Adeilad y cyngor - maes y frwydr
Fe fydd un o frwydrau mawr yr etholiadau lleol diwetha’n cael ei hailadrodd wrth i Blaid Cymru a Llais Gwynedd fynd ben ben eto yn etholiadau’r cyngor sir.

Fe fyddan nhw’n wynebu’i gilydd mewn tua 30 o etholaethau ar draws y sir ar ôl pedair blynedd o wrthdaro yn siambr y sir.

Mae hynny wedi cynnwys beirniadu cyson ar ei gilydd yn y cyfryngau a chwynion aml i’r Ombwdsman Llywodraeth Leol.

Mae Llais Gwynedd yn dweud eu bod nhw’n edrych ymlaen am frwydr arall gyda’u gelynion lleol yn ac yn honni y byddan nhw’n mynd â mwy o seddi oddi ar Blaid Cymru ar 3 Mai.

Ond mae gan Blaid Cymru ddwbwl yr ymgeiswyr sydd gan Llais Gwynedd ac maen nhw’n honni bod y mudiad gwleidyddol wedi chwythu ei blwc.

Dyblu – honiad Llais Gwynedd

Yn ôl arweinydd Llais Gwynedd, y Cynghorydd Owain Williams, mae’r blaid yn gobeithio hyd at ddyblu’r nifer o gynghorwyr sydd ganddyn nhw yng Ngwynedd – ond fe fyddai hynny’n golygu ennill bron pob gornest.

Wrth i’r cyfnod i enwebu ymgeiswyr gau am 12pm y prynhawn yma, mae Owain Williams yn dweud ei fod yn disgwyl gweld o leia’ 30 o ymgeiswyr yn ymgyrchu dros y blaid mewn wardiau gwahanol ar draws Gwynedd yn ystod y mis nesa’.

“Ein targed ydi ennill rhyw 20 o seddi y tro yma,” meddai wrth Golwg 360 heddiw gan fynnu eu bod bellach yn ymgyrchu ar nifer o bynciau, yn hytrach na chanolbwyntio ar gau ysgolion bach fel y tro diwetha’.

“Materion lleol sy’n bwysig,” meddai. “Mae cau ysgolion yn bwysig iawn, ond hefyd busnesau bach, llacio rheolau cynllunio, cartrefi preswyl, a diweithdra.”

Fe wadodd yr awgrym fod Llais Gwynedd wedi bwrw’i phlwc, gyda dau o’u cyn-gynghorwyr wedi cyhoeddi’n ddiweddar eu bod nhw’n sefyll dros Blaid Cymru.

“Mae rhai’n dweud bod Llais Gwynedd ar y ffordd i lawr. Ond y rhai sy’n ofni ni sy’n dweud hynny.”

‘Angen llais adeiladol’ – achos Plaid Cymru

Mae Plaid Cymru Gwynedd yn dweud eu bod nhw’n “dawel hyderus” ynglŷn ag etholiadau’r Cyngor ar ôl cael colledion annisgwyl y tro diwetha’.

Yn ôl Arweinydd y Cyngor, Dyfed Edwards, mae’r Blaid mewn sefyllfa da i ymgyrchu eleni, ar ôl pedair blynedd lwyddiannus wrth y llyw yng Ngwynedd.

Mae’r Blaid wedi cyhoeddi fod ganddyn nhw 62 o ymgeiswyr yn sefyll y tro hyn, yn y 75 ward sydd yng Ngwynedd.

“Mae pobol Gwynedd eisio plaid sy’n gallu llywodraethu yn gyfrifol ac yn gadarn mewn cyfnod heriol,” meddai Dyfed Edwards.

“Mae’r momentwm bellach gyda Phlaid Cymru, nid Llais Gwynedd. Dri mis yn ôl roedd Llais Gwynedd yn sôn bod ganddyn nhw dros 50 o ymgeiswyr. Yn y cyfamser, mae dau wedi symud i Blaid Cymru,” meddai.

“Dydi pobol ddim eisiau plaid sy’n mynd i wneud dim ond tanseilio popeth, ond plaid sydd yn barod i fod yn adeiladol ac yn uchelgeisiol.”

I weld rhestr yr ymgeiswyr sy’n sefyll yng Nghwynedd, cliciwch yma.

Mae enwebiadau’r etholiadau lleol wedi cau ers hanner dydd – bydd rhagor o straeon wrth i’r manylion ddod i law.

Y Tri Ymgeisydd
Anna Glyn sy’n blogio’n fyw i Golwg 360 o ganol y cyffro yng Ngwesty Dewi Sant, Caerdydd

17.00 Diwedd ar y dyfalu, diwedd ar yr ymgyrchu, ac mae pawb yn ei throi hi am adre. Ac ymlaen a Leanne Wood nawr i baratoi ei haraith fawreddog ar gyfer Cynhadledd Wanwyn y blaid penwythnos nesaf, lle bydd hi’n annerch aelodau Plaid Cymru fel eu harweinydd newydd.

15.54 Dafydd Elis Thomas yn dweud mai “un uchelgais ar ol gen i yw mod i eisiau bod yn weinidog yn Llywodraeth Cymru, dw i eisiau bod yn weinidog yn llywodraeth Leanne Wood’ – ac yn cofleidio Leanne Wood.

Helen Mary yn cloi yr areithiau gan ddweud bod heddiw ddim wedi bod yn benderfyniad hawdd i’r aelodau. “Dechrau newydd i’r blaid heddiw, dechrau newydd i Gymru heddiw. Let’s hear it for Leanne,” meddai.

15.51 Leanne Wood wedi gwneud araith fer iawn yn sil ei buddugoliaeth, y dyrfa yn curo dwylo a sefyll ar eu traed i groesawu eu harweinydd newydd.

Elin Jones wedi llongyfarch Leanne Wood, Dafydd Elis Thomas yn dweud bod y blaid wedi “ethol ffeminydd o’r adain chwith.”

15.41 Leanne Wood wedi ennill.

15.41 Dafydd Elis Thomas allan yn y rownd gyntaf: Dafydd El- 1278, Elin- 1884, Leanne- 2879. Dwy ar ol felly – a chystadlaeuaeth am yr ail bleidlais.

15.40 Rhuanedd Richards yn siarad nawr – hi fydd yn gwneud y cyhoeddiad.

15.39 Y tri ymgeisydd, Elin Jones, Dafydd Elis Thomas a Leanne Wood newydd ddod i flaen yr ystafell.

15.38 Y gynulleidfa ar eu traed wrth i Ieuan Wyn Jones gloi ei araith ac yn clapio’n frwd.

15.35 Ieuan Wyn Jones yn dweud bod “heddiw yn ddiwrnod arbennig iawn yn hanes Plaid Cymru.” Dweud bod arwain y blaid yn “swydd go arbennig.” Dweud bod heddiw’n gyfle i ethol nid yn unig arweinydd y blaid, ond prif weinidog i Gymru.

15.34 Ieaun Wyn Jones yn dechrau siarad nawr, yn siarad am y tro olaf fel arweinydd Plaid Cymru.

15.33 Helen Mary yn dweud ei bod hi’n falch bod yr ymgyrch wedi bod yn un agored. ‘Edrych ymlaen at y camau nesaf.’ Ac yn diolch i’r arweinydd Ieuan Wyn Jones – sy’n denu clap gan y gynulleidfa

15.31 Helen Mary Jones yn siarad. Yn diolch i’r staff am gyfri y pledleisiau ac yn diolch i’r Prif Weithredwr

15.29 Y rhai fu’n cyfri newydd gerdded i mewn i’r ystafell a Helen Mary Jones wedi gofyn i bawb gymryd sedd.

15.26 Rhuanedd Richards, Prif Weithredwr y Blaid yn ystafell y cyhoeddiad – cyhoeddiad ar fin dod felly.

15.19 Prawf sain newydd gael ei wneud ar y meic – y cyhoeddiad yn agosau. Ieuan Wyn Jones fydd yn siarad gyntaf yn ol pob son – a Rhuanedd Richards, Prif Weithredwr y Blaid, yn gwneud y cyhoeddiad wedyn.

15.18 Sibrydion cryf nad oes yr un o’r tri ymgeisydd wedi ennill dros 50% o’r bleidlais yn y rownd gyntaf, ac y bydd hi’n mynd i’r ail bleidlais – gyda’r ras wedyn rhwng dau. Yn ol un ffynhonnell mae pentwr pleidleisiau Leanne yn edrych yn addawol ar hyn o bryd.

Y dyrfa ddisgwylgar...
15.16 Disgwyl cyhoeddiad mewn 10 munud erbyn hyn, ac mae’r ystafell yn llenwi.

15.13 Mae Leanne Wood a Dafydd Elis Thomas newydd fynd i mewn i’r ystafell gyfri. Mwy a mwy o bobl yn ymgynull yn yr ystafell arall, lle y bydd y cyhoeddiad.

15.06 Ar ol y sibrydion ei bod hi’n y cyffuniau, Leanne Wood wedi ymddangos yn ystafell y cyhoeddiad, yn gwisgo ffrog goch a siaced frown, a gwen digon nerfus.

15.01 Aelodau Cymdeithas yr Iaith wedi cyrraedd – Menna Machreth yn eu plith. Mae nhw yn gefnogol iawn i ymgyrch Leanne Wood.

Paratoi'r camerau...
Y camerau teledu yn cael eu gosod nawr – awyrgylch disgwylgar iawn.

14.52 Son nawr y gallai’r cyhoeddiad cyntaf ddigwydd o fewn 20 munud…

14.49 Y gerddoriaeth gefndir yn y stafell lle y bydd y cyhoeddiad – un o ganeuon Stevie Wonder: ‘Signed, Sealed, Delivered, I’m yours!’

14.46 Ieuan Wyn Jones wedi cyrraedd – y dyn sydd wedi arwain Plaid Cymru am dros ddegawd, ond sy’n paratoi at drosglwyddo’r awenau i’r arweinydd newydd y prynhawn yma. Mae wrthi’n siarad gyda newyddiadurwyr nawr, edrych yn ddigon hamddenol.

14.38 Gareth Llewellyn o dim ymgyrchu Leanne Wood yn cario’i gamera – gobeithio cael llun buddugoliaethus y prynhawn yma?

14.36 Fe fydd hi yn ddiddorol cael gwybod pa etholaethau sydd wedi pledleisio ar gyfer yr ymgeiswyr. Mae yna gynnydd wedi bod yn nifer yr aelodau – mwy nag ugain y cant, a’r cynnydd mwyaf yn ol bob son yng Ngheredigion, etholaeth Elin Jones. Mae son hefyd bod rhai etholaethau oedd yn gefnogol i ymgyrch Simon Thomas yn wreiddiol wedi troi at Dafydd Elis-Thomas, wedi i Simon gamu o’r ras a rhoi ei gefnogaeth i Elin Jones.

14.32 Tim ymgyrch Leanne Wood newydd gerdded i mewn. Mae’n edrych yn debygol bod cyhoeddiad ar y gorwel, ond does dim arwydd swyddogol o hyn eto.

14.30 Mae Bethan Jenkins AC newydd gyrraedd – cefnogwraig frwd i ymgrych Leanne Wood.

14.28 Son bod Elin Jones wedi cyrraedd erbyn hyn… Sy’n cwblhau trindod yr ymgeiswyr: Dafydd Elis-Thomas, Leanne Wood ac Elin Jones.

Dafydd Elis Thomas

14.15 Mae Dafydd Elis-Thomas newydd gyrraedd y Gwesty – yn gwisgo siwt, yn edrych yn hamddenol iawn, ac yn sgwrsio gyda’r cyn-AC Owen John Thomas. Mae son bod Leanne Wood yn y cyffuniau hefyd. Dim golwg o Elin Jones eto…

14.04 Does dal ddim son ynglyn a faint o aelodau sydd wedi pledleisio yn y ras am arweinyddiaeth Plaid Cymru – ond mae’r disgwyliadau’n uchel ar ol ymgyrch lwyddiannus i ddenu dros 1,500 o aelodau newydd i’r blaid erbyn diwedd mis Ionawra, gyda’r addewid y cai pob un oedd yn ymaelodi cyn 26 Ionawr fwrw pleidlais am yn y ras am yr arweinydd newydd.

13.47 Mae mwy o brysurdeb i’w weld yn ystafell y cyhoeddiad erbyn hyn, gyda gwleidyddion ac aelodau’r wasg yn dechrau tyrru i mewn – y son diweddaraf yw y gallai’r cyhoeddiad ddod tua 3pm.

Ym mis Chwefror fe gafwyd hystings ar draws Cymru. Dyma oedd cyfle y tri ymgeisydd i osod eu stondin. Annibyniaeth oedd un o’r pynciau mawr yn ol bob son. Disgrifiad un person o’r tri ymgeisydd ar ol eu gwylio yn yr hystings oedd ‘hogan ysgol, boring a thrahaus’. Dw i’n siwr bod yn bosib i chi ddyfalu pa ddisgrifiad oedd yn berthnasol i pa wleidydd! Fe gafwyd hystings cyhoeddus yn yr union westy yma – Gwesty Dewi Sant. Mi oedd hwn yn gyfle i’r wasg ac i’r cyhoedd fynychu. I weld mwy am fy argraffiadau i am y noson darllenwch yma: Hystings Plaid Cymru.

Yng nghanol yr ymgyrchu dros yr wythnosau diwethaf, mae llawer o sylw wedi cael ei roi i argraffiadau’r bwcis o’r ras am arweinyddiaeth Plaid Cymru. Wrth siarad gyda Golwg 360 ddoe, roedd cwmni betio Paddy Power dan yr argraff mai “trwch blewyn” oedd ynddi.
“Elin Jones yw’r bet poblogaidd gyda’r punters,” meddai Paddy Power. “Yn ôl y betio, dylai Elin Jones fynd â hi o drwch blewyn, ond mae’n llawer rhy agos i ddweud gyda sicrwydd.” Caeodd y bwcis gydag Elin Jones yn dal ar y brig, gydag ods o 13/10, tra bod Leanne Wood yn ail, gydag ods o 7/5, a Dafydd Elis Thomas yn drydydd gydag ods o 9/4.

Mae 25 o bobol wrthi’n cyfri, sy’n cael ei gynnal mewn ystafell ar wahan i’r man lle bydd y cyhoeddiad yn cael ei wneud yn ddiweddarach.

Diwedd Ionawr oedd y dyddiad cau er mwyn yr enwebiadau gyda llaw, pedwar ymgeisydd rhoddodd eu henwau ymlaen – Leanne Wood, Dafydd Elis-Thomas, Simon Thomas ac Elin Jones. Ond fe dynnodd Simon Thomas ei enw yn ol yn ddiweddarach, a rhoi ei gefnogaeth i Elin Jones.

Fe ddywedodd y ddau ar y pryd y byddai Simon Thomas yn dod yn ddirprwy pe byddai Elin Jones yn ennill. Ond fe gafwyd sylwadau pigog i’r syniad yma gan ymgeisydd arall, Dafydd Elis-Thomas. “Fyswn i yn meddwl ei bod hi’n bwysig iawn cael dirprwy o rhywle gwahanol. Dw i yn byw ym Mro Morgannwg ac yn Eryri, yn cynrychioli Gwynedd. Ac felly mae’n bwysig iawn bod yna ddirprwy yn dod o rywle arall yng Nghymru.”

13.24 Mae hi yn dal i fod yn ddistaw iawn yma ar hyn o bryd, dim ond llond llaw o newyddiadurwyr ac ambell i wleidydd yn trafod dros goffi.

Yr Ymgeiswyr
Mae hi dal yn gyfnod dyfalu mawr pwy fydd yn mynd a hi heddiw, gyda’r bwcis a’r pyndits gwleidyddol yn gytun nad oes un ymgeisydd o’r tri – Elin Jones, Leanne Wood, a Dafydd Elis-Thomas – yn edrych fel enillydd clir.

Mae Jonathan Edwards, Aelod Seneddol Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr yma hefyd. Mae o wedi datgan ei gefnogaeth at Leanne Wood gan ddweud wrth Golwg360 mai hi ‘yw’r un fi’n uniaethu gyda fwyaf.’

13.12 Mae’r cyfri’n mynd yn gyflym yn ol pob son, ond maen nhw’n benderfynol o gadw pethau’n dawel nes daw’r cyhoeddiad swyddogol – gyda phob un yn y cyfri wedi gorfod ildio’u ffonau symudol cyn mynd i mewn.

Does dim son am y tri ymgeisydd hyd yn hyn, ond mae Jill Evans, Owen John Thomas a Joycelyn Davies eisoes wedi cyrraedd.

Mae rhai gefnogwyr yr ymgeiswyr eisoes yn y Gwesty, gan gynnwys y cyn-ymgeisydd sydd bellach wedi rhoi ei gefnogaeth i Elin Jones, Simon Thomas.

Yr ystafell yn barod...
Wrth i aelodau Plaid Cymru ddechrau cyrraedd Gwesty Dewi Sant yng Nghaerdydd ar gyfer y cyhoeddiad hollbwysig y prynhawn yma, mae darogan y gallai’r cyhoeddiad hwnnw gael ei wneud yn gynt na’r disgwyl. Roedd rhybudd y bore ‘ma y gallai hi fynd yn noson hwyr, ond erbyn hyn mae darogan y gallai pethau ddechrau symud mor gynnar â 2.30pm.

Y tri ymgeisydd
Anna Glyn fu’n mynychu hystings Plaid Cymru yng Nghaerdydd nos Fawrth gan roi ei barn hi am y tri ymgeisydd am arweinyddiaeth y blaid…

Hogan ysgol, boring a thrahaus. Dyna ddisgrifiad un person fues i’n siarad efo fo o’r tri ymgeisydd am arweinyddiaeth Plaid Cymru ar ôl eu gweld nhw’n perfformio yn ystod un o’r hystings.

Chydig yn gignoeth efallai, ond does dim angen athrylith i ddyfalu p’run oedd p’run. Tan neithiwr, dim ond aelodau y blaid oedd wedi cael mynychu’r hystings led led Cymru. Ond gyda’r cyfle yn codi i’r wasg fynd i’r un yng Ngwesty Dewi Sant ym Mae Caerdydd  doedd dim angen gofyn ddwywaith.

Mi oedden ni i gyd yno yn barod gyda’n camerâu a’n llyfrau nodiadau i gofnodi pob manylyn. Oce, mi oedd rhai gwleidyddion yno, timau y tri ymgeisydd a phobl bwysig y sefydliadau. Ond mi roedd Joe Bloggs yn llenwi’r seddi hefyd, y lle dan ei sang ac mi o’n i yn synnu faint o wynebau ifanc oedd yno.

Roedd na ryw awyrgylch ddisgwylgar cyn i’r mân siarad dawelu. Dechrau fel mae nhw yn gwneud yn America gyda’r araith agoriadol a phodiwm yr un i’r ymgeiswyr. Dafydd Êl yn cyfeirio at y Cynulliad ac yn dweud rhyw jôc neu ddwy.

Elin Jones wedyn yn sôn am annibyniaeth yn yr ail frawddeg. Defnyddio dipyn o Saesneg, er mwyn trio pwysleisio bod ei hapêl hi yn ymestyn ymhellach na joscins Ceredigion efallai?

A Leanne Wood yn ei gwneud hi yn glir mai sosialwraig yw hi trwy gyfeirio at y bancwyr drwg yn y Ddinas. Ac ymlaen at y cwestiynau.

Cwestiynau

Roedd y cwestiynau wedi eu trefnu ymlaen llaw er mawr siom i un gŵr ar y diwedd oedd yn daer eisiau gofyn ei gwestiwn o. Er mor slic oedd y paratoadau tu ôl i’r llenni allwch chi ddim paratoi ar gyfer popeth!

Addysg, annibyniaeth, blaenoriaethau oedd y rhai disgwyliadwy. Ond fe gafwyd perl o gwestiwn gan un fenyw yn y gynulleidfa. A dweud y gwir mi oedd o mor dda nes i fi ddiawlio’n hun mod i ddim wedi meddwl ei ofyn wrth eu cyfweld fesul un yn y gorffennol.

Beth fyddech chi ddim yn fodlon cyfaddawdu, hyd yn oed os y byddai hynny yn golygu colli yr arweinyddiaeth? Neu rhywbeth felly oedd y cwestiwn. Does dim angen cyfaddawdu, oedd ateb Elin Jones am fod yr hyn mae hi yn gredu ynddo yn egwyddorion sydd i’w gweld yn y Blaid.

Heddwch oedd ateb Greenpeace Leanne Wood. A dyma oedd cyfle Dafydd Êl i dawelu’r rhai hynny sydd wedi ei gyhuddo o fod yn rebel o fewn y blaid a pheidio a dilyn y lein swyddogol am ynni niwclear. Oedd , mi oedd o wedi cefnogi atomfa Trawsfynydd ac o blaid Wylfa B. Ond doedd o ddim yn tynnu’n groes, meddai , oherwydd ni fyddai o am weld datblygiadau fel hyn mewn ardaloedd eraill yng Nghymru.

Adele

Roedd y rownd o gwestiynau bachog ymhlith y mwyaf diddorol gydol y noson, gyda’r cwestiynau yn datgelu mwy na’r disgwyl am y gwleidyddion. Y peth gorau i ddod o Gymru? Cig oen, meddai Leanne Wood, llais Richard Burton meddai Dafydd Êl. Yn ôl ymateb y gynulleidfa ateb Elin Jones oedd yn plesio orau – dŵr.  Pwy ddylai ennill gwobr yn y Brits? Mi fyddai rhywun yn disgwyl i’r ferch o’r Cymoedd serennu yma gan mai apelio at yr ifanc y mae hi, yn ôl llawer. Ond doedd hi ddim hyd yn oed yn gwybod beth oedd y Brits heb sôn am y bandiau mwyaf hip a cŵl y dyddiau yma! Ar ôl ychydig o help gan Helen Mary fe ddywedodd hi’r ateb cywir, Adele. Ail adrodd hynny wnaeth Dafydd Êl tra roedd Elin Jones yn amlwg wedi gwneud ei gwaith cartref gan ddweud mai Adele oedd yn siŵr o ennill ar ôl iddi wneud cystal yn y Grammys ryw wythnos yn ôl.

Ymateb cymysg

Fe gafwyd digon o chwerthin yng Ngwesty’r Dewi Sant ond cymysg oedd y farn wrth i mi holi hwn a llall ar ddiwedd y noson. Rhai yn daer mai Dafydd Êl ydy y boi iawn – yr un efo gravitas. Eraill yn danbaid dros Leanne.

“Ydy hi ddim yn rhy naїf?” gofynnais. “Mae’n rhaid i ti fod yn naїf i fod yn wleidydd neu fysa nhw ddim yn cyflawni dim byd,” oedd yr ateb.

Un yn dweud mai ras rhwng y ddwy ferch fydd hi yn bendant tra bod un arall yn dweud mai’r cwestiwn pwysig ydy pwy fydd yr un gorau i herio Carwyn Jones? Wn i ddim. Mae’n rhaid cyfaddef mod i yn ffeindio fy hun yn talu sylw pan oedd yr hen ben yn siarad. Mae ganddo fo’r presenoldeb hwnnw. Ond pa mor bwysig ydy hynny mewn gwirionedd?  Ai dyn ddoe ydy o? A beth am Elin Jones? Hi oedd yr unig un gafodd chwerthiniad a chymeradwyaeth wrth ymateb i gwestiwn.

Elin yw’r un mae mwyafrif gwleidyddion ei phlaid yn ei gefnogi ac fel Gweinidog yn y Llywodraeth Glymblaid o’r blaen roedd hi yn cyflawni pethau a ddim ofn mynd i’r afael â phynciau dadleuol  – megis moch daear. “Dw i yn fwy na phâr saff o ddwylo,” oedd ei phle.

Ac wedyn Leanne Wood. Merch o’r Rhondda. Oes  angen gwaed newydd ar y blaid? Ffordd i apelio tu allan i’r cadarnleoedd? Paratoi’r ffordd ar gyfer y Meseia? Wyddoch chi be, dw i’n falch mod i ddim yn aelod, neu, wir yr, mi fyswn i yn y bocs pleidleisio yn pendroni am oriau!

Edrych nôl gawson ni gan y Llywodraeth yn y briffing bore ma, wrth i Carwyn Jones a Ieuan Wyn Jones fynegi -gyda rhywfaint o nostalgia -mai dyma o bosib y briffing ar y cyd olaf o’r Llywodraeth hon. Maen nhw’n falch iawn o’u record ac yn brolio i gytundeb Cymru’n Un gynnig llywodraeth sefydlog, yr hyn oedd pobol Cymru’i eisiau er efallai nid cymaint aelodau’r blaid Lafur. Ond newidwyd eu meddwl, gan gynnwys neb llai na un o’r gwrthwynebwyr pennaf Peter Hain.

O edrych nôl, rhaid edrych ‘mlaen a meddwl -ai Cymru’n Un x2 ddaw wedi etholiad y Cynulliad? Ateb cyson Carwyn Jones yw bod Llafur, fel y pleidiau eraill, yn chwilio am fwyafrif fis Mai a fydd dim trafod clymbleidio tan ar ôl canlyniad etholiadol fydd yn gorfodi hynny. Llafur wrth gwrs yw’r unig blaid ag unrhyw obaith o gael mwyafrif . Gyda’r arolygon barn ar 44% o blaid Llafur ers misoedd bellach, mae’n bosibl y gall Llafur ddychwelyd 30 a mwy o aelodau i’r Cynulliad eleni. Fe fydd y tebygolrwydd o glymblaid yn is y mwyaf o aelodau fydd gan Lafur. Er bod 31 yn fwyafrif, dyw e ddim yn ddigon i sicrhau sefydlogrwydd.

Wrth gwrs er mwyn bod yn bartner mewn llywodraeth fe fydd y pleidiau eraill yn gobeithio’n fawr na fydd Llafur yn cyrraedd yn agos at y 30 hudol. Y cwestiwn i’r ddau arweinydd llywodraethol gan gyfaill o’r lobi bore ma oedd -ydych chi’n diystyru’r posibilrwydd o glymblaid â’r Ceidwadwyr? Doedd Carwyn ddim am oedi cyn dweud bod hynny’n hollol amhosibl. Ieuan ar y llaw arall -wel, byddai hi’n anodd yn dilyn rhaglen y Ceidwadwyr yn San Steffan i glymbleidio â nhw oedd ei ateb e.

Mae’n amlwg mai ail ddewis go anghynnes i Blaid Cymru fyddai rhoi cyfle i glymblaid yr enfys, gyda llawer mwy o frwdfrydedd i glymbleidio â Llafur eto pe bai’r cyfle’n codi. Ond roedd Nick Bourne yn hapus fodlon i ddweud ei fod ef a Ieuan yn ffrindiau da a bod gwleidyddion weithiau yn dweud rhai pethau’n gyhoeddus nad ydyn nhw o reidrwydd yn ei golygu go iawn. Fyddai Nick Bourne ddim yn synnu pe bai Ieuan Wyn Jones wedi dweud rhywbeth cyffelyb am glymbleidio â’r Ceidwadwyr nôl yr adeg hon yn 2007 hefyd ac eto roedd Clymblaid yr Enfys yn bosibilrwydd go iawn wedi etholiad y flwyddyn honno.

Holodd neb Kirsty Williams bore ma beth fyddai ei dewis cyntaf hi mewn clymblaid. Gyda’r arolygon barn a’r sylwebwyr yn darogan gwae i’r Democratiaid Rhyddfrydol, efallai nad yw hi’n syndod.

Dydw i ddim am wneud cwis i chi fel y mae fy ffrind Tom Bodden yn ei gynnig yn ôl ei arfer tymhorol ar ei flog Gog in the Bay. Ond mae ITV a YouGov wedi dod ag anrheg nadolig fach i ni cyn i’r mwyafrif ffarwelio â’r rhithfyd i stwffio twrcio go iawn gyda’u teuluoedd dros yr wyl. Ie, yr arolwg barn misol.

Bydd Llafur yn hapus dros ben gyda 44% yn dweud y byddan nhw’n pleidleisio drostyn nhw yn etholiad y Cynulliad am y pedwerydd mis yn olynol. Fe fydd y Democratiaid Rhyddfrydol yn llawer llai hapus, gyda UKIP o’u blaen nhw mewn tair o’r rhanbarthau etholiadol. Mae’n siwr bydd peiriant datganiadau’r Gwyrddion yn anfon neges o lawenydd mawr i’r holl amgylcheddwyr eu bod nhw’n gwneud yn dda yn rhanbarth Canol De Cymru. Yn y refferendwm, mae’r nifer sy’n bwriadu taro pleidlais yn y lle cyntaf yn ei gwneud hi’n fwy tebygol y cawn ni bleidlais Ie fis Mawrth.

Mae Golwg 360 yn sôn am anrheg nadolig i’r Ceidwadwyr yma. Newyddion drwg i Blaid Cymru fydd efallai’n gobeithio am wyrth ychwanegol dros yr wyl!

Dyma bigion o’r arolwg isod i chi. Nadolig Llawen!

Pe bai etholiad Cynulliad yfory, a gan ystyried y bleidlais etholaeth, sut fyddech chi’n pleidleisio?

                  2007     Mai     Meh    Gorff      Awst    Medi      Hyd        Tach       Rhag

Llafur       32%     32%     42%     40%     39%    44%      44%       44%     44%

Pl. Cymru    22%     22%     20%     22%     23%    19%      21%      21%     21%

Ceid           22%     21%     19%     20%     22%    22%      19%      21%     23%

Dem. Rhydd     15%     20%      12%    13%     10%     11%        9%       9%      6%

Eraill           8%        5%       6%       5%       6%      5%        8%       6%      6%

A gan ystyried y bleidlais blaid neu ranbathol i’r Cynulliad, dros pa restr plaid y byddech chi’n pleidleisio?

                  2007     Mai     Meh    Gorff      Awst    Medi      Hyd        Tach       Rhag

Llafur           30%    30%     40%      37%    39%    41%      40%       41%     42%

Pl. Cymru       21%    21%     19%     20%     23%    19%      23%      20%      21%

Ceid             22%     21%     20%     20%     21%    20%      18%      20%      22%

Dem. Rh       12%     18%      12%    14%       9%     12%       9%        9%        5%

Eraill            16%       9%        9%      8%       8%       8%      11%     11%       10%

Bwriadau Pleidleisio yn y Refferendwm 

Pe bai refferendwm yfory i roi mwy o bwerau deddfu i’r Cynulliad, sut fyddech chi’n pleidleisio? 

                              Ebrill  Meh. Gorff.  Awst  Medi Hydref     Tach   Rhag 

Ie                          49%     55%     48%    48%     49%     52%      48%      46%

Na                            33%     28%     34%     32%    30%     29%      30%      25%

Ddim yn gwybod/ 18%     17%     19%     21%    20%    20%       22%      29%

Ddim am bleidleisio

Un peth bach arall. Os ydych chi eisiau jôcs arbennig o wael ar gyfer y Nadolig, edrychwch yma.

Ar yr unfed awr ar ddeg mae Alun Ffred Jones wedi cyflwyno gwelliant pellach i’r mesur iaith sydd fel a ganlyn:

“Adran 1, tudalen 12, ar ddechrau llinell 15, ychwanegwch -’Heb ragfarnu egwyddor gyffredinol is-adran (1)’ “

Beth mae hyn yn ei olygu? Fe fydd y Llywodraeth yn mynnu nad oes ganddo ddim oll i wneud â gwelliant Bethan Jenkins i’r mesur ond mae ei gyflwyno ar y funud olaf fel hyn yn awgrymu’n gryf mai dyna’n union maen nhw’n ei wneud. Bwriad y gwelliant yw i dawelu pryderon y rhai hynny sydd wedi dweud mor gryf mor bwysig yw rôl seicolegol cael statws swyddogol i’r iaith Gymraeg, fel bod pobol yn teimlo bod yr hawl ganddyn nhw i ddefnyddio’u Cymraeg pa le bynnag fyd fynnan nhw. Os oedd aelodau cyffredin Plaid Cymru wedi dweud yn gryf wrth y bobol ar y brig eu bod nhw’n ystyried o ddifrif i bleidleisio gyda Bethan, gallan nhw nawr ail-ystyried. Bydd rhaid i fi siarad â Bethan i weld beth mae hi’n bwriadu ei wneud nawr, ac â chynrychiolwyr o’r 85 ysgrifennodd at Ffred yn gofyn iddo ail-ystyried geiriad y datganiad o statws a’i gryfhau. Am y tro, gadawa i chi gyda hwn, eglurhad y Llywodraeth o’i cymhellion:

“This amendment addresses the concerns expressed by those who are worried that S 1(2) of the measure undermines the general principle of official status. This new amendment provides people with reassurance that the general principle that the Welsh language has official status in Wales is not restricted. But section 1(2) makes it clear how legal effect is given to that official status.”

Mae’n debyg bod Alun Ffred am i ni gyd fel Cymry allu dathlu’r mesur iaith a gweld y pethau da sydd ynddo fe yn hytrach na mynd “mewn i drafodaethau haniaethol am statws swyddogol.”

DIWEDDARIAD:

DATGANIAD AR Y CYD GAN YR ATHRO RICHARD WYN JONES AC EMYR LEWIS

“Rydym yn croesawu’r ffaith fod y Llywodraeth wedi dwyn y gwelliant hwn gerbron.  Mae’r datblygiad cyffrous hwn ar y munud olaf yn dangos bod gennym yng Nghymru Lywodraeth sy’n gwrando ar ei phobl ac yn ymateb yn gadarnhaol i farn ei hetholwyr.  Diolch i’r Gweinidog Treftadaeth Alun Ffred Jones ac i’r Aelod Cynulliad Bethan Jenkins am eu harweiniad a’u gweledigaeth.  Dyma gam hanesyddol sy’n mynd i osod sail gadarn ar gyfer y dyfodol.   Eisiau byw eu bywydau drwy gyfrwng y Gymraeg y mae pobol wedi’r cyfan, nid protestio ynghylch yr iaith byth a hefyd.  Bydd cenedlaethau’r dyfodol yn cydnabod yr hyn gyflawnwyd heddiw.  Carem ddiolch i bawb sydd wedi bod yn llythyru, yn e-bostio, yn ffonio, ac yn cyfarfod â’r Aelodau Cynulliad er mwyn eu cymell i gefnogi’r egwyddor ganolog o statws swyddogol cyflawn i’r iaith Gymraeg.  Bydd pawb yn gallu cysgu’n dawel heno.  Wrth gwrs bydd cyfrifoldeb pob copa walltog tuag at y Gymraeg yn parhau a hyderwn y bydd modd i ni i gydweithio gyda’n gilydd i sicrhau dyfodol iach i’n hiaith.”

mwy o’r wefan

Mae cyfarfod tyngedfennol gan Blaid Cymru heno. Pam? Am i Bethan Jenkins o’r blaid honno gynnig gwelliant (gweler gwaelod yr ail dudalen) i’r mesur iaith ddydd Gwener diwethaf. Trwy wneud hyn, mae hi’n plesio ymgyrchwyr iaith fel y cyfreithwyr Emyr Lewis a Gwion Lewis a Chymdeithas yr Iaith a gweddill yr 85 lofnododd lythyr at y Gweinidog Treftadaeth yn gofyn iddo roi statws swyddogol cliriach i’r iaith yn y mesur iaith. Fe gofiwch o’r blogiad yma i Ffred deimlo i’r byw bod pobol yn cam-ddehongli ei deyrngarwch i’r iaith trwy wrthod eu cais yn llwyr.

Yn ôl i gyfarfod Plaid Cymru. Mae’r grwp yn cyfarfod heno i benderfynu beth i wneud ynglyn â gwelliant Bethan. Dilyn Bethan neu ddilyn Ffred -beth wnawn nhw? Mae hi’n sicr o bleidleisio yn erbyn y Llywodraeth yfory -Llywodraeth ei phlaid ei hun -ac fe fydd yn egluro’i rhesymeg dros wneud beth mae hi wedi ei wneud yn y ddadl. Heno fe fydd hi’n amser i aelodau eraill Plaid Cymru i drafod a fyddan nhw’n gwneud safiad gyda hi. Mae Cymdeithas yr Iaith yn rhybuddio aelodau Plaid Cymru bod eu penderfyniad yn hanesyddol -un ai maen nhw’n gwneud mesur cryf nawr neu’n cyflwyno “mess-hir” a gadael y deddfu ieithyddol am ugain mlynedd arall.

Fe fydd aelodau’r Llywodraeth yn unedig yn dweud wrth aelodau cyffredin y blaid i beidio â mentro gwrthryfela. Fe fydd Plaid Cymru’n cynnal cynhadledd i’r wasg yn wythnosol o hyn hyd at yr etholiad fis Mai, ac yn y gynhadledd gyntaf wythnos diwethaf roedd Elin Jones, y Gweinidog Amaeth -a swyddog cyfathrebu’r blaid yn yr ymgyrch etholiadol -yn gadarn tu ôl i Alun Ffred. Na, fyddai hi ddim o fudd i Blaid Cymru pe bai’r meincwyr cefn yn pleidleisio gyda gwelliannau’r gwrthbleidiau i roi statws clir i’r iaith meddai hi (Doedd Bethan ddim wedi datgelu ei bwriad ar y pryd). Dyw Plaid Cymru ddim wedi colli golwg ar ei phleidlais graidd. Mater o farn yw geiriad y statws yn y ddeddf. Mae’r Llywodraeth wedi penderfynu ar y geiriad a does dim troi nôl. Gawn ni weld yfory os yw gweddill aelodau’r blaid yn cytuno.

DIWEDDARIAD: Datganiad gan Blaid Cymru newydd lanio yn fy mewn-flwch. Mae Helen Mary, y dirprwy arweinydd, yn sefyll yn gadarn ar ochr y Gweinidog Treftadaeth a’r Llywodraeth o’r ddadl. Er nad oes pleidlais ganddo, mae Llyr Huws Gruffydd sydd ar frig rhestr Plaid Cymru yn rhanbarth y gogledd ar gyfer yr etholiad nesaf hefyd yn datgan ei gefnogaeth i fesur y Llywodraeth yn yr un datganiad. Dim ACau sy’n barod i hoelio’u lliwiau i’r mast cyn heno? Neu ymgais i ddweud mai nid dim ond y tîm rheoli a phobl yn y Bae sy’n cytuno â’r Gweinidog?

Rwy’n hoff o ymweliadau Eleanor Burnham â fy swyddfa i. Mae hi wastad yn chwyrlio i fewn mor gyflym ag y mae hi’n chwyrlio allan ond tra’u bod hi gyda ni mae wastad rhyw stori ganddi am safon trenau rhwng Wrecsam a Chaerdydd, ei chanu operatig dihafal neu rhyw saga wych. Rwy yr un mor hoff o ymweliadau David Melding, sy’n llawn athroniaeth fel y mae Eleanor yn llawn trenau. Mae yna bosibilrwydd cryf na fydd yr ymweliadau yma’n digwydd wedi Mai 2011.

Mae’r tebygrwydd o ymweliad gan Eleanor fel AC yn isel tu hwnt. Fel sy’n wybyddus i ni oll, mae hi wedi cael yr ail safle ar restr ranbarthol y Democratiaid Rhyddfrydol yn y gogledd. Digon posibl y bydd ymweliadau Aled Roberts yr un mor ddifyr â rhai Eleanor ond efallai na fyddan nhw’n digwydd chwaith. Na, nid achos na fydd Aled eisiau taro mewn (pwy na fyddai eisiau taro mewn?!!) ond na fydd e chwaith yn cael ei ethol. 15,274 o bleidleisiau, neu 7.8% o’r bleidlais gafodd y Democratiaid Rhyddfrydol yng ngogledd Cymru yn 2007. Ddim rhy bell tu ôl iddyn nhw’r oedd y BNP gyda 9,986 ac UKIP ddim llawer pellach eto gyda 8,015. Gyda’i gilydd, roedd ganddyn nhw fwy o bleidlais na’r Democratiaid Rhyddfrydol. Yn hyn o beth, dyw arolwg barn diweddara ITV ddim yn argoeli’n dda iddyn nhw. Dim ond 9% o’r 1,012 holwyd ddywedodd y bydden nhw’n pleidleisio dros y Democratiaid Rhyddfrydol fel ymgeiswyr rhanbarth a dim ond 5% o’r 210 holwyd yng Ngogledd Cymru sy’n bwriadu cynnig eu pleidlais iddyn nhw. Mae’n argoeli’n dalcen caled i hyd yn oed Aled Roberts gymeryd ei le ar y meinciau melyn ym Mae Caerdydd, heb sôn am Eleanor B.

Wedyn David Melding. Sefyllfa ryfedd iawn, iawn sydd ganddo fe. Mae wedi ei ddisodli’n ddiseremoni o frig rhestr ei blaid gan Andrew RT Davies (Swop -RT oedd arfer bod yn #2). Er mwyn i Melding ennill ei le yn y Cynulliad mae angen iddo fe sicrhau nad yw Angela Jones-Evans yn cipio’r Fro oddi wrth Jane Hutt. Os yw e’n dymuno iddi hi gael ei chyfle yn y Cynulliad yna mae angen iddo fe obeithio y bydd Julie Morgan yn ennill Gogledd Caerdydd oddi wrth Jonathan Morgan sy’n AC ers 1999 hefyd (dechreuodd e ar y rhestr rhanbarth cyn ennill Gogledd Caerdydd oddi wrth Lafur yn 2007). Achos os yw’r Ceidwadwyr yn ennill mwy o seddi etholaethol yn rhanbarth Canol De Cymru, fydd dim lle i #2 y rhestr. Cymhleth? Peidiwch â sôn.

Dyw Llafur ddim wir yn dod mewn iddi lle mae rhestrau rhanbarthol yn y cwestiwn -maen nhw’n ennill cymaint o seddi etholaethol fel mai cyfyngedig yw eu cynrychrychiolaeth ranbarthol nhw ag eithrio yn y canolbarth. Mae un newydd da o du rhestrau rhanbarthol Plaid Cymru os ydych chi’n credu mewn cynrychiolaeth gyfartal o ran y rhyw. O’r tair rhestr rhanbarthol yn y de, y menywod sydd ar frig y rhestrau a hynny heb fod angen mecanwaith penodol i’w gwthio nhw yno. Bethan Jenkins aeth â hi’n anrhydeddus yng Ngorllewin De Cymru, Leanne Wood yr un modd yng Nghanol De Cymru ac hefyd Jocelyn Davies yn Nwyrain De Cymru.

Stop Press! Datganiad i’r wasg gan Eleanor Burnham. Fe fydd rent-a-soprano’r Cynulliad yn canu gyda Rhys Meirion mewn cyngerdd arbennig nos Wener i godi arian i Ysgol Bro Cernyw. Mae unig AS rhanbarth y gogledd y Democratiaid Rhyddfrydol fel pe bai’n cynyddu ei datganiadau i’r wasg ar hyn o bryd (a’i thrydar hefyd o ran hynny). Mae siwr o fod fel rhagflas o’r hyn ddaw weddill y tymor wrth i’r gwleidyddion ymlwybro nôl i Fae Caerdydd ddydd Llun -ail dim ond i Blaid Cymru mae’r Democratiaid Rhyddfrydol am eu datganiadau niferus.

Os nad ail-ddechrau’r tymor sy tu ôl i hyn, efallai ei bod hi’n codi ei phroffeil hyd yn oed yn uwch yn lleol gan fod cystadleuaeth ganddi yn y ras i fod ar frig rhestr y Democratiaid Rhyddfrydol yn y gogledd ar gyfer etholiad Cynulliad 2011. Mae arweinydd cyngor Wrecsam, y cynghorydd Aled Roberts wedi gosod ei enw gerbron ar gyfer y rhestr hefyd. Fel cyd-siaradwr Cymraeg a dyn uchel ei barch yn ei blaid fe fydd yn wrthwynebydd cryf i Eleanor Burnham. Ond mae hi’n ymgyrchydd heb ei hail felly bydd yn ornest ddifyr i’w gwylio.

Mae Eleanor wedi hen leisio’i barn ar sefyllfa S4C ond un newydd sydd wedi ymuno yn rhengoedd côr gwarcheidwaid y sianel Gymraeg yw’r cyn ysgrifenydd gwladol, Peter Hain. Fel Rhodri Glyn o’i flaen (fel y mae Plaid Cymru ar dasg i bwysleisio) mae AS Castell Nedd wedi cael cyngor cyfreithiol dweud na ddylai S4C dalu ceiniog yn ôl o’i chyllideb eleni rhag torri’r gyfraith. Mae’r stori yma. I chi gael y cefndir i gyd, dyma’r llythyr gan Peter Hain a chyngor ei fargyfreithiwr, Clive Lewis Q.C. ar y sefyllfa:

Llythyr Peter Hain:

Dear Cheryl, 

I enclose a copy of Counsel’s opinion which says that any cuts to S4C budget, either voluntary or otherwise, are illegal.

It is very clear from Counsel’s opinion that should your Government wish to impose any cuts on the S4C budget you would have to introduce primary legislation to do so.

I therefore request that your Government postpone any plans for immediate cuts to the S4C budget, and not accept any voluntary repayments, to avoid being in breach of the law.

If you proceed regardless, I will give my full support for a judicial review.

The S4C budget should always be scrutinised, and we would welcome a debate about the future of S4C and Welsh language broadcasting in general. But we will not support these sudden and illegal cuts, especially as Wales is already suffering more than anywhere else because of the actions of your Government.

I will be writing in similar terms to the Secretary of State for Culture, Olympics, Media and Sport, but would urge you to take a personal interest in this issue.

Yours sincerely,

RT HON PETER HAIN MP

Shadow Secretary of State for Wales

Cyngor Clive Lewis:

1. I am asked to advise S4C on one question concerning the power of S4C to make

a voluntary payment to the Department of Culture, Olympics, Media and Sport

(“the Department”) of money paid to S4C pursuant to section 61 of the

Broadcasting Act 1990 (“the Act”).

2. For the reasons given below, S4C has no legal power to make voluntary payments

to the Department of money received pursuant to section 61 of the Act and such

voluntary payments would be unlawful.

BACKGROUND

3 As part of the United Kingdom government’s efforts to reduce public spending in

the current financial year, the Department wishes to see a reduction of

approximately 3 to 5% in the funding made available by the Department to S4C.

The Department has indicated that it accepts that it has to provide a certain level

of funding under section 61 of the Act but has asked whether S4C would agree to

reduce its funding on a voluntary basis. The mechanism for effecting this

voluntary reduction would be that the Department would pay the money due

under section 61 of the Act but S4C would then make a voluntary repayment of

part of the monies received.

LEGAL FRAMEWORK

4. Section 56 of the Act keeps in existence the Welsh Fourth Channel Authority,

referred to in the Act as the Welsh Authority. That Authority is to be known as

S4C. That is a body corporate comprised of a chairman and appointed members.

A number of its functions are delegated to a Board of Directors.

5. Funding, in part, is dealt with by section 61 of the Act. The Secretary of State

must in each year, pay the prescribed amount to S4C as increased by the

appropriate percentage. The prescribed amount is the amount actually received in

1997 or an amount being greater than the 1997 amount (the amount being

prescribed by the Secretary of State by order). There is no power to prescribe an

amount less than the amount paid in 1997. The prescribed amount is to be

increased by the appropriate percentage (defined in section 61(6) of the Act as,

effectively the percentage increase between the retail price index for November

1996 and the November for the year preceding the year of payment).

6. Section 61A(2) of the Act, as amended, provides that:

“(2) All amounts received by the Welsh Authority under section 61 shall

be kept by the Authority in a separate fund (in this section referred to as

“the public service fund”) which may be applied only for the purposes of

their functions in relation to the provisions of the services that are public

services of the Authority within the meaning of section 207 of the

Communications Act 2003.”

7. Those public services are defined as S4C, S4C Digital and services authorised by

or under section 205 of the Communications Act 2003 (“the 2003 Act).

ANALYSIS

8. The Secretary of State is obliged each year to pay the prescribed amount,

increased by the appropriate percentage, to S4C under section 61 of the 1990 Act.

9. Monies received under section 61 of the Act “may be applied only for the

purpose” of S4C’s functions in relation to the provision of S4C’s public services.

S4C has no power to make payments of monies for other purposes. In my opinion,

therefore, S4C has no power to make voluntary payments of money received

under section 61 of the Act to the Department (whether for the purposes of

assisting with the government’s policy or otherwise). Parliament has imposed a

duty as to how monies received under section 61 of the Act are to be used. Those

monies are to be applied only for the purpose of S4C’s functions in relation to the

provision of public services, i.e. the provision of S4C, S4C Digital and services

authorised under section 205 of the 2003 Act. There is no provision for S4C to

make voluntary payments to the Department for other purposes.

10. Separately and in addition, the proposal whereby the Secretary of State would

seek to effect a cut in the amount provided to S4C by making payment of the

prescribed amount and then arranging for part of that to be repaid voluntarily

would not, in my opinion, be consistent with the statutory framework set out in

section 61 and 61A of the Act. Parliament has prescribed a funding mechanism

which involves payment of the prescribed amount (the amount received in 1997

or a greater amount) increased by the appropriate percentage. S4C must keep that

money in a separate fund and apply that money only for the purposes of the

provision of public services. It would not be consistent with that framework for

the Department or S4C to enter into arrangements intended to ensure that less

than the money contemplated by Parliament as being necessary for the provision

of S4C’s public services would be provided.

CONCLUSIONS

11. In summary, therefore, S4C has no power to make voluntary payments of money

to the Department from monies provided by the Department to S4C. Monies

received under section 61 of the Act may only be used for the provision of public

services as defined in the 2003 Act and not for making voluntary payments to the

Department.