Dechrau fideo Indigo, Creision Hud
Owain Schiavone sy’n dathlu rhai o’r fideos cerddorol creadigol sydd wedi dod i’r fei dros y flwyddyn ddiwethaf…

Erbyn hyn mae fideos cerddorol wedi dod yn araf hollbwysig wrth hyrwyddo unrhyw fand neu gynnyrch cerddorol newydd.

Ar un olwg, mae fideos cerddoriaeth Cymraeg yn mynd yn bethau prin.

Yn y gorffennol bu rhaglenni teledu fel Fideo 9, Garej ac wrth gwrs Bandit yn cynhyrchu fideos cerddorol o safon uchel iawn ar S4C.

Dros gyfnod y Nadolig bu i ni ffarwelio â’r diweddaraf o’r cyfresi hyn – er mai dim ond nawr ac yn y man roedd rhaglenni Bandit yn cael eu cynhyrchu yn ddiweddar, mae llawer yn mynd i deimlo’n chwith ar eu hôl.

Yn sicr fe lwyddodd Bandit i gynhyrchu nifer o fideos gwych ar gyfer rhai o fandiau gorau Cymru. Pwy sy’n cofio fideo thema badminton y gân ‘Dal Ni Lawr’ gan Genod Droog…sydd wedi cael ei wylio dros 52,000 o weithiau ar YouTube.

Neu beth am ‘Madrach’ gan Derwyddon Dr Gonzo, yn serennu Huw Marshall neb llai.

A’r gorau oll yn fy marn fach i, fideo Mods v Rockers anthem Plant Duw, ‘Nerth dy Draed’.

Fyswn i’n gallu hiraethu trwy’r dydd am fideos y gyfres (ac ella y gwnâi mewn blog arall…) ond yn hytrach na hynny dwi am ddathlu’r fideos cerddorol amgen a gynhyrchwyd yn ystod 2011.

Pwy a ŵyr os fydd artistiaid yn ddigon lwcus i recordio fideos trwy garedigrwydd pwrs ein sianel deledu yn y dyfodol agos. Hyd y gwn i mae’r drafodaeth yn parhau ynglŷn â rhaglen addas i lenwi esgidiau Bandit, ond cwestiwn arall ydy a fydd y rhaglen honno’n cynnwys fideos wedi’u cynhyrchu’n broffesiynol.

Yn y cyfamser, mae rhai o’n hartistiaid wedi penderfynu cymryd mater i’w dwylo eu hunain a bod yn greadigol, gan gynhyrchu fideos yn annibynnol, a chwarae teg iddyn nhw hefyd. Mae eraill wedi cael cymorth gan wneuthurwyr ffilm mwy profiadol.

Dyma felly fy mhump hoff fideo cerddorol Cymraeg (annibynnol-ish) ar gyfer 2011:

5. mr huw: Creaduriaid Byw - un o fideos niferus mr huw i gydfynd â chaneuon o’i albwm ‘Gogleddwyr Budr. Mae hwn wedi’i gyhyrchu gan Aled Rhys Jones.

4. She Said: Creision Hud - mae ‘na stori a phlot i hon gyda golygfeydd amrywiol o Gaerdydd yn gefndir.

3. V moyn T: Colorama - 3 o aelodau Colorama ym Mharc y Rhath…be arall sydd angen?

2. Undegpedwar: Y Niwl - ai’r fideo yma o fersiwn Cymru o Rocky ddaliodd sylw cynhyrchwyr Football Focus?

1. Indigo: Creision Hud – hollol, hollol syml ond hynod effeithiol. Er y symlrwydd mae tipyn o waith wedi mynd mewn i’r fideo ac mae’r grŵp yn haeddu clod am gynhyrchu 5 fideo i’w caneuon yn 2011.

Er y gellid dadlau ei fod yn cyfrannu at ddirywiad rhai o’r cyfryngau cerddoriaeth traddodiadol, heb os mae’r we’n cynnig llwyfan gwych ar gyfer cerddoriaeth a’r potensial i gyrraedd cynulleidfa llawer ehangach.

Un ffordd effeithiol ac adloniadol iawn o hyrwyddo eich cerddoriaeth ar-lein ydy trwy gyfrwng fideo, ac er bod rhai enghreifftiau creadigol iawn uchod, does dim digon o fideos cerddoriaeth Gymraeg i’w gweld ar-lein.

Fy neges i grwpiau Cymru felly ydy hyn, ewch ymaith i gynhyrchu fideos annibynnol ar gyfer eich caneuon, yn hytrach na disgwyl i rywun gynnig gwneud un i chi.

Y dyn gwyrdd

Mi allwch chi ddweud llawer am ŵyl o weld y swyddfa docynnau. Doedd yna neb yn cwyno, neb ar frys na neb yn harthio ar ei gilydd.

Ychydig gannoedd o lathenni wedyn, trwy jyngl o bebyll, ac roedd stad Glanusk yn agor o’ch blaen a’r dorf yn eistedd a gorweddian ar yr amffitheatr naturiol o amgylch y Prif Lwyfan, fel chwarel lechi liwgar.

Mae yna deimlad ffair i rannau o’r safle – nid am fod yno olwyn fawr ond oherwydd y stondinau bach hynod sydd yma ac acw a’r pebyll bwyd ecsotig – o fwyd y soukh i gyrris o Goa a chacenni cartref a Chai Wallah, lle mae pobol yn sugno ar bibelli mwg.

Rhan o'r ssafle
Syniadau i’r Eisteddfod

Mi fyddai’n llawer mwy anodd creu awyrgylch tebyg yn yr Eisteddfod, lle mae yna gystadlu a gweithgareddau mwy swyddogol, ond mi fyddai dod ag elfen o’r Dyn Gwyrdd i’r Brifwyl yn gweddnewid y Maes.

Y twtsh anffurfiol ydi’r peth … tydi popeth ddim yn sgwâr, yn syth ac unffurf ac mae yna gorneli bach tawel ac annisgwyl … anodd ei wneud, ond gwerth chweil. Does dim rhaid i bopeth fod yn soled a sylweddol – mae’r ysgafn a’r meddal a’r symudol weithiau’n llawer gwell.

Yn sicr, mi fyddai’n werth mabwysiadu’r cae plant –Cenedlaethau’r Dyfodol – lle mae yna bob math o weithgareddau y tu ôl i ffens fach liwgar.

Ac, wrth gwrs, mi ddylai’r Eisteddfod ffeindio maes bob blwyddyn sydd mewn lle mor brydferth â Dyffryn Wysg yng nghysgod y Mynydd Du.

Y wlad sy’n rhoi teimlad Cymreig i’r ŵyl ond mae yna ymgais o ddifri’ i gynnwys y Gymraeg hefyd, gyda nifer o artistiaid Cymraeg a fersiwn cwbl Gymraeg o raglen y penwythnos. Gwers i wyliau eraill fan’na – Y Gelli a Jazz Aberhonddu, er enghraifft.

Ac o sôn am artistiaid … mae yna gerddoriaeth hefyd …

Y prif lwyfan

Y gerddoriaeth

Dal diwedd y Gentle Good yn y Babell Mas Draw … anferth o babell dywyll yn y pen ucha’ gydag un ochr wedi’i hagor.

Roedd Gareth Bonello a’i gerddorion yn cael cymeradwyaeth frwd gyda’u sain swynol, gyfoethog yn gefndir i ganeuon hardd.

Gentle Good

Mae yna ddogn go lew o fandiau Ewropeaidd hefyd. Treefight for Sunlight, er enghraifft. O Gopenhagen. Fel bandiau jazz Llychlyn, maen nhw’n dda am greu awygylch reit fesmeraidd … yn enwedig pan lwyddodd un o’r cerddorion – dyn – i ganu Wuthering Heights Kate Bush yn y falsetto gwreiddiol.

Ei lais ef oedd yn gwneud iddyn nhw swnio weithiau fel Queen hefyd ac, wrth iddyn nhw ganu, roedd swigod mawr yn cael eu gollwng o rwyd gan rywun, i hwylio ar draws yr awyr.

Ar lwyfan Tafarn y Dyn Gwyrdd yr oedd Y Niwl, y band offerynnol sŵn-glan-môr o ogledd Cymru. Mae’n rhan o’r safle sy’n defnyddio’r stad yn berffaith – un rhan o’r hen ardd furiog yn Ardd Einstein, sy’n dathlu rhyfeddodau gwyddoniaeth, y llall yn neuadd gyngerdd berffaith yn yr awyr iach.

Y Niwl
Byr a bywiog a di-enw ydi caneuon Y Niwl – “ddus us un  deg pedwar” meddai Alun Tanlan ac i mewn â nhw i’r alaw sydd bellach yn enwog ar Football Focus. Bas a drymiau cry’ a gitâr glir yn codi atgofion am y Beach Boys, y Shadows a hyd yn oed Morricone.

Rhuthro draw i’r Mas Draw i weld Wibidi, cyfuniad o rai o gerddorion gorau Tiger Bay, y Super Furry Animals a’r peth, gyda chymeriad bownsiog lliwgar, Rashid Omar, yn brif lais ac ysbrydoliaeth. Efo Suicide Baby a Some People, roedd y babell yn siglo … rhy bwerus  a thrwm falle i rai o dyrfa’r Dyn Gwyrdd … ond roedd yna sŵn reggae, ffync a roc yn y gymysgedd a’r chwarae’n dynn a chryf. Mae’r albwm cynt’ – Tigerbaby – ar y ffordd.

Er gwaetha’ argymhelliad hen hipi – pobol ifanc yn eu 20au a theuluoedd ifanc ydi mwyafrif y dorf, ond mae pawb yn cael eu derbyn – wnaeth Robyn Hitchcock ddim ohoni i fi, er ei fod o’r un genhedlaeth. Ambell gân iawn, a cherddorion da, ond personoliaeth llai cynnes na’r ŵyl. Cerddor cwlt, medden nhw … ac mae yna reswm am hynny.

Mae math arall o gerddoriaeth yn nodweddiadol o’r Dyn Gwyrdd. Stwff breuddwydiol, melodaidd, sy’n mynd â’r rhai sy’n cofio yn ôl i hipi-dod y 60au. Roedd yna bedair cerddor o Awstralia’n canu yn y gwyll ar Lwyfan y Dyn Gwyrdd – Emily Barker a The Red Clay Halo – gyda llinynnau’n gefndir. Y math o ganu gwerin modern meddylgar sy’n plesio mewn lle fel hyn.

Connor O'Brien ar y sgrin
A fersiwn pwerus o hynny oedd gan Villagers ar y prif lwyfan. “Dim ond yr ail dro i fi berfformio yng Nghymru,” meddai’r Gwyddel, Connor O’Brien, sy’n eu harwain. “Mae hynny’n wirion a ninnau drws nesa’.”

Mae yna angerdd yn ei ganu a’r geiriau’n bwerus, am drais ar y strydoedd ac, yn aml, am fethiant geiriau a theimladau. Caneuon gwerinaidd ydyn nhw, ond efo cyfeiliant pwerus sydd bron â throi’n anthemaidd ac yntau’n udo’i boen. Dim ffys, dim ond cerddorion da, o ddifri.

Sŵn gwerin mwy traddodiadol sydd i Bellowhead, ond efo ymyl rocaidd hefyd, a llwyth o offerynnau. Mae’r miloedd o flaen y prif lwyfan yn bownsio yn y tywyllwch a’r swigod mawr yn dal i hwylio ar draws yr awyr.

Gadewch i’r plant bychain

Mae rhai o’r plant ar eu traed o hyd; mae pawb yn gymysg yma. Rhai o’r rhai bach yn cysgu yn y trolis lygej, eraill wedi eu troi’n llwyfannau neu drampolîn. Dim ond un a welais i’n crio; chlywais i’r un rhiant yn dweud y drefn.

Mae yna rai llefydd y byddwch chi ynddyn nhw am ychydig oriau ac mae’n teimlo fel eich bod wedi bod yno erioed. Mae’r Dyn Gwyrdd yn un o’r rheiny.

Nos da