrch Ie’n cael ei lawnsio yn y diwrnodau nesaf. Na, nid ar y bleidlais amgen (er mai dyna oedd pwnc cynhadledd i’r wasg y Democratiaid Rhyddfrydol i fod heddiw) ond Ymgyrch Ie refferendwm pwerau deddfu’r Cynulliad. Fe fydd y gorchymyn i gynnal y refferendwm ar Fawrth 3 hefyd yn cael ei osod yn fuan. Doedd Ieuan Wyn Jones ddim yn barod i fynd i fanylion pryd, sut na ble ond gwylier y gofod. Gyda’r ymgyrch Na eisoes wrthi, fe fyddai rhai’n dweud ei bod hi’n hen bryd.

R’yn ni gyd wedi clywed am The Bourne Identity, The Bourne Supremacy a The Bourne Ultimatum. Wel, heddiw fe ddaeth teitl pedwerydd ffilm i’r fei, The Bourne Doctrine. Dw i ddim yn meddwl bydd y torfeydd yn llifo hyd yn oed i’r Commodore yn Aberystwyth i weld ffilm am agwedd yr AC lleol Nick Bourne tuag at doriadau ei blaid yn Llundain ond roedd yn bwnc trafod digon difyr yn y briffing wythnosol heddiw.

Fe gyfeiries i chi at flog Jonathan Morgan i ITV wythnos diwethaf. Holi Bourne o’n i bore ma wedyn i weld os oedd e’n cytuno â”i feinciwr cefn bod angen i’r Ceidwadwyr Cymreig wrthryfela yn erbyn y glymblaid o dro i dro. Yn ddi-daro bron, dywedodd Bourne wrth gwrs y dylid brwydro dros Gymru pan fo penderfyniadau annheg neu anghymesur yn yn cael eu gwneud.

 ”If there are issues which have a particularly major Welsh dimension to them like S4C, like the passport office it is very clear we will fight for Welsh interest and the interest of the constituencies and regions we represent and the national interest of Wales…. That is the Bourne Doctrine on the cuts.”

Doedd Kirsty Williams ddim mor gyfforddus yn ymateb i awgrymiadau y dylai hi fel arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig roi pellter rhynddi hi a phenderfyniadau’r glymblaid. Er bod y cyhoeddiad am y swyddfa basport yng Nghasnewydd yn ddigon drwg, mae adroddiad Browne ar ffioedd dysgu yn ddamniol i blaid sydd wedi ennill aml i etholaeth ar ei record yn cefnogi myfyrwyr -cofiwch y mwyafrif swmpus Ceredigion yn San Steffan a’u rheolaeth o Ganol Caerdydd yn San Steffan a Bae Caerdydd. Roedd Kirsty Williams yn mynnu amddiffyn ei chyd-bleidwyr er y gallai eu polisiau niweidio gobeithion y blaid Gymreig yn etholiad y Cynulliad.

“I have always made it clear what my approach will be. I spelt that out quite clearly in my speech to the federal conference. I think there are things that the coalition government are doing that are making a difference in Wales. I also understand that the government has been left with a terrible legacy and my colleagues in London are having to make very very difficult decisions, decisions that in many ways they do not like having to make….As I said quite clearly in Liverpool if I feel Wales is not being treated equitably and fairly, if we’re having to pay more of a price for the Labour legacy, my job is to stand up for Wales in a way the Labour party in this assembly never did for the 11 years when they had their own collagues in power in London. I will not be a nodding dog, I will speak up.”

Efallai wrth gwrs nad anghyfforddus oedd hi am sefyllfa’i phlaid ond yn hytrach sylwadau Bourne ei bod nhw ill dau yn gysur i’w gilydd wrth i gyhoeddiadau annifyr ddod i’r amlwg. “We buoy each other up” oedd ei union eiriau.

Es i ddim i glywed rhaglen ddeddfwriaethol y Llywodraeth gan y Cwnsler Cyffredinol John Griffiths bore ma, ond rwy’n cael ar ddeall bod unig bwynt diddorol y gynhadledd yma. Fe fydd arbedion mawr cael pleidlais Ie yn rhan fawr o’r ymgyrch ie, ond pwy a wyr pryd fydd honno’n dechrau.  Yr anhawster presennol yw rheolau’r Comisiwn Etholiadol sy’n golygu na fydd arian swyddogol yn cael ei ryddhau i ymgyrchoedd y ddwy ochor tan fis Ionawr. Yn ôl Bourne bore ma mae’r pedair plaid yn cael hewl arni yn eu cyfarfodydd wythnosol o drafod yr ymgyrch ond dim smic o hyd pryd fydd yr ymgyrch yn dechrau ar lawr gwlad.

Diwrnod anodd i’r Llywodraeth heddiw, gyda’r Llys Apêl yn atal y cynlluniau i ddifa moch daear rhag mynd yn eu blaen funudau cyn i’r briffing wythnosol olaf am y tymor ddechrau. Daeth ymateb Carwyn Jones i’r cwestiwn a oedd disgwyl i’r Gweinidog Amaeth i ymddiswyddo yn gyflym a di-flewyn-ar-dafod: “Na.” Mae’n gysur mae’n debyg i Elin Jones gyda Peter Black o’r Democratiaid Rhyddfrydol yn galw am ei gwaed bod ei Phrif Weinidog yn sefyll gyda hi, ac hefyd yr Undebau. Doedd hi ddim yn hir cyn i’r datganiadau lifo mewn yn mynnu bod rhaid difa moch daear er lles gwartheg -mae miloedd ohonyn nhw’n cael eu lladd yn flynyddol oherwydd TB. Dyw’r Llywodraeth ddim yn fodlon dweud mwy ar y mater na’u bod nhw’n ystyried y dyfarniad ond yn benderfynol o ddelio â’r broblem o bTB. Fe fydd hi’n wythnos anodd i Elin Jones yn y Sioe Amaethyddol yr wythnos nesaf nawr.

Peidiwch a dangos hwn iddi heddiw, beth bynnag wnewch chi.

Mater oedd Carwyn Jones yn fwy parod i’w drafod bore ma oedd y refferendwm ar AV. Na, no nefar oedd ei neges i syniad Nick Clegg i’w gynnal ar yr un diwrnod ag etholiad y Cynulliad. Hyd yn oed mwy penderfynol yw AC Pen-y-Bont na fydd “Super Thursday*” ar Fai 5, gyda refferendwm pwerau’r Cynulliad, etholiad y Cynulliad a refferendwm AV ar yr un diwrnod. Dyna ddymuniad y Llywydd, Dafydd Elis Thomas, er nad ydw i’n siwr pam ei fod e’n teimlo rheidrwydd i fynegi ei farn ar bwnc nad oes â wnelo fe ryw lawer ag e. Dadl y Llywydd yw y bydd cynnal y tri ar yr un diwrnod yn arbed milynau o bunnoedd. Dadl y Prif Weinidog yw y bydd cynnal y tri ar yr un diwrnod yn cymysgu’r etholwyr, yn achosi cwt hir tu allan i’r blwch pleidleisio oherwydd yr amser fyddai ei angen i daro croes ar dair taflen bleidleisio wahanol ac y gallai pobol fod yn gymwys i bleidleisio mewn rhai o’r pleidleisiau ond ddim eraill oherwydd bod cofrestrau gwahanol ar eu cyfer. Amser a ddengys pwy fydd yn cael ei ddymuniad. Mae Carwyn Jones wedi ysgrifennu at David Cameron i ddweud wrtho i gadw’i ddwylo oddi ar Mai 5.

Chydig o ddryswch gyda’r Ceidwadwyr bore ma. Dwedodd Nick Bourne wrthon ni wythnos diwethaf bod y pedwar arweinydd wedi cytuno y dylai etholiad y Cynulliad gael ei wthio nol fis fel bod digon o saib rhwng y refferendwm pwerau a’r etholiad. Gwadu hyn yn llwyr wnaeth Carwyn Jones cyn i arweinydd y Ceidwadwyr ddod i ddweud helo. Beth bynnag ddigwyddodd, dyw’r Ceidwadwyr ddim yn credu bod angen newid dyddiad yr etholiad ragor achos bod y refferendwm AV wedi rhoi’r ceibosh ar hynny. Os nad ydych chi’n deall y rhesymeg, mae’n debyg does dim. Gweler sylwadau Nick Bourne ar resymeg a gwleidyddiaeth isod!

Roedd gwaith amgen yn galw adeg briffing y Democratiaid Rhyddfrydol felly alla i mo’ch goleuo chi ar farn Kirsty Williams ar hyn i gyd.

*byddai croeso mawr i syniadau o fersiwn Gymraeg o Super Thursday yn y sylwadau…

Lan yn ein swyddfa ni r’yn ni’n dal i grenshan trwy Adroddiad Holtham gyhoeddwyd bore ma. Doedd dim Gweinidog yn ein hannerch ni yn slot briffing y Llywodraeth heddiw, ond yn hytrach arweiniad ar yr adroddiad ar ariannu Cymru gan Gerry Holtham, yr economegydd o Aberdar, David Miles, arbenigwr mewn marchnadoedd arian o Abertawe (fe sydd o Abertawe, nid y marchnadoedd!) a Bernd Spahn, Athro Emeritws o Brifysgol Goethe, Frankfurt am Main yn yr Almaen sydd wedi cynghori dros 50 o lywodraethau dros y byd. Yn ei grynswth mae’r adroddiad yn cadarnhau dau beth -yr hyn ddywedodd yr adroddiad cyntaf, bod angen ariannu Cymru ar sail angen, ac y dylid rhoi pwerau trethi i’r Cynulliad fel ei fod yn sefydliad democrataidd credadwy, sy’n atebol i’w etholwyr. Fe fydd pobol mwy deallus na fi yn y maes economaidd yn gallu’ch goleuo chi’n ehangach ar gynnwys yr adroddiad. Yr hyn ddenodd fy sylw i oedd sylwadau Holtham ar y budd i economi Prydain a’r angen i leihau’r ddyled o gyflwyno system gyllido ar sail angen.

Mae cytundeb y glymblaid yn San Steffan yn dweud bod angen aros i ddelio â’r argyfwng economaidd cyn dechrau edrych ar fformiwla o ariannu’r rhanbarthau. Mae Holtham yn dweud y bydd ariannu’r holl ranbarthau ar sail angen yn arbed arian -”cwpwl o biliynau y flwyddyn” i fod yn fanwl.

Y cwestiwn felly yw: pam yr oedi? Mae’r glymblaid yn fwy na pharod i ddweud bod angen cyllido’r gwledydd datganoledig ar sail angen ac mae’r pleidiau wedi nodi ei bwriad i ddelio â hynny wedi’r refferendwm yn y cytundeb clymbleidio sy’n brin iawn ei gyfeiriadaeth at Gymru. “Mater o flaenoriaethau” yw hi medd Bourne yn ei sesiwn wythnosol gyda’r wasg. Y flaenoriaeth fwyaf yw lleihau’r ddyled, felly maddeuwch i fi am deimlo’n ddryslyd fan hyn. Er mwyn lleddfu’r dryswch, mae eglurhad gwych gan Bourne. Does dim angen cyfiawnhad rhesymegol dros benderfyniad gwleidyddol. Na fe te.

Ond i drio bod yn rhesymegol, ai’r rheswm yw bod yr Alban yn cael bargen rhy dda, ac yn derbyn llawer mwy na maen nhw ei angen trwy fformiwla Barnett? Does dim brys ar Danny Alexander, Prif Ysgrifenydd y Trysorlys ac AS sedd ymylol bedair ffordd yn yr Alban, i roi dêl ariannol waeth i wlad ei febyd.

Tra’n cytuno’n llwyr y byddai’r Alban ar ei cholled yn ariannol o newid y drefn gyllido i un ar sail angen, mae Holtham yn dweud y byddai manteision eraill i’r wlad. Mae gan yr Alban y pwer i amrywio treth incwm o 3c yn barod. Ers 1999 i fod yn fanwl. Ond dydyn nhw erioed wedi defnyddio’r grym hwnnw. Pam? Wel, yn ôl Holtham mae’n amlwg (ac yn gwbl resymegol). Mewn cyfweliad sydyn gyda’r newyddiadurwryr print, dyma oedd ei eglurhad (yn y Saesneg gwreiddiol)

“They’ve had a 3p tax power, they’ve never used it. Why didn’t they raise rates? They never needed to. In the rapid growth of public expenditure in the noughties they had money coming out of their ears. They had their unused money at the end of the year was piling up… they froze council tax because they could afford to do it. But they never reduced income tax. Why didn’t they? Because they damn well knew if they reduced their income tax there’d be howls of outrage from the north east of England, the north west of England saying “We told you they had too much income and now look they’re cutting income tax.” If the block grant is arbitrary and not on a sound basis, tax devolution becomes a bit of a fiction, you daren’t use it because it will invite an enquiry on your block grant. If your block grant is on a sound basis…people are getting money on a clear set of criteria, then if you’ve got tax powers you can do what you like….We would argue that putting the grant on a solid basis, solid justifiable basis, actually liberates the devolved authority to do what it wants with any tax powers it’s got. The Scots have clearly been inhibited until now because of the fact that grant is not on a publicly justifiable grants basis.”

Mae pethau’n poethi yng ngwleidyddiaeth Cymru ers i Nick Clegg gyhoeddi ei fwriadau i ad-drefnu gwleidyddiaeth Prydain. Mae wedi cadarnhau y bydd refferendwm ar y bleidlais amgen neu AV ar yr un diwrnod ag etholiad y Cynulliad fis Mai’r flwyddyn nesaf. Fe fydd cyd-daro pellach wedyn yn 2015 rhwng pleidlais San Steffan a’r Cynulliad, gan fod y glymblaid yn San Steffan wedi cytuno i gynnal etholiad cyffredinol bob pum mlynedd. Yn ôl Elfyn Llwyd, mae Nick Clegg wedi cyfaddef yn y senedd nad yw wedi trafod y materion hyn gyda’r llywodraethau datganoledig -arwydd clir o ddirmyg medde fe.

Does dim negeseuon cyd-syniol wedi dod gan y Democratiaid Rhyddfrydol a’r Ceidwadwyr yng Nghymru ar negeseuon y glymblaid yn San Steffan. Sonies i yn y blog diwethaf fod Kirsty Williams a Nick Bourne yn anghytuno ar gynnal refferendwm AV ac etholiad y Cynulliad yr un diwrnod. Wel, neges arall gan Clegg yw bod rhaid lleihau nifer yr ASau i 600. Yn ôl datganiad Bourne, rhaid i’r lleihad yn y nifer o ASau fod yn gyfartal ac fe fydd rhan gan Gymru i’w chwarae yn hyn. Rhaid gofalu am etholaethau gwledig medd Kirsty -byw mewn gobaith am ffafrau gan ei harweinydd yn Llundain i gadw’i sedd hi ym Mrycheiniog a Maesyfed mewn un darn efallai.

Diolch byth, mae’r cecru dros a fydd refferendwm yn yr hydref y gwanwyn neu hydref nesaf i ben ac mae’n fater o aros i weld pryd yn nhri mis cynta 2011 fydd y bleidlais. A dweud y gwir, pryd ym mis Mawrth yw’r cwestiwn mawr.

Cyn i’r datganiad ddod yn gyhoeddus roedd Nick Bourne yn llym ei dafod tuag at Blaid Cymru yn ei gynhadledd arferol gyda’r wasg. Gallai Plaid Cymru fod wedi gwneud mwy i sicrhau bod y refferendwm yn digwydd ynghynt, gan osgoi dwy bleidlais fawr yn agos at ei gilydd yw barn arweinydd y Ceidwadwyr yn y Cynulliad*. Mae e a Kirsty Williams wedi dweud ar sawl achlysur mai refferendwm yn yr hydref fyddai orau, er mwyn osgoi codi’n un llais i gefnogi pleidlais Ie mewn refferendwm ac yna ddadlau’n chwyrn ar bolisiau eraill yn y frwydr i ennill pleidleisiau yn etholiadau’r Cynulliad. Gyda phleidleiso’n digwydd ym Mhrydain ar ddydd Iau, gallai’r refferendwm gael ei gynnal ar 3, 10, 17, 24 neu 31 Mawrth 2010.

Mae etholiad y Cynulliad eisoes wedi ei amserlenni ar gyfer Mai 5 2011. Er mwyn cael digon o agendor rhwng y ddwy bleidlais byddai Mawrth 3 yn ddewis amlwg a dau fis i’r pleidiau gwahanol fynd am yddfau ei gilydd wedi’r love-in refferendwmaidd. Wedi dweud hynny fe fyddai canfasio yn nhywydd du Chwefror yn hunlle ac fel mae’r hen ddywediad yn dweud, mae Mawrth yn dod mewn fel llew -fydd y pleidleisiwyr yn troi mas mewn tywydd garw dechrau Mawrth? Pleidlais ddiwedd Mawrth felly? Mae’n bosib gall hyn, a sefydlu ymgyrch Ie, gael ei drafod pan fydd arweinwyr y pleidiau’n cyfarfod nos yfory. Gyda’r Llywodraeth yn dweud bod mwy o siarad a Cheryl Gillan ar amseriad y refferendwm ar y gorwel, efallai bydd dim o’r uchod yn cael ei drafod!

*manylion sylwadau Bourne yn Golwg ddydd Iau

Rhiannon Michael fu’n gwrando ar wleidyddion yn ceisio osgoi ateb cwestiynau anodd…

Bwrw nol pob cwestiwn ar ad-drefnu addysg Caerdydd wnaeth y Cwnsler Cyffredinol yn sesiwn holi’r cyfryngau bore ma. John Griffiths gafodd y fraint o wynebu’r wasg a’r cwestiynau am ddoethineb penderfyniad y Prif Weinidog i wrthod cynlluniau Cyngor Caerdydd i leihau nifer y llefydd gwag yn y brifddinas. Yr un oedd yr ateb, beth bynnag y cwestiwn -mae’r llythyr gan y Prif Weinidog yn egluro’i benderfyniad yn gwneud yn union hynny ac felly’n siarad drosto’i hun. Ond roedd y penderfyniad ar ran y Llywodraeth gyfan -”collective responsibility.” Dim cyfle i Weinidogion Plaid Cymru osgoi bai felly.

Roedd ychydig bach o dodgems gan Nick Bourne heddiw hefyd. Doedd dim mwy o eglurhad dros pam bod Pwyllgor Rheoli’r Ceidwadwyr wedi mynnu bod Alun Cairns yn aros yn ei swydd fel AC er ei fod yn siomedig am y penderfyniad meddai Bourne. Ond peidiwch a phoeni, drigolion Gorllewin De Cymru, dyw’r ffaith na fydd e’n derbyn ei gyflog fel AC ddim yn golygu na fydd e’n gweithio’n galed er eich lles. Mae’n cadw ei swyddfa ac yn parhau a’i gymhorthfeydd. Ffiwff!

Newyddion bach difyr gan y Ceidwadwyr -maen nhw am wella cynrychiolaeth menywod yn y blaid. Angela Burns yw’r unig ferch ar feinciau’r Toris ond ddim am lawer hirrach efallai. Bydd llefydd gwag newydd ar y rhestrau rhanbarthol yn mynd i fenyw, a’r blaid yn y seddi targed yn dewis ymgeiswyr i’w cynrychioli o restr gyfartal o ddetholion -dwy fenyw a dau ddyn. Bydd hi’n hawdd gweld pa seddi sy’n dargedau i’r Ceidwadwyr pan fydd y rhestrau’n gyhoeddus felly!

Plaid sydd ddim yn gorfod poeni am restrau arbennig i sicrhau cynrychiolaeth deg o fenywod yw’r Democratiaid Rhyddfrydol. Mike German, y cyn-arweinydd, gymerodd eu cynhadledd i’r wasg wythnosol nhw heddiw a phan fydd e’n troi’n Arglwydd German fe fydd ei wraig Veronica yn cymeryd ei le yn y Cynulliad, gan wneud Peter Black yr unig gynrychiolydd gwrywaidd yng nghornel felen Bae Caerdydd. Roedd Mike yno i ofyn i Jane Davidson i beidio a gwario bron i hanner miliwn o bunnau ar gyhoeddusrwydd i’r dreth ar fagiau plastig ond cylchdroi o amgylch ei swydd newydd wnaeth y drafodaeth. Mae’n gobeithio gadael ar 29 Mehefin. Fydd dim teitl ffansi ganddo, am nad oes neb arall a’i gyfenw fe wedi cyrraedd Ty’r Arglwyddi o’r blaen. “Mae’r lle’n llawn almaenwyr!” meddai un hac. Ha ha.